Οταν οι πολιτικοί τακτικισμοί εκδικούνται

Η πολιτική, έλεγε ένας γάλλος ποιητής, εξαρτάται από τους πολιτικούς, σχεδόν όσο ο χρόνος εξαρτάται από τους αστρονόμους. Η επισήμανσή του ιδωμένη μέσα από το πρίσμα της αντιπαράθεσης του τελευταίου χρόνου μεταξύ κυβέρνησης και αντιπολίτευσης γύρω από το Μακεδονικό μοιάζει απόλυτα σωστή. Στα τέλη του 2017 ο Αλέξης Τσίπρας αποφάσισε να βάλει επίσημα στην ατζέντα ένα άλυτο για περισσότερο από μια εικοσαετία εθνικό θέμα, με απώτερο στόχο να ξυπνήσει τον Μακεδονομάχο που κρύβουν μέσα τους όσοι γαλάζιοι εκλέγονται από τα Τέμπη και πάνω. Στα τέλη Φεβρουαρίου του 2019 κορυφαίοι συριζαίοι υπουργοί ανεβαίνουν στον Βορρά για να μιλήσουν σε χώρους περικυκλωμένους από ΜΑΤ. Με άλλα λόγια, ενίοτε και οι τακτικισμοί εκδικούνται.

Αυτό που ξεκίνησε από την πρώτη φορά Αριστερά ως μια απόπειρα δημιουργίας εσωκομματικών προβλημάτων στη ΝΔ – μια προσπάθεια, δηλαδή, να έρθουν σε ρήξη ο κεντρώος προεδρικός πυρήνας με όσους στο κόμμα έχουν συντηρητικά αντανακλαστικά -, κατέληξε να προκαλεί τη δημοσκοπική εξαφάνιση του κυβερνώντος κόμματος στα βόρεια. Ή για να είμαστε περισσότερο ακριβείς, ίσως καταλήξει στην επιστροφή των συριζαϊκών εκλογικών ποσοστών στα προ κρίσης επίπεδα στις μακεδονικές κάλπες. Εξάλλου, όπως υπογραμμίζουν έμπειροι δημοσκόποι «οι Μακεδόνες ψήφισαν ΣΥΡΙΖΑ, αλλά δεν έγιναν ΣΥΡΙΖΑ».

Η εκτίμηση που επικρατούσε στους νεοδημοκρατικούς κόλπους στις αρχές του προηγούμενου έτους ήταν πως ο Τσίπρας ανοίγει το Σκοπιανό για να τους βραχυκυκλώσει. Εως έναν βαθμό το πέτυχε. Εξού και η αρχική στάση «κανένας στα συλλαλητήρια» για τη Μακεδονία μετατράπηκε σε «κατά συνείδηση» συμμετοχή των γαλάζιων βουλευτών σε αυτά – έπειτα από ένα ραντεβού εκείνων που εκλέγονται στην περιοχή με τον πρόεδρο του κόμματος. Γρήγορα, όμως, η Πειραιώς υιοθέτησε γραμμή κατά της λύσης που έφερνε ο ΣΥΡΙΖΑ κι έτσι τα ενδοκομματικά πάθη καταλάγιασαν. Ανθρωποι, μάλιστα, που συνόδευσαν τον Μητσοτάκη στην τελευταία, προ εικοσαημέρου, περιοδεία του στη Μακεδονία εκφράζουν σε κατ’ ιδίαν συνομιλίες την ικανοποίησή τους γιατί η στρατηγική τους – πριν και κατά τη διάρκεια της κοινοβουλευτικής διαδικασίας για τις Πρέσπες – απέδωσε. Επεισαν, λένε, τους Μακεδόνες ψηφοφόρους πως έκαναν ό,τι περνούσε από το χέρι τους για να αποτρέψουν την κύρωση της Συμφωνίας.

Στην άλλη πλευρά του πολιτικού φάσματος πάλι, τον ΣΥΡΙΖΑ, η ανησυχία για τις επιδόσεις τους στη Βόρεια Ελλάδα γίνεται έκδηλη από το πόσο συχνά εμφανίζεται ο Αλέξης Τσίπρας στη Θεσσαλονίκη, κι από τη συχνότητα με την οποία κάνουν πια μακεδονικές εξορμήσεις μεγαλοϋπουργοί του. Παρεμπιπτόντως, ενδεικτική του κλίματος είναι και μια πρόσφατη δημοσκόπηση για τον Δήμο Θεσσαλονίκης, στην οποία η Κατερίνα Νοτοπούλου έρχεται πέμπτη.

Η επίδραση που το όλο ζήτημα είχε – και έχει – στην ελληνική πολιτική σκηνή, καθώς και τα προβλήματα που μπορεί να προκαλέσουν όσα υπογράφθηκαν στους Ψαράδες φάνηκαν κι από την πρόσφατη κόντρα Μαξίμου – Πειραιώς για το δημοσίευμα του BBC με τίτλο «Η αόρατη μειονότητα της Ελλάδας: Οι Σλαβομακεδόνες». Εξαιτίας του η αξιωματική αντιπολίτευση κάλεσε τον Πρωθυπουργό «να ξεκαθαρίσει άμεσα, κατηγορηματικά και προς όλες τις κατευθύνσεις ότι ζήτημα “εθνικής μακεδονικής μειονότητας” δεν υφίσταται στην Ελλάδα» – κατηγορώντας την κυβέρνηση και τους «πρόθυμους υποστηρικτές» της ως υπεύθυνους. Το πρωθυπουργικό γραφείο απάντησε με επίθεση στον Κυριάκο Μητσοτάκη. «Επιμένει», έγραφε αυτή, «κυριευμένος από αντιπολιτευτική τύφλωση, να επιχειρεί να ξανανοίξει όσα η κυβέρνηση με τη Συμφωνία των Πρεσπών έκλεισε οριστικά. Και αντί να εγκαλέσει όσους, όπως το BBC, επιχειρούν να εγείρουν ανύπαρκτα θέματα, συντάσσεται μαζί τους».

Η μεγάλη κόντρα

Αν έχει μια αξία να ξαναδιαβάσει κανείς τα δυο παραπάνω δελτία Τύπου, είναι γιατί συνοψίζουν το ύφος του δημόσιου διαλόγου για το Σκοπιανό και τις Πρέσπες ολόκληρο τον τελευταίο χρόνο. Οι μεν επικρίνουν τους δε για μια «κακή συμφωνία», που απέχει από την πάγια εθνική θέση και εκχωρεί «μακεδονική» γλώσσα και ταυτότητα στη γειτονική χώρα. Κι οι δε ανταπαντούν με κατηγορίες περί συντηρητισμού, εθνικισμού και λαϊκισμού, διανθισμένες με τη μόνιμη επωδό για «ακροδεξιά στροφή της ΝΔ»

Τα ντεσιμπέλ έχουν ανέβει και περισσότερο. Οι γαλάζιοι από κοινοβουλευτικού και μιντιακού βήματος, έχουν προσάψει στον Πρωθυπουργό ανταλλαγή της ονομασίας της γειτονικής χώρας με τη μη εφαρμογή της περικοπής των συντάξεων. Ο δε ΣΥΡΙΖΑ, με αφορμή τις αφίσες που στοχοποιούσαν βουλευτές του είχε κατηγορήσει σχεδόν ευθέως τον Μητσοτάκη ως ηθικό αυτουργό. «Οι φασιστικές αυτές πρακτικές πρέπει να καταδικαστούν από όλα τα πολιτικά κόμματα. Ο κ. Μητσοτάκης, έστω και την ύστατη στιγμή, οφείλει να αντιληφθεί τις τεράστιες ευθύνες του. Αν έστω και τώρα δεν πάρει αποστάσεις από αυτές τις αντιδημοκρατικές πρακτικές, δεν αφήνει καμία αμφιβολία ότι βρίσκεται ο ίδιος πίσω από αυτές» έγραφε ανάμεσα στα άλλα η σχετική ανακοίνωση της Κουμουνδούρου.

Συμφωνία χωρίς συναίνεση

Πέρα, βέβαια, από τη ρητορική που χρησιμοποίησαν – και χρησιμοποιούν – τα δυο στρατόπεδα, η κριτική που ακούγεται από όλες τις πτέρυγες της αντιπολίτευσης κατά της κυβέρνησης, ότι δηλαδή «επέλεξε να χειριστεί ένα μείζον εθνικό θέμα χωρίς την απαραίτητη συναίνεση σύσσωμου του πολιτικού συστήματος», έχει βάση. Το αποδεικνύουν και τα γεγονότα.

Η πρώτη κίνηση για την επίτευξη διακομματικής συναίνεσης ήταν μια σειρά διαδοχικών συναντήσεων με τους πολιτικούς αρχηγούς στο Μαξίμου τον Ιανουάριο του 2018. Ολοι, βγαίνοντας από το πρωθυπουργικό μέγαρο, καταλόγισαν στον Τσίπρα διγλωσσία. Και έκαναν λόγο για «μυστική διπλωματία», αφού τους καλούσε περίπου εκ των υστέρων. Εκείνος, από την πλευρά του, βρήκε την ευκαιρία για μια ακόμη επίθεση στον Μητσοτάκη. Με αναφορές σαν το «είναι, το λιγότερο, υποκριτικό, κάποιες πολιτικές δυνάμεις αλλά και συγκεκριμένα πρόσωπα να εκμεταλλεύονται τις ευαισθησίες και την αγωνία του ελληνικού λαού για να υπηρετήσουν μια πλήρως αναποτελεσματική και αδιέξοδη στόχευση, η οποία σε τελευταία ανάλυση είναι αντίθετη προς τα εθνικά μας συμφέροντα».

Ακολούθησαν τον Μάιο της ίδιας χρονιάς πέντε τηλεφωνήματα του Αλέξη Τσίπρα στους πολιτικούς αρχηγούς προκειμένου να τους ενημερώσει για την εξέλιξη των διαπραγματεύσεων για το ονοματολογικό. Για να τους πει, δηλαδή, το όνομα «Μακεδονία του Ιλιντεν» που είχε πέσει στο τραπέζι. Μητσοτάκης, Γεννηματά, Κουτσούμπας και Λεβέντης αρνήθηκαν να στηρίξουν το συγκεκριμένο όνομα χαρακτηρίζοντάς το ως επιτομή του αλυτρωτισμού της γείτονος. Ο Θεοδωράκης εξέφρασε τις επιφυλάξεις του.

Τελικά, με την άνεση που δίνει πια η χρονική απόσταση, μπορεί κάποιος να υποστηρίξει ότι ο μοναδικός τακτικισμός του ΣΥΡΙΖΑ που απέδωσε είναι εκείνος που υπονοήθηκε με τη βουτσική πρόβλεψη περί αναδιάταξης του πολιτικού σκηνικού εξαιτίας του Μακεδονικού. Μόνο που κι αυτός δεν έφερε τα απολύτως επιθυμητά αποτελέσματα. Μπορεί το Ποτάμι να αποχώρησε από το ΚΙΝΑΛ, με πρόσχημα τις διαφωνίες του με το ΠΑΣΟΚ σχετικά με την επίλυση του Σκοπιανού και εν τέλει να εξαφανίστηκε κοινοβουλευτικά, αλλά οι παράπλευρες απώλειες δεν περιορίστηκαν εκεί. Η κυβερνώσα Αριστερά έχασε τον Ανεξάρτητο Ελληνα κυβερνητικό της εταίρο και βρέθηκε με ΚΟ των 145 συν έξι βουλευτές που αυτοτοποθετούνται ταυτόχρονα και στην αντιπολίτευση και στη συμπολίτευση. Βρέθηκε, δηλαδή, εκτεθειμένη σε ένα οποιοδήποτε πολιτικό ατύχημα.