Οι γκρίζες ζώνες του Brexit

Ποτέ άλλοτε στη μεταπολεμική ιστορία της η Βρετανία δεν βρέθηκε τόσο βαθιά βουτηγμένη στην πολιτική αβεβαιότητα. Μόλις τρεις εβδομάδες από την ημέρα που – θεωρητικά – θα γίνει το Brexit, ουδείς μπορεί να πει με σιγουριά αν η συμφωνία αποχώρησης θα κυρωθεί από τη Βουλή, αν η χώρα θα εγκαταλείψει την ΕΕ χωρίς συμφωνία, αν το Brexit θα αναβληθεί ή αν, στο τέλος, δεν γίνει καθόλου. Και γιατί σας νοιάζουν όλα αυτά; Πέραν των πολιτικών και οικονομικών επιπτώσεων του Brexit σε όλη την Ευρώπη, οι εξελίξεις αφορούν άμεσα και την Ελλάδα: τους άνω των 100.000 (σύμφωνα με εκτιμήσεις της ελληνικής πρεσβείας) Ελληνες που ζουν και εργάζονται στη Βρετανία, αλλά και εκείνους που σκέφτονται να μεταναστεύσουν στο μέλλον, τους περισσότερους από 10.000 έλληνες φοιτητές και τις εκατοντάδες ελληνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στη χώρα. Διπλωματική πηγή είπε στα «ΝΕΑ» ότι «η παράταση της παραμονής της Βρετανίας στην ΕΕ πέραν της 29ης Μαρτίου είναι πλέον το πιθανότερο σενάριο». Αν αυτό επαληθευθεί, ανακύπτει μια σειρά ερωτημάτων.

1 Πόσο θα καθυστερήσει το Brexit;

Κανείς δεν ξέρει. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η Τερίζα Μέι ετοιμάζεται να ζητήσει δίμηνη παράταση, ενώ οι Βρυξέλλες εμφανίζονται να προωθούν παράταση ακόμη και 21 μηνών. Για να δοθεί παράταση, θα πρέπει να συμφωνήσουν και οι 27 της ΕΕ. Οσο για τη διάρκειά της, θα εξαρτηθεί από το πόση… δουλειά μένει να γίνει: αν μιλάμε απλώς για μια τεχνική παράταση σε περίπτωση που η συμφωνία περάσει την προσεχή Τρίτη και χρειαστεί λίγος χρόνος ακόμη για να ψηφιστούν οι εφαρμοστικοί νόμοι ή αν θα τεθεί θέμα συνολικής επαναδιαπραγμάτευσης της συμφωνίας. Παράταση μπορεί να δοθεί και σε περίπτωση που η Βρετανία αποφασίσει να διεξαγάγει πρόωρες εκλογές (θα χρειαστούν έως επτά εβδομάδες) ή δημοψήφισμα για το Brexit (θα απαιτηθούν έως επτά μήνες).

2 Θα κάνει η Βρετανία ευρωεκλογές;

Ούτε αυτό έχει ξεκαθαριστεί. Οι ευρωεκλογές θα διεξαχθούν στις 23-26 Μαΐου. Το Ευρωκοινοβούλιο θα συνέλθει με τη νέα του σύνθεση στις 2 Ιουλίου. Αυτό σημαίνει ότι αν η παράταση έχει λήξει έως την 1η Ιουλίου, δεν θα χρειαστεί να διεξαχθούν ευρωεκλογές στη Βρετανία. Αλλά… μην παίρνετε κι όρκο. Ο πρόεδρος της Κομισιόν Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ δήλωσε πρόσφατα ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θα πρέπει να συμμετάσχει στις ευρωεκλογές εάν εξακολουθεί να βρίσκεται στην ΕΕ μετά τον Μάιο. Ωστόσο, η νομική υπηρεσία του Ευρωκοινοβουλίου έχει αποφανθεί ότι η Βρετανία δεν είναι υποχρεωμένη να κάνει ευρωεκλογές ακόμη και αν εξακολουθεί να είναι μέλος της ΕΕ την περίοδο της διεξαγωγής τους.

3 Θα ψηφίσουν οι Ελληνες της Βρετανίας στις ευρωεκλογές;

Και σε αυτό το θέμα επικράτησε σύγχυση. Στις 8 Φεβρουαρίου η ελληνική πρεσβεία στο Λονδίνο ανακοίνωσε ότι οι Ελληνες του Ηνωμένου Βασιλείου που θέλουν να ψηφίσουν στις ευρωεκλογές θα μπορέσουν να το κάνουν μόνο «σε γειτονικά κράτη-μέλη της ΕΕ». Ωστόσο, την περασμένη εβδομάδα επανήλθε με νεότερη ανακοίνωση γνωστοποιώντας ότι επίκειται ψήφιση τροπολογίας που θα επιτρέπει στους Ελληνες της Βρετανίας να ασκήσουν εκεί το εκλογικό τους δικαίωμα.

4 Πόσο θα κοστίσει το Brexit στην Ελλάδα;

Αναλόγως με το είδος του Brexit. Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Bruegel, μια έξοδος χωρίς συμφωνία θα επιβάρυνε τη συμμετοχή της Ελλάδας στον προϋπολογισμό της ΕΕ κατά 224 εκατ. ευρώ έως το τέλος του 2020. Σύμφωνα με την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, τα προϊόντα που θα εισέρχονται στην Ελλάδα από τη Βρετανία θα υποβάλλονται σε πρόσθετους τελωνειακούς ελέγχους και θα υπόκεινται σε δασμούς σε περίπτωση no deal.

5 Τι θα ισχύσει για τους πολίτες;

Η βρετανική κυβέρνηση έχει εγγυηθεί τα δικαιώματα των 3,2 εκατ. ευρωπαίων πολιτών που ζουν στη Βρετανία. Σε περίπτωση που η συμφωνία επικυρωθεί, η ελεύθερη μετακίνηση πολιτών θα συνεχιστεί μέχρι το τέλος της μεταβατικής περιόδου, τον Δεκέμβριο του 2020. Σύμφωνα με τις κυβερνητικές προτάσεις, από το 2021 οι Ευρωπαίοι θα χρειάζονται βίζα για να εργαστούν στη Βρετανία. Προτεραιότητα θα δίνεται σε άτομα υψηλής ειδίκευσης. Ωστόσο, το μελλοντικό μεταναστευτικό σύστημα δεν έχει οριστικοποιηθεί ακόμη. Πάντως, όσοι Ευρωπαίοι επισκέπτονται τη Βρετανία για τουρισμό δεν θα χρειάζονται βίζα.

6 Τι θα γίνει με τους φοιτητές;

Οι ευρωπαίοι φοιτητές που σκοπεύουν να υποβάλουν αίτηση εγγραφής σε βρετανικό πανεπιστήμιο το επόμενο ακαδημαϊκό έτος (2019-2020) θα εξακολουθήσουν να πληρώνουν τα ίδια δίδακτρα με τους βρετανούς φοιτητές (έως 9.250 στερλίνες ετησίως). Ωστόσο, από το 2021 ίσως εξομοιωθούν με τους λοιπούς αλλοδαπούς φοιτητές που σήμερα πληρώνουν έως 38.000 στερλίνες ετησίως. Οριστικές αποφάσεις δεν έχουν ακόμη ληφθεί.

7 Θα επανέλθουν οι χρεώσεις roaming;

Σε περίπτωση Brexit χωρίς συμφωνία ενδέχεται να επανέλθουν οι χρεώσεις περιαγωγής για τους χρήστες που ταξιδεύουν σε χώρες της ΕΕ. Ωστόσο, εάν η χώρα εγκαταλείψει την ΕΕ με συμφωνία, οι όποιες αλλαγές θα καθυστερήσουν, ενώ μια μελλοντική εμπορική συμφωνία Βρετανίας – ΕΕ εικάζεται ότι θα διατηρήσει την κατάργηση των εν λόγω χρεώσεων.