Βετεράνοι σε νέο ρόλο

Η τελευταία ταινία του Φαίδωνα Γεωργίτση, ο οποίος απεβίωσε την 1η Μαρτίου σε ηλικία 80 ετών, είναι η πρώτη του σκηνοθέτη Κάρολου Ζωναρά και λέγεται «Ο γιος του Τσάρλι». Ελάχιστοι θα πρέπει να την είδαν στην εποχή της, το 2008, ενώ η αμέσως προηγούμενη ταινία του ηθοποιού χωρίς να λάβει κανείς υπόψη του τις τηλεοπτικές σειρές στις οποίες είχε παίξει στο μεσοδιάστημα – «Λάμψη», «Καλημέρα ζωή» κ.ά. – ήταν η «Συμμορία του κήπου», παραγωγή του 1987 την οποία σίγουρα δεν θυμάται κανείς.

Είκοσι χρόνια χρειάστηκε να περάσουν ώστε ο Γεωργίτσης να ξαναπαίξει στο σινεμά, στο οποίο βγήκε πολύ μικρός και το έζησε στις μεγάλες του δόξες στη δεκαετία του 1960, με εμφανίσεις σε κάθε τύπου ταινίες, τότε που οι ταινίες γυρίζονταν με μεγαλύτερη συχνότητα συγκριτικά με σήμερα. Μάλιστα, δύο από τις ταινίες στις οποίες είχε παίξει τότε στα sixties, τα «Κόκκινα φανάρια» και το «Χώμα βάφηκε κόκκινο» (και οι δύο του Βασίλη Γεωργιάδη) είχαν προταθεί για το Οσκαρ ξενόγλωσσης ταινίας, ενώ ο αρρενωπός γαλανομάτης είχε επίσης δουλέψει σε μιούζικαλ («Οι θαλασσιές οι χάντρες»), αισθηματικές κομεντί («Πρόβα γάμου»), πολεμικές περιπέτειες («Υπερήφανοι αετοί»)  και κοινωνικά μελοδράματα γραμμένα από τον Νίκο Φώσκολο («Οταν η πόλις πεθαίνει»).

Το κύκνειο άσμα του δεν είναι βέβαια η ταινία για την οποία θα τον θυμόμαστε, είναι όμως μια ταινία στην οποία δοκιμάζοντας τις δυνατότητές του σε κάτι εντελώς ασυνήθιστο για εκείνον, ο Φαίδων Γεωργίτσης παρουσίασε ένα «άλλο» πρόσωπο. Υποδύεται έναν «τρελαμένο» νονό της νύχτας, έναν εντελώς ανεξέλεγκτο, παρανοϊκό τύπο, βυθισμένο μέσα στην κόκα και το αλκοόλ, έτοιμο ανά πάσα στιγμή να τραβήξει τη σκανδάλη και να στείλει στον άλλο κόσμο οποιονδήποτε θεωρεί ενοχλητικό τσιμπούρι. Με τα σημάδια του χρόνου εμφανή πια στο όμορφο πρόσωπό του, ο Γεωργίτσης είναι στην κυριολεξία αγνώριστος και θυμάμαι σαν τώρα ότι όταν παρακολουθούσα την ταινία στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης δεν ήμουν καν βέβαιος ότι ήταν ο Γεωργίτσης αυτός που έβλεπα.

Ενας ηθοποιός που αντιμετωπίζει στα σοβαρά το επάγγελμά του δεν αρνείται ποτέ τις προκλήσεις που παρουσιάζονται μπροστά του, ανεξαρτήτως ηλικίας. Αντιθέτως, βρίσκει σε αυτές την ευκαιρία να κάνει κάτι το ασυνήθιστο για εκείνον, όπως είχε συμβεί στην δεκαετία του 1980 όταν ο Κώστας Βουτσάς (που επίσης παίζει στον «Γιο του Τσάρλι»)  έγινε το πρόσωπο-φετίχ των ταινιών του Βασίλη Βαφέα «αλλοιώνοντας» την εικόνα του, που ο περισσότερος κόσμος είχε σχηματίσει για αυτόν βλέποντάς τον στις ταινίες που έπαιζε στη δεκαετία του ’60. Ο «Ερωτας του Οδυσσέα», η «Κόκκινη Μαργαρίτα», αργότερα το «Κάθε Σάββατο», είναι ταινίες στις οποίες ο Βουτσάς παίζει συγκρατημένα, υπηρετώντας υπέροχα το λεπτό και διακριτικό χιούμορ του σκηνοθέτη του.

Ο Βέγγος του Βούλγαρη

Νομίζω ότι ήταν ο Παντελής Βούλγαρης εκείνος που μου είχε παλαιότερα πει ότι όταν ο Θανάσης Βέγγος γύριζε μαζί του τη σπονδυλωτή ταινία «Ολα είναι δρόμος», ένα από τα μελήματα του ηθοποιού ο οποίος παίζει έναν θυροφύλακα σε ένα από τα τρία επεισόδιά της, ήταν ότι για πρώτη φορά στη ζωή του θα υποδυόταν έναν άνθρωπο που φτάνει στον φόνο. Πολύ απλά, ο Βέγγος δεν μπορούσε να χωνέψει ότι θα έκανε τέτοιο πράγμα. «Εγώ να σκοτώσω άνθρωπο;!». Ομως το έκανε και ήταν καταπληκτικός, πραγματικά ένας «άλλος Βέγγος». Εξίσου καλός όμως ήταν σε κάτι διαφορετικό όταν έπαιξε στις «Ησυχες μέρες του Αυγούστου», επίσης του Βούλγαρη, την πρώτη ταινία του όπου αποπειράθηκε έναν εντελώς δραματικό ρόλο. Θα ακολουθούσαν δραματικοί ρόλοι σε ταινίες όπως  η «Ζωή χαρισάμενη» του Πατρίς Βιβάνκος, το «Αίνιγμα» του Γιάννη Σολδάτου αλλά και ο μικρός μα τόσο χαρακτηριστικός ρόλος του οδηγού στο «Βλέμμα του Οδυσσέα» του Θόδωρου Αγγελόπουλου, όπου ο Βέγγος λέει την κλασική πια φράση, «φύση, φάε ένα μπισκότο».

Ο Αγγελόπουλος ήταν ένας σκηνοθέτης που αναζητούσε το παρελθόν στις ταινίες του, όχι μόνον θεματικά αλλά και στους ηθοποιούς του. Το 1986 όταν η καριέρα του Ντίνου Ηλιόπουλου είχε κατρακυλήσει στις βιντεοκασέτες από τις οποίες ήταν αναγκασμένος να βγάζει το ψωμί του, ο σκηνοθέτης του έδωσε έναν ρόλο στον «Μελισσοκόμο», μια ταινία που ο ηθοποιός γύρισε ανάμεσα στον «Ιππότη της λιγούρας» και το «Πόντιος είμαι, ό,τι θέλω κάνω».

Δύο χρόνια πιο πριν, δύο θρύλοι του κλασικού ελληνικού κινηματογράφου περασμένων μεγαλείων, ο Μάνος Κατράκης και ο Διονύσης Παπαγιαννόπουλος ήταν οι βασικοί αντίπαλοι της ταινίας «Ταξίδι στα Κύθηρα», ο πρώτος κομμουνιστής που επιστρέφει στην Ελλάδα ύστερα από 32 χρόνια στη Σοβιετική Ενωση, ο δεύτερος καραδεξιός που έχει παραμείνει στον τόπο του. Και οι δύο αμετανόητοι. Στην ίδια ταινία παίζει η Μαίρη Χρονοπούλου, επίσης δόξα του εμπορικού ελληνικού κινηματογράφου περασμένων εποχών, καθώς επίσης και ο Αθηνόδωρος Προύσαλης, η μορφή του οποίου έχει δώσει το «παρών» σε αρκετές ταινίες του Αγγελόπουλου. Η Χρονοπούλου μάλιστα, λίγα χρόνια αργότερα θα θριάμβευε ως πρωταγωνίστρια της ταινίας «Τα παιδιά της Χελιδόνας» του Κώστα Βρεττάκου, όπου υποδύθηκε την πιο απαιτητική ηρωίδα της κινηματογραφικής καριέρας της και βραβεύθηκε γι’ αυτήν στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης.

Ο Μίμης Φωτόπουλος έκανε μια πολύ λιτή επιστροφή στον ποιοτικό κινηματογράφο παίζοντας έναν παλιό  αριστερό στο «Εν πλω» του Σταύρου Κωνστανταράκου, ταινία επίσης γυρισμένη στη «χρυσή» εποχή της ελληνικής βιντεοκασέτας, στην οποία ο πάλαι ποτέ μάγκας της μεγάλης οθόνης έπαιζε για τον επιούσιο. Το «Εν πλω», μια πολύ ενδιαφέρουσα πολιτική ταινία γυρισμένη στο Αιγαίο, κυρίως πάνω σε έναν σκάφος, έχει την εικόνα διαμαντιού μπροστά στα σκουπίδια όπου έπαιζε ο Φωτόπουλος εκείνη την εποχή τόσο στο σινεμά όσο και στο βίντεο: «Ρόδα, τσάντα και κοπάνα ν. 3», «Του ΠΑΣΟΚ τους τον χαβά», «Οι ατσίδες του σούπερ μάρκετ», «Μια στο Καστρί και μια στο πέταλο».

Μουστάκας και Ψάλτης

Δύο ταλαντούχοι κωμικοί, που για τον επιούσιο  αναγκάστηκαν να χαραμίσουν το ταλέντο τους σε σαχλαμάρες, έκαναν την τελευταία τους εμφάνιση σε ταινίες Τέχνης του Γιάννη Σμαραγδή: ο Σωτήρης Μουστάκας συνεργάστηκε για πρώτη φορά με τον σκηνοθέτη στον «Καβάφη» και αργότερα κράτησε τον μικρό αλλά πολύ χαρακτηριστικό ρόλο του Τιτσιάνο στο  «El Greco», επίσης του Σμαραγδή, που ήταν η τελευταία ταινία του ηθοποιού πριν πεθάνει. Και ο Στάθης Ψάλτης είπε το τελευταίο αντίο στη μεγάλη οθόνη αλλά και στη ζωή μετά τον «Καζαντζάκη» του Σμαραγδή όπου υποδύθηκε έναν ιερέα.

Ανάλογες εμφανίσεις σε ταινίες στις οποίες το κοινό ποτέ δεν τους συνήθισε έχουν κάνει ο Σπύρος Καλογήρου μαζί με τον Δημήτρη Καλλιβωκά στο «Στάκαμαν» του Αντώνη Καφετζόπουλου, ο Σταύρος Ξενίδης στο υπέροχο «Ταξίδι του μέλιτος» του Γιώργου Πανουσόπουλου (θα έπαιζε αργότερα έναν μικρό ρόλο και στη «Μανία» του ιδίου σκηνοθέτη), ο Ανδρέας Ντούζος στο «Μια μέρα τη νύχτα» επίσης του Πανουσόπουλου (η τελευταία ταινία του Ντούζου), ο Γιώργος Μαρίνος στον «Ηνίοχο», τελευταία ταινία του Αλέξη Δαμιανού αλλά και στους «Ακροβάτες του κήπου» του Χρήστου Δήμα, η Αννα Φόνσου στο «Ξα μου» της Κλειώς Φανουράκη και η Γκιζέλα Ντάλι που έκανε και αυτή την τελευταία εμφάνισή της πριν πεθάνει σε ταινία του Πανουσόπουλου, την «Τεστοστερόνη» (ευνόητο είναι ότι θα ήταν αδύνατον να συμπεριληφθούν όλοι σε ένα μικρό κείμενο όπως αυτό εδώ).

Σε ορισμένες περιπτώσεις βέβαια, το comeback των ηθοποιών στηρίζεται από το ίδιο το σενάριο όπως συνέβη με την παρουσία των Γιώργου Κωνσταντίνου και Μάρως Κοντού στο «Αν…» του Χριστόφορου Παπακαλιάτη. Ο τελευταίος υλοποίησε πολύ τρυφερά την επιθυμία του να τους δει και πάλι μαζί ως Αντωνάκη και Ελενίτσα, έτσι όπως περίπου ήταν στο «Η δε γυνή να φοβήται τον άνδρα» του Γιώργου Τζαβέλλα, που γυρίστηκε 47 ολόκληρα χρόνια πριν από τη δική του ταινία.