Τα πολλά πρόσωπα του Κουρμπέ

Είναι ο ζωγράφος που τόλμησε να βάλει ένα γυναικείο αιδοίο σε πρώτο πλάνο στον καμβά του και να ταράξει από τα νερά της παρισινής εικαστικής σκηνής του 19ου αιώνα έως τους αλγόριθμους του Facebook που «κόβουν» τις αναρτήσεις πορνογραφικού περιεχομένου στον 21ο αιώνα. Είναι ο Γάλλος που εξελέγη μέλος του συμβουλίου της Κομμούνας, χωρίς να πάρει μέρος στις μάχες, καθώς δεν ανήκε στις τάξεις της Εθνοφυλακής, και από εκείνους που πρωτοστάτησαν στην κατακρήμνιση της στήλης που κοσμούσε την Πλατεία Βαντόμ ως σύμβολο του μιλιταρισμού. Κατάδικος και φυγάς στην Ελβετία για να γλιτώσει, όπου και πέθανε περιμένοντας την αμνηστία που δεν ήρθε, άρρωστος και μπροστά στο καβαλέτο ώς το τέλος για να μπορέσει να ξεπληρώσει τα χρέη του, ο Γκιστάβ Κουρμπέ, όταν τον ρωτούσαν για ποιον λόγο ζωγράφιζε τόσο ρεαλιστικές σκηνές, απαντούσε: «Δείξτε μου θεές και θα σας τις ζωγραφίσω».

Θα ήταν δυνατόν λοιπόν η επέτειος για τα 200 χρόνια από τη γέννηση του επαναστάτη ζωγράφου, που αγάπησε την ελευθερία περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, του ταξιδιώτη και ανθρωπιστή, να ακολουθήσει το τυπικό με τις μεγάλες εκθέσεις, τα συνέδρια και τις νέες ερμηνείες των έργων του, που εκτίθενται από το Σίδνεϊ ώς το Σάο Πάολο και από την Οτάβα ώς το Τόκιο; Δεν απουσιάζουν κι αυτά από τη γιορτή που έχει ως σύμβολό της το χελιδόνι (σαν έτοιμα να πετάξουν κοσμούσαν το γαλάζιο στο χρώμα του ουρανού ταβάνι του ατελιέ του, δημιουργώντας αντίθεση με τους τοίχους στους οποίους κυριαρχούσαν οι σκούροι τόνοι του κίτρινου, πράσινου και κόκκινου, γεγονός που τον βοηθούσε να συγκεντρώνεται), χωρίς όμως να ακολουθούν την πεπατημένη. Και η πρώτη ανατροπή είναι ότι σχεδόν το σύνολο των εκδηλώσεων δεν πραγματοποιούνται στο Παρίσι, αλλά στη γενέτειρά του, το μικρό χωριό Ορνάν στην Ανατολική Γαλλία.

Το παραγνωρισμένο πρόσωπο του εκ των πρωτεργατών του ρεαλισμού που κάνει την εμφάνισή του λόγω των εορτασμών είναι εκείνο του σχεδιαστή μέσα από την πρώτη έκθεση στην ιστορία που είναι αφιερωμένη σε αυτή του την ιδιότητα μέσα από 40 σχέδιά του – 20 εκ των οποίων εντελώς άγνωστα. Ο σχεδιαστής Κουρμπέ κάνει το ντεμπούτο του στο μουσείο που φέρει το όνομά του στο Ορνάν έως τις 29 Απριλίου κι εν συνεχεία η έκθεση θα ταξιδέψει στην Ελβετία. Ενα μουσείο που δεν περιλαμβάνει απλώς 80 έργα του σε 22 αίθουσες οι οποίες καλύπτουν συνολικά 2.000 τ.μ., αλλά που επιτρέπει στο ποτάμι το οποίο απεικόνισε στα έργα του, τον Λου (παραπόταμος του Ντουπ), να ρέει κάτω από ένα γυάλινο δάπεδο και από τα πόδια των επισκεπτών.

ΣΤΟ ΑΤΕΛΙΕ ΤΟΥ. Κι όσο οι επισκέπτες θα γνωρίζουν τον τρόπο που δούλευε ο ζωγράφος, εκείνος θα ανοίγει το ατελιέ του – σχεδόν αναλλοίωτο από το 1873 – στον «πιο γάλλο από τους κινέζους καλλιτέχνες», τον εκ των σπουδαίων πορτρετιστών της εποχής μας, τον Γιαν Πέι Μινγκ. Ο κινέζος καλλιτέχνης θα εγκατασταθεί στο εργαστήρι του Γάλλου, θα έρθουν «πρόσωπο με πρόσωπο» και τα έργα που θα δημιουργήσει ο Γιαν Πέι Μινγκ όσο διάστημα θα ζει στο περιβάλλον όπου εργαζόταν ο Κουρμπέ θα εκτεθούν στον χώρο από τις 10 Ιουνίου – ημέρα γενεθλίων του Κουρμπέ – ώς τις 30 Σεπτεμβρίου.

Η επέτειος όμως δεν προβλέπει μονάχα εκθέσεις (αναφέραμε ορισμένες μόνο) και ένα διεθνές συμπόσιο για το έργο του τον Ιούνιο ή μια συναυλία με την Ορχήστρα των Εθνών τον Σεπτέμβριο. Καλεί όσους αγαπούν τη ζωγραφική τού Κουρμπέ να ακολουθήσουν τα ίχνη του και μέσα από οκτώ διαφορετικές διαδρομές να περπατήσουν από το ατελιέ του ώς το πατρικό του: μια φάρμα στο εσωτερικό της οποίας διατηρούνται τα έπιπλα και το τζάκι από τον 19ο, ενώ ο χώρος που φιλοξενεί εκθέσεις, μουσικές εκδηλώσεις και εργαστήρια έχει διατηρήσει τον αρχικό του χαρακτήρα. Και να βαδίσουν στην όχθη του ποταμού Λου απολαμβάνοντας διά ζώσης τα τοπία που απαθανάτισε σε τουλάχιστον 12 πίνακές του και ταξίδεψαν ώς τα πέρατα του κόσμου.

Οι μαθητές που έχουν έφεση στη μαγειρική μπορούν να δοκιμάσουν την τύχη τους στον διαγωνισμό μαγειρικής με θέμα τον Κουρμπέ, ο οποίος θα ολοκληρωθεί τον Ιούνιο. Οι φίλοι της μουσικής μπορούν να αποτίσουν φόρο τιμής στον ζωγράφο συμμετέχοντας στη σύνθεση και τη δημιουργία ενός μιούζικαλ που έχει θέμα τη ζωή του και θα παρουσιαστεί τον Μάιο, ενώ στα σκαριά βρίσκεται και μια περιοδεύουσα έκθεση με θέμα τον τρόπο που απεικόνισε τους σκύλους στους πίνακές του, η οποία διοργανώνεται από την ομοσπονδία κυνηγών της περιοχής! Τη Νύχτα των Μουσείων, στις 18 Μαΐου, μια χορογραφία θα παρουσιαστεί ανάμεσα στα έργα του Κουρμπέ, στις 17 και 18 Αυγούστου δύο αγώνες ποδηλασίας διαφορετικών απαιτήσεων θα φέρουν το όνομα του ζωγράφου, ενώ στα τέλη Αυγούστου το πολυθέαμα με ήχο και φως «Καλημέρα, κύριε Κουρμπέ» θα υποδέχεται όσους φτάσουν ώς το γραφικό Ορνάν.