Ξεπερνώντας την αδράνεια για το κλίμα

Τρία χρόνια πριν, οι ΗΠΑ έφθασαν σε ένα ζοφερό σημείο: είχαν τους πρώτους κλιματικούς πρόσφυγες. Με τα επίπεδα της θάλασσας να ανεβαίνουν γοργά στη μικρή πόλη του νησιού Ζαν Τσαρλς, στη Λουιζιάνα, τα μέλη της ινδιάνικης φυλής Τσιτιμάτσα – Τσόκτο που ζούσαν εκεί, αναγκάστηκαν να την εγκαταλείψουν. Τα επόμενα χρόνια, εκατοντάδες κοινότητες απ’ άκρη σε άκρη των ΗΠΑ θα αντιμετωπίσουν κάτι αντίστοιχο, ακόμα κι αν η έκλυση αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου σταματήσει αμέσως.

Παρότι οι επιστήμονες συμφωνούν για τα αίτια και τις αρνητικές επιπτώσεις της αύξησης της θερμοκρασίας, οι πολιτικοί συνεχίζουν να κωφεύουν μπροστά στις προειδοποιήσεις για την κλιματική κρίση. Ακόμα και πριν ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αποσύρει τη χώρα από τη συμφωνία των Παρισίων για το κλίμα, οι ΗΠΑ δεν είχαν αρχίσει να περιορίζουν τις εκλύσεις των αερίων αυτών. Ο λόγος, υποστηρίζουν οι ακτιβιστές για το περιβάλλον, είναι ο καπιταλισμός, ή ακριβέστερα η νεοφιλελεύθερη ιδεολογία που επικρατεί στη Δύση τα τελευταία 40 χρόνια.

Καθώς διεξάγονται συζητήσεις για το Πράσινο New Deal, είναι κρίσιμο να κατανοήσουμε τι ακριβώς συμβαίνει. Παρότι οι ακτιβιστές τονίζουν πως τα πράγματα πρέπει να αλλάξουν, δεν αναφέρεται αρκετά το γεγονός ότι όλοι οι πολίτες έχουν έναν ενεργό ρόλο να παίξουν στη διαμόρφωση της οικονομίας. Από τη δεκαετία του 1980, η κυρίαρχη άποψη στην Ουάσιγκτον είναι πως η κυβέρνηση θα πρέπει να παίζει ελάχιστο ρόλο στην οικονομία. Η πολιτική που απορρέει από αυτή την προσέγγιση – περιορισμός των δημόσιων επενδύσεων, μείωση των ελέγχων στην οικονομία και αποκέντρωση της δημοκρατίας – έχουν εμποδίσει τις ΗΠΑ να αποκοπούν από τα ορυκτά καύσιμα. Οι πολιτικοί και από τα δύο κόμματα αρνούνται να συζητήσουν δημόσιες επενδύσεις και υποδομές για εναλλακτικές μορφές ενέργειας.

Η πεποίθηση ότι η κυβέρνηση μπορεί μόνο να εμποδίσει την οικονομική δυναμική αντιπροσωπεύει μια μεγάλη διαφοροποίηση από την κεϊνσιανή άποψη που κυριάρχησε στην πολιτική την περίοδο 1940-1965. Πολιτικές που βασίστηκαν στην άποψη ότι οι κρατικές δαπάνες για δημόσια αγαθά λειτουργούν συμπληρωματικά με τον ιδιωτικό τομέα βοήθησαν τις ΗΠΑ να επιτύχουν μεγάλη ανάπτυξη στη μεταπολεμική εποχή.

Στην κλιματική αλλαγή έχει συμβάλει και η κατάργηση των ελέγχων. Οταν ζητούν να περιορισθούν οι κανονισμοί για τα ορυκτά καύσιμα, οι πολιτικοί λένε πως θέλουν να αντιμετωπίσουν τη γραφειοκρατία. Ομως αυτοί οι ίδιοι πολιτικοί δέχονται δωρεές από τη βιομηχανία των υδρογονανθράκων. Δυστυχώς, όσο προχωρά η οικονομική κρίση, τόσο αυξάνεται και η πίεση για να μειωθούν ακόμα περισσότερο οι νόμοι και οι κανονισμοί που διέπουν τα ορυκτά καύσιμα.

Ενα τρίτο πρόβλημα, που προκύπτει από τον αμερικανικό νεοφιλελευθερισμό και αποδεικνύεται αρνητικό για την προστασία του περιβάλλοντος, είναι πως πολλές αποφάσεις πλέον δεν λαμβάνονται σε ομοσπονδιακό επίπεδο αλλά σε τοπικό. Ενώ ο τοπικός έλεγχος είναι χρήσιμος για κάποια ζητήματα, έχει εντείνει τα προβλήματα για την κλιματική αλλαγή. Λαμβάνοντας υπόψη όλα αυτά, δεν πρόκειται να υπάρξει σημαντική πρόοδος για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Βέβαια, η σημαντική υποστήριξη των πολιτών σε ένα Πράσινο New Deal δείχνει ότι οι ψηφοφόροι έχουν αρχίσει και εκφράζουν έντονα τις απόψεις τους σχετικά με το θέμα.

Ομως για να επιτευχθεί ο στόχος θα πρέπει να γίνουν μεγάλης κλίμακας δημόσιες επενδύσεις και να θεσπισθούν νέοι κανονισμοί. Χωρίς αυτούς δεν θα μπορέσουμε ποτέ να προστατεύσουμε επαρκώς το περιβάλλον.

Ο Αντερς Φρέμσταντ είναι καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο. Ο Μαρκ Πολ είναι καθηγητής Οικονομικών στο New College της Φλόριντα