Κάνουν πίσω μετά τις αντιδράσεις

Σειρά αλλαγών στο σχέδιο του Ποινικού Κώδικα προαναγγέλλει ο υπουργός Δικαιοσύνης Μιχάλης Καλογήρου ξαναβάζοντας ουσιαστικά στο τραπέζι του διαλόγου τις διατάξεις που προκάλεσαν θυελλώδεις αντιδράσεις σε πολιτικό και νομικό επίπεδο.

Οι επίμαχες διατάξεις, που μετατρέπουν κακουργηματικές πράξεις σε πλημμελήματα, αποτέλεσαν «αιτία πολέμου» τα τελευταία 24ωρα, με αποτέλεσμα το θεσμικό ζήτημα των νέων Κωδίκων – Ποινικού Κώδικα και Κώδικα Ποινικής Δικονομίας – να βρίσκεται ψηλά στην πολιτική ατζέντα και να προκαλεί αντιδράσεις και έντονη κριτική, όχι μόνο από τα κόμματα της αντιπολίτευσης, αλλά και από τη Νεολαία του ΣΥΡΙΖΑ.

Μπροστά στο σκηνικό που διαμορφώθηκε από τις πρώτες κιόλας ώρες της δημόσιας διαβούλευσης, όπως επισήμως ανακοινώθηκε χθες, το υπουργείο Δικαιοσύνης ετοιμάζει την πρότασή του προς τις ειδικές νομοπαρασκευαστικές επιτροπές.

Στο πακέτο των προτάσεων – αλλαγών θα περιλαμβάνεται, μεταξύ άλλων, η αντιμετώπιση του ζητήματος της αύξησης του απειλούμενου πλαισίου ποινής για τη διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης, ιδιαίτερα τη χρονική στιγμή που βρίσκεται σε εξέλιξη η δίκη για την υπόθεση της Χρυσής Αυγής, το ζήτημα της ευρύτερης οριοθέτησης της έννοιας της απειλής στο έγκλημα του βιασμού σε σχέση με την προτεινόμενη από τις επιτροπές, η ανάγκη επανεξέτασης του καθορισμού ορισμένων εγκλημάτων ως πλημμελημάτων και η εισαγωγή στο σχέδιο κρίσιμων αντιρατσιστικών διατάξεων που είχε εισηγηθεί και ψηφίσει η κυβέρνηση.

Παράλληλα, όπως είχε ανακοινώσει ο υπουργός Δικαιοσύνης, στο πλαίσιο μιας ουσιαστικής και όχι τυπικής διαβούλευσης, προγραμματίζεται συνάντηση με τους τομεάρχες Δικαιοσύνης των κομμάτων της αντιπολίτευσης, πλην της Χρυσής Αυγής, για την Τρίτη 19/3/2019.

Παράλληλα, με πρωτοβουλία του προέδρου της Ολομέλειας των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδος Δημήτρη Βερβεσού (προέδρου ΔΣΑ), θα συνεδριάσει εκτάκτως το Σάββατο η Συντονιστική Επιτροπή των Δικηγορικών Συλλόγων για να εξετάσει τις προωθούμενες αλλαγές στον Ποινικό Κώδικα και τον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας.

Η ΠΡΑΚΤΙΚΗ. Πάντως, ενόψει των διαφορετικών προσεγγίσεων σε κρίσιμα θέματα, όπως αυτά που αφορούν τη μετατροπή συγκεκριμένων αδικημάτων σε πλημμελήματα, νομικοί κύκλοι αντιτείνουν με βάση τη δικαστηριακή πρακτική πως πολλές φορές δράστες κακουργηματικών πράξεων δικάζονται και καταδικάζονται σε πολυετείς ποινές κάθειρξης, που είτε αναστέλλονται μεταξύ πρώτου και δεύτερου βαθμού κρίσης, είτε αποφυλακίζονται νωρίτερα κάνοντας χρήση διατάξεων που οδηγούν σε υφ’ όρον απόλυση. Οι ίδιες πηγές επισημαίνουν πως με βάση τις προωθούμενες διατάξεις, οι δράστες των συγκεκριμένων πλημμελημάτων απειλούνται μεν με χαμηλότερες ποινές, που φτάνουν τα 5 χρόνια φυλάκιση, αλλά είναι υποχρεωμένοι να τις εκτίουν από την πρώτη μέχρι την τελευταία μέρα.

«Προσπάθειες να συσχετιστεί η επιστημονική και τεκμηριωμένη εργασία των νομοπαρασκευαστικών επιτροπών με ζητήματα της τρέχουσας πολιτικής συγκυρίας και αντιπαράθεσης είναι αυτονοήτως θλιβερές. Η επιστημονική αρτιότητα και η ηθική ποιότητα των συμμετεχόντων στις επιτροπές αποτελεί εξάλλου την ύψιστη δυνατή εγγύηση σχετικά» επισημαίνει ο υπουργός Δικαιοσύνης. Η δημόσια διαβούλευση εξάλλου, βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη και αποσκοπεί στο να εξασφαλιστεί η συνοχή και η συστηματικότητα των προβλέψεων που περιλαμβάνονται στα σχέδια των δύο Κωδίκων.

Υπό αυτά τα δεδομένα, όπως διευκρινίζεται εκ μέρους του υπουργείου Δικαιοσύνης, στη διαδικασία της διαβούλευσης που έχει ξεκινήσει τα σχέδια των επιτροπών λειτουργούν ως βάση συζήτησης, αλλά όχι ως τελικά κείμενα προς ψήφιση από το υπουργείο, αφού αμέσως μετά τη διαβούλευση, οι επιτροπές θα συγκληθούν εκ νέου για να αξιοποιήσουν τα πορίσματα της διαβούλευσης.

Το στάδιο της διαβούλευσης, λόγω της σπουδαιότητας του νομοθετικού εγχειρήματος που συνδέεται άρρηκτα με το πεδίο απονομής της ποινικής δικαιοσύνης, και υπό το βάρος των εντονότατων αντιδράσεων και της σκληρής κριτικής, δεν μπορεί παρά να εξελιχθεί σε μια ουσιαστική διαδικασία συζήτησης. Αξίζει τέλος να σημειωθεί πως οι τυχόν αναγκαίες αλλαγές επί των σχεδίων, αφορούν ακόμη και τις προτάσεις του ίδιου του υπουργείου προς τις ειδικές επιτροπές.