Η αυτοκρατορική υπεραντίδραση του Τραμπ για το εμπόριο

Πασχίζοντας να συγκρατήσουν την αλματώδη εμπορική επέκταση της μεγάλης τους ανταγωνίστριας, της Κίνας, οι ΗΠΑ καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να αποτρέψουν τη Βρετανία και την Ευρωπαϊκή Ενωση από την υπογραφή εμπορικών συμφωνιών με το Πεκίνο. Ωστόσο, η μετά-Brexit Βρετανία δεν θα έχει άλλη επιλογή από το να διαπραγματευθεί εσπευσμένα με την Κίνα. Οσο για την ΕΕ, είναι μάλλον πολύ μεγάλη για να επηρεαστεί από τις ΗΠΑ.

Η αμερικανική μαξιμαλιστική στρατηγική οφείλεται βέβαια στον Λευκό Οίκο. Ο Ντόναλντ Τραμπ τους τελευταίους μήνες δεν κρύβει ότι επιθυμεί να διαπραγματευθεί μια εμπορική συμφωνία με το Ηνωμένο Βασίλειο μετά το Brexit, ενώ θέλει να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις και με την ΕΕ. Ταυτόχρονα, όμως, ο αμερικανός πρόεδρος θέλει να προστατεύσει τους «ευαίσθητους» (δηλαδή τους μη ανταγωνιστικούς) αμερικανικούς τομείς της οικονομίας και της βιομηχανίας από τον ευρωπαϊκό ανταγωνισμό.

Είναι προφανές ότι η προσπάθεια του Τραμπ να απομονώσει την Κίνα προσκρούει στην ΕΕ και στη Βρετανία. Γι’ αυτό και σε πρόσφατη κυβερνητική ανακοίνωση η Ουάσιγκτον αποκαλύπτει ότι πρόθεσή της είναι «να διασφαλίσει ένα μηχανισμό διαφάνειας και δράσης σε περίπτωση που η ΕΕ διαπραγματευθεί συμφωνία ελευθέρου εμπορίου με μια μη εμπορική χώρα». Αυτή η «μη εμπορική χώρα» είναι βέβαια η Κίνα. Και ο Τραμπ απαιτεί να ενημερώνεται εκ των προτέρων από όποιον θελήσει να διαπραγματευθεί με το Πεκίνο.

Πρόκειται για απαίτηση που ουδείς παίρνει στα σοβαρά. Ανάλογη ρήτρα συμπεριέλαβε ο Τραμπ και στη Συμφωνία ΗΠΑ – Μεξικού – Καναδά (την ανανεωμένη NAFTA), την οποία ήδη ο Καναδάς αγνόησε. Απαιτώντας «διαφάνεια» από έναν εμπορικό εταίρο είναι σαν να του περιορίζεις δραστικά την ανεξαρτησία. Σαν να περιορίζεις σε μια χώρα την εθνική της κυριαρχία. Πόσω μάλλον αν τον απειλείς και με κυρώσεις, όπως συμβαίνει εν προκειμένω.

Ανάλογα οικονομικά όπλα είχε χρησιμοποιήσει και ο Ναπολέων στις αρχές του 19ου αιώνα για να πετύχει τον εμπορικό αποκλεισμό της Βρετανίας. Αλλά είχε υποεκτιμήσει την ισχύ του βρετανικού ναυτικού. Ακόμα και τη Ρωσία είχε προσπαθήσει να εμποδίσει να συναλλάσσεται με τη Βρετανία. Το αποτέλεσμα της υπεραντίδρασης του Ναπολέοντα είναι γνωστό. Αν ο Τραμπ επιμείνει ίσως έχει την ίδια τύχη.

Ο Ντάνιελ Γκρος είναι διευθυντής του Center for European Policy Studies.