Γέφυρες, χαντάκια και {LF}ο κεντρικός πυλώνας{CR}

Το τελευταίο διάστημα έπιασαν δουλειά γεφυροποιοί. Κάποιοι θεμελιώνουν γέφυρα από την αριστερή όχθη. Αλλοι πάλι αρχίζουν από τη δεξιά. Κατά διαβολική σύμπτωση, την ίδια εβδομάδα κατέρρευσαν επτά γιοφύρια στην Κρήτη, αφήνοντας πίσω βαθιά χαντάκια. Τίθενται συνεπώς ερωτήματα που αφορούν το γενικό  business plan, αλλά και το ειδικότερο θέμα της στατικής επάρκειας. Μη όντας μηχανικός, θα αντλήσω διδάγματα από μια φιλολογική, ιστορική και οικονομική ανάλυση, πριν καταλήξω στο στατικό δια ταύτα.

Ας αρχίσουμε πρώτα από την ιστορία.

Αν δούμε την Ευρώπη, όλες οι μεγάλες πόλεις αναπτύχθηκαν σε περάσματα ποταμιών. Οι πιο επιτυχημένες μάλιστα άρχισαν τη ζωή τους σε ποταμίσια νησιά. Η Ρώμη, το Παρίσι, το Βερολίνο (αργότερα η Νέα Υόρκη) αναπτύχθηκαν γύρω από έναν κεντρικό πυρήνα που δεν ήταν ούτε αριστερά ούτε δεξιά. Οταν εξελίχθηκε η γεφυροποιία, το ίδιο δίδαγμα επεκτάθηκε. Οι γέφυρες που αντέχανε είχαν όλες ισχυρό κεντρικό πυλώνα.

Πολύ αργότερα κρεμαστές γέφυρες αρκούνταν σε ισχυρά θεμέλια στις όχθες. Εντυπωσιακές, δαπανηρές, συχνά άχρηστες όποτε η φιλοδοξία του μηχανικού ξεπερνούσε τις αντοχές των υλικών. Και αυτές όμως απαιτούσαν θεμέλια και στις δύο πλευρές. Μονόπλευρες κατασκευές εντυπωσίαζαν για το ύψος του μοναδικού πυλώνα και σπάνια για τη διέλευση.

Ας περάσουμε όμως από την ερασιτεχνική γεφυροποιία, στον εξίσου ερασιτεχνικό πολιτικό σχολιασμό.

Οσοι ξεκινούν από αριστερά, όσο όσοι από δεξιά δεν δείχνουν διάθεση να φτάσουν στην άλλη όχθη. Ούτε προσπαθούν να στηρίξουν το έργο τους στο κέντρο. Αντιθέτως, προσπαθούν να αγνοήσουν ότι υπάρχει ένα κεντρικό νησί, προκειμένου να στρατοπεδεύσει ο καθένας στη δική του όχθη. Διαφημίζουν «Γέφυρα», για να προειδοποιήσει, ο καθένας με τον δικό του τρόπο, ότι η επικοινωνία με τους απέναντι είναι αδύνατη και ότι όσοι το τολμήσουν απειλούνται με πτώση από μεγάλο ύψος. Αντί να ξεκινούν από τον κεντρικό πυλώνα, τον γκρεμίζουν, αφαιρώντας ό,τι μπορούν από την κεντρική νησίδα για να υψώσουν αναχώματα στη δική τους όχθη.

Αντί να χτίζουν, γκρεμίζουν και σκάβουν. Η «Γέφυρα» δεν ενώνει, χωρίζει.

Αυτό μας φέρνει στη φιλολογία και εκείνη στο business plan. Τι προσπαθούν να κάνουν οι γέφυρες; Το λεξικό διακρίνει μεταξύ γέφυρας που διευκολύνει την επικοινωνία και χαντακιού που την αποκόπτει. Οι σημερινοί γεφυροποιοί μαζεύουν τα σαθρά εδάφη της δικής τους όχθης και συγκεντρώνουν υλικά που παρασύρει το ρεύμα. Η επικοινωνία με τους απέναντι είναι το τελευταίο που τους απασχολεί.

Αυτά δεν λέγονται γέφυρες. Λέγονται χαντάκια. Και όπως όλα τα χαντάκια έχουν σκοπό να παρασύρουν τον ανυποψίαστο περαστικό. Ιδίως αν, αντί για χάσμα, προσποιούνται ότι προσφέρουν διέξοδο.

Ο Πλάτων Τήνιος είναι επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πειραιά