«Ελευθερία, προστασία και πρόοδος»

Οι διαδηλώσεις των Κίτρινων Γιλέκων βαίνουν μειούμενες, σε όγκο και ορμή. Η μεγάλη εθνική διαβούλευση που θέλησε ο γάλλος πρόεδρος, ως απάντηση στην κρίση, οσονούπω ολοκληρώνεται – ο ίδιος έχει γυρίσει από τα μέσα Ιανουαρίου σχεδόν όλη τη Γαλλία. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πως η δημοτικότητά του ανακάμπτει. Σύμβουλοί του προαναγγέλλουν «τη δεύτερη πράξη της πενταετίας», της πενταετούς του θητείας. Ο Εμανουέλ Μακρόν επιστρέφει στο προσκήνιο. Δυόμισι μήνες πριν από τις κρίσιμες ευρωπαϊκές εκλογές, απευθύνθηκε με άρθρο του στους «πολίτες της Ευρώπης» καλώντας τους να χαράξουν, «μαζί», «μακριά από τον πειρασμό της αναδίπλωσης και του διχασμού», «τον δρόμο της ευρωπαϊκής Αναγέννησης». Τρεις φιλόδοξοι άξονες: ελευθερία, προστασία και πρόοδος. Περισσότερες από 15 προτάσεις. Ενα πρόγραμμα λιγότερο μεγαλεπήβολο από εκείνο που είχε προτείνει στην περίφημη ομιλία της Σορβόννης, τον Σεπτέμβριο του 2017, ίσως όμως περισσότερο εφαρμόσιμο. Η λέξη «ευρωζώνη» δεν αναφέρεται ούτε μία φορά, έναντι συνολικά 18 στη Σορβόννη. Η λέξη κλειδί ήταν τότε «επανίδρυση». Πλέον, είναι η «Αναγέννηση». Ωστε οι λαοί «να ξαναπάρουν πραγματικά τον έλεγχο του πεπρωμένου τους».

«Ποτέ, από τον Β΄Παγκόσμιο Πόλεμο δεν είχαμε τόσο ανάγκη την Ευρώπη. Παρόλα αυτά, ποτέ η Ευρώπη δεν βρέθηκε μπροστά σε έναν τόσο μεγάλο κίνδυνο», σημειώνει ο γάλλος πρόεδρος χαρακτηρίζοντας το Brexit «το σύμβολο του κινδύνου αυτού» και στηλιτεύοντας τους εθνικιστές που «εκμεταλλεύονται την οργή», «στηρίζονται από τις ψευδείς ειδήσεις» και «υπόσχονται ανενόχλητοι τα πάντα στους πολίτες». «Μπροστά στη χειραγώγηση αυτή», λέει, «πρέπει να υψώσουμε ανάστημα». Πρέπει επίσης «να κάνουμε περισσότερα και με ταχύτερους ρυθμούς». Ο Εμανουέλ Μακρόν προτείνει, μεταξύ άλλων, τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Οργανισμού Προστασίας των Δημοκρατιών, που θα παρέχει ευρωπαίους εμπειρογνώμονες σε κάθε κράτος μέλος για την προστασία των εκλογικών του διαδικασιών από τις κυβερνοεπιθέσεις και τη χειραγώγηση των συμπεριφορών. Την απαγόρευση της χρηματοδότησης των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων από ξένες δυνάμεις. Και την επανεξέταση της ζώνης Σένγκεν: «Ολοι αυτοί που επιθυμούν να λάβουν μέρος πρέπει να ανταποκρίνονται σε υποχρεώσεις ευθύνης (αυστηρός έλεγχος των συνόρων) και αλληλεγγύης (ενιαία πολιτική ασύλου, με τους ίδιους κανόνες υποδοχής και άρνησης χορήγησης)».

Ο γάλλος πρόεδρος οραματίζεται επιπλέον μία κοινή αστυνομία συνόρων και μία ευρωπαϊκή υπηρεσία ασύλου, υπό την αιγίδα ενός Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Εσωτερικής Ασφάλειας. Μία συνθήκη άμυνας και ασφάλειας «που να καθορίζει τις αναγκαίες υποχρεώσεις μας, σε σχέση με το ΝΑΤΟ και τους ευρωπαίους συμμάχους μας». Ενα «Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ασφάλειας στο οποίο θα συμμετέχει και το Ηνωμένο Βασίλειο για την προετοιμασία των συλλογικών μας αποφάσεων». Την τιμωρία ή απαγόρευση στην Ευρώπη «των επιχειρήσεων που θίγουν τα στρατηγικά μας συμφέροντα και τις θεμελιώδεις αξίες μας». Τη δημιουργία ευρωπαϊκής εποπτείας για τις μεγάλες πλατφόρμες αλλά και ένα νέο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Καινοτομίας. Μία κοινωνική ασπίδα για κάθε ευρωπαίο εργαζόμενο που θα εγγυάται την ίδια αμοιβή στον ίδιο χώρο εργασίας και έναν ελάχιστο ευρωπαϊκό μισθό που θα προσαρμόζεται σε κάθε χώρα. Μία Ευρωπαϊκή Τράπεζα Κλίματος, επίσης, για τη χρηματοδότηση της οικολογικής μετάβασης – με στόχο τον μηδενικό άνθρακα το 2050 και τη μείωση των φυτοφαρμάκων στο μισό το 2025.

Ολες αυτές τις «αναγκαίες αλλαγές», ο γάλλος πρόεδρος θα ήθελε να τις δει επί τάπητος, «χωρίς ταμπού, ακόμα για την αναθεώρηση των συνθηκών», σε μία Συνδιάσκεψη για την Ευρώπη, μέχρι το τέλος του έτους. Οι πρώτες αντιδράσεις, από τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Ντόναλντ Τουσκ, τον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, τον γερμανό υπουργό Οικονομικών Ολαφ Σολτς, ήταν ιδιαίτερα θετικές. Ακόμα και ο Βίκτορ Ορμπαν, ο αντιφιλελεύθερος – και απειλούμενος πλέον με εκδίωξη από το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα – ούγγρος πρωθυπουργός, καλωσόρισε την πρωτοβουλία του. Οπως άλλωστε επισημαίνει στη «Monde» η Σιλβί Κοφμάν, ο Μακρόν έχει πια διαπιστώσει «πως η διάκριση μεταξύ προοδευτικών και εθνικιστών, που τόσο απρόσεκτα είχε προβάλει τον προηγούμενο χρόνο, διχάζει περισσότερο τις κοινωνίες από ό,τι την Ευρώπη. Αυτό που θα προσπαθήσει λοιπόν στη συνέχεια, είναι περισσότερο να συσπειρώνει παρά να κατηγορεί».