«Προσδεθείτε, το άτακτο Brexit έρχεται»

Ακόμα μία δεινή ήττα υπέστη χθες το βράδυ στη Βουλή των Κοινοτήτων η Τερίζα Μέι – πολλοί αμφιβάλλουν πλέον ανοιχτά για την πολιτική της επιβίωση. Παρά τις «νομικά δεσμευτικές εγγυήσεις» σχετικά με το backstop, το δίχτυ ασφαλείας για την αποφυγή σκληρών συνόρων στην Ιρλανδία, που εξασφάλισε το βράδυ της Δευτέρας έπειτα από έκτακτες συνομιλίες με τον Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ στο Στρασβούργο, οι βρετανοί βουλευτές καταψήφισαν με 391-242 ψήφους την αναθεωρημένη Συμφωνία Αποχώρησης που κατέθεσε. Η διαφορά ήταν μικρότερη σε σύγκριση με την πρώτη ψηφοφορία επί της Συμφωνίας, στις 15 Ιανουαρίου, όταν η Μέι είχε χάσει με 432-202 ψήφους. Αλλά τότε υπήρχε ακόμη χρόνος: το Brexit απέχει πια θεωρητικά μόλις 16 ημέρες. «Προσδεθείτε», είχε προειδοποιήσει προκαταβολικά ο αντιπρόεδρος της Κομισιόν, Γίρκι Κατάινεν, εκτιμώντας πως ένα άτακτο Brexit βρίσκεται «πιο κοντά από ποτέ».

Οι βρετανοί βουλευτές θα κληθούν να ψηφίσουν σήμερα αν θέλουν ή όχι ένα Brexit χωρίς συμφωνία. Σε περίπτωση που απαντήσουν (το πιθανότερο) αρνητικά, θα κληθούν εκ νέου να ψηφίσουν αύριο, αν επιθυμούν ή όχι μια τρίμηνη αναβολή του Brexit. Το να καταψηφίσει η Βουλή το άτακτο Brexit και να ψηφίσει υπέρ της παράτασης «δεν λύνει το πρόβλημα», δήλωσε μετά τη χθεσινοβραδινή ψηφοφορία, με φωνή βραχνή, η Μέι: η ΕΕ «θα θέλει να ξέρει τι θέλουμε να κάνουμε με την παράταση», πρόσθεσε, «η Βουλή θα πρέπει να πει αν επιθυμεί να ανακαλέσει το Αρθρο 50 ή να προχωρήσει σε δεύτερο δημοψήφισμα». «Εφόσον υπάρξει αιτιολογημένο αίτημα για παράταση, οι 27 θα το εξετάσουν και θα αποφασίσουν ομόφωνα», διεμήνυσε εκπρόσωπος του Ντόναλντ Τουσκ, του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, εκτιμώντας, με τη σειρά του, πως η χθεσινοβραδινή ψηφοφορία ενίσχυσε «σημαντικά» την πιθανότητα ενός άτακτου Brexit.

Η τύχη της αναθεωρημένης Συμφωνίας Αποχώρησης είχε στην πραγματικότητα κριθεί πολύ πριν ξεκινήσει η ψηφοφορία στη Βουλή των Κοινοτήτων, όταν ο βρετανός γενικός εισαγγελέας, Τζέφρι Κοξ, αποφάνθηκε πως ο «νομικός κίνδυνος» του backstop παρέμενε «αναλλοίωτος», παρότι οι προσθήκες που είχε εξασφαλίσει η Μέι τη Δευτέρα «περιόριζαν τον κίνδυνο» να παραμείνει η Βρετανία «επ’ αόριστον και παρά τη θέλησή της» παγιδευμένη στο «δίχτυ ασφαλείας». Στην πραγματικότητα, ο πρόεδρος της Κομισιόν, Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, δεν παραχώρησε στη βρετανίδα πρωθυπουργό παρά μία «νομικά δεσμευτική ερμηνεία» του backstop, δύο νέα έγγραφα που «συμπληρώνουν τη συμφωνία χωρίς να την τροποποιούν», όπως διευκρίνισε ο ίδιος.

Η ΕΕ δεσμεύτηκε λοιπόν να κάνει τα πάντα ώστε να «βρει εναλλακτικές διευθετήσεις» πριν από το τέλος της μεταβατικής περιόδου, στις 31 Δεκεμβρίου του 2020 – με σκοπό πάντα την αποφυγή σκληρών συνόρων στην Ιρλανδία. Στην κοινή διακήρυξη που δημοσιοποιήθηκε, Λονδίνο και Βερολίνο επεσήμαιναν πως σκόπευαν να καταπιαστούν με αυτό το ζήτημα «όσο το δυνατόν πιο σύντομα» μετά την επικύρωση της συμφωνίας. Οι διαπραγματευτές της ΕΕ, ωστόσο, δεν έκαναν ούτε σπιθαμή πίσω όσον αφορά στις ευρωπαϊκές «κόκκινες γραμμές»: ούτε χρονικός περιορισμός μπήκε στο backstop, ούτε δυνατότητα μονομερούς αποχώρησης δόθηκε στη Βρετανία – παρά τις διακηρύξεις της Μέι ότι τίποτα δεν θα εμπόδιζε τη χώρα να πάψει να εφαρμόζει τον μηχανισμό αν οι διαπραγματεύσεις κατέρρεαν. Προβλεπόταν βέβαια ένας μηχανισμός διαιτησίας, σε περίπτωση σύγκρουσης Λονδίνου – Βρυξελλών, που θα μπορούσε να οδηγήσει σε προσωρινή αναστολή του backstop. Αλλά για αυτό προϋποτίθετο απόφαση μιας επιτροπής πέντε ανεξάρτητων δικαστών, εκ των οποίων δύο Ευρωπαίοι και δύο Βρετανοί – υπό τον όρο να έχει αποδειχθεί απροθυμία της ΕΕ να βρει «εναλλακτικές διευθετήσεις».

«Είναι σαφές πως αυτή η συμφωνία είναι η καλή», επέμεινε η Μέι χθες στο Κοινοβούλιο. «Τρίτη ευκαιρία δεν θα υπάρξει», είχε ήδη ξεκαθαρίσει ο Γιούνκερ. Ομως και οι Εργατικοί, και το βορειοϊρλανδικό DUP, από το οποίο εξαρτάται η Μέι στη Βουλή για την πλειοψηφία, και τα περισσότερα μέλη της ERG, της σκληροπυρηνικής ομάδας ευρωσκεπτικιστών των Τόρις, έκριναν τις προσθήκες ανεπαρκείς. «Η Τερίζα Μέι έχει εξαντλήσει τον χρόνο. Είναι καιρός για εκλογές», αποφάνθηκε μετά την ψηφοφορία ο Τζέρεμι Κόρμπιν, ο ηγέτης των Εργατικών – χωρίς να αναφερθεί ούτε μία φορά στο ενδεχόμενο νέου δημοψηφίσματος. «Η ΕΕ έκανε ό,τι μπορούσε…», επεσήμανε μέσω Twitter ο επικεφαλής διαπραγματευτής της ΕΕ, Μισέλ Μπαρνιέ. «Μόνο στη Βρετανία μπορεί να λυθεί το αδιέξοδο. Οι προετοιμασίες μας για ένα Brexit χωρίς συμφωνία είναι πλέον πιο σημαντικές από ποτέ».