«Μερικές φορές πρέπει να φεύγεις»

Ηταν προγραμματισμένο να απολαύσουν φουά γκρα, ψάρι και καραμελωμένο τζίνσενγκ, που είχαν ετοιμάσει βορειοκορεάτες και δυτικοί σεφ, τη δεύτερη μέρα της Συνόδου Κορυφής στο Ανόι. Το γεύμα δεν σερβιρίστηκε ποτέ. Την ώρα που όλα ήταν έτοιμα, ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Κιμ Γιονγκ Ουν εγκαταλείπουν το ξενοδοχείο Μετροπόλ της βιετναμέζικης πρωτεύουσας χωρίς συμφωνία. «Η ακύρωση έγινε πραγματικά την τελευταία στιγμή» λένε εκείνοι που γνωρίζουν. Λίγες μόλις ώρες νωρίτερα οι ηγέτες των ΗΠΑ και της Βόρειας Κορέας είχαν δηλώσει αισιόδοξοι.

«Τα πάντα ήταν γύρω από τις κυρώσεις» δήλωσε ο Τραμπ στη συνέντευξη Τύπου. «Βασικά ήθελαν να αρθούν πλήρως οι κυρώσεις, κάτι που δεν μπορούσαμε να δεχθούμε». Πρόσθεσε πως οι διήμερες συναντήσεις στο Ανόι συνέβαλαν στο να σημειωθεί πρόοδος για την οικοδόμηση σχέσεων και στο βασικό θέμα της αποπυρηνικοποίησης, όμως ήταν σημαντικό «να μη σπεύσουμε σε μια κακή συμφωνία». ΗΠΑ και ΟΗΕ είχαν εντείνει τις κυρώσεις προς τη Βόρεια Κορέα όταν η χώρα προχώρησε σε μια σειρά πυρηνικών δοκιμών και δοκιμών βαλλιστικών πυραύλων το 2017, αποκόπτοντας τις κύριες πηγές χρημάτων.  Οταν χθες το πρωί έγινε προφανές ότι υπήρχε μεγάλο χάσμα απόψεων, διακόπηκαν οι συνομιλίες Τραμπ – Κιμ και ελήφθη η απόφαση να ακυρωθεί το γεύμα. «Μερικές φορές πρέπει να φεύγεις. Και σήμερα ήταν από αυτές τις φορές», πρόσθεσε ο Τραμπ, «αν και με φιλικό τρόπο». Το αποτέλεσμα αυτό αποτελεί ήττα για τον Τραμπ που αυτοδιαφημίζεται, λόγω της επιχειρηματικής του εμπειρίας, ότι «μπορεί να κλείσει μια συμφωνία», την ώρα που στην Ουάσιγκτον δέχεται έντονες πιέσεις τόσο λόγω της εις βάρος του έρευνας για σχέσεις συνεργατών του με τη Ρωσία όσο και λόγω της καταιγιστικής κατάθεσης του πρώην προσωπικού του δικηγόρου Μάικλ Κοέν, ο οποίος τον κατηγόρησε ότι παρανόμησε επανειλημμένα ευρισκόμενος στον Λευκό Οίκο.

Βέβαια οι αναλυτές θεωρούν πως «η μη συμφωνία είναι καλύτερη από μια κακή συμφωνία». Πολλοί, όπως ο σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας Τζον Μπόλτον επιμένουν στην πλήρη αποπυρηνικοποίηση της Βόρειας Κορέας πριν αρθούν οι κυρώσεις. Η σύνοδος πάντως είχε και τα θετικά της. Στη διάρκειά της η Boeing υπέγραψε συμφωνία 15 δισεκατομμυρίων δολαρίων με το Βιετνάμ, καθώς δύο αεροπορικές εταιρείες παρήγγειλαν 110 αεροσκάφη.

Ομως η ξαφνική διακοπή των συνομιλιών ανέδειξε τις μεγάλες διαφορές που υπάρχουν μεταξύ των δύο πλευρών, παρά το «σόου φιλίας» που έχουν στήσει τους τελευταίους μήνες Τραμπ και Κιμ. Αλλωστε τον τελευταίο καιρό ακόμα και η Ουάσιγκτον περιόρισε τις προσδοκίες της, καθώς η Πιονγκγιάνγκ μέχρι στιγμής δεν έχει δείξει καμία διάθεση να μειώσει το πυρηνικό της οπλοστάσιο, που θεωρεί το δυνατό της χαρτί στις συνομιλίες. Ομως υπήρχαν ελπίδες ότι μια περιορισμένη συμφωνία θα μπορούσε να οδηγήσει σε ειρηνευτική συμφωνία ώστε να τερματιστεί η κατάσταση πολέμου που ισχύει ανάμεσα στις δύο χώρες από τον Πόλεμο της Κορέας το 1950-1953, το κλείσιμο της βασικής πυρηνικής εγκατάστασης της Βόρειας Κορέας στο Γιονγκμπιόν ή την αποκατάσταση κάποιου είδους διπλωματικών σχέσεων.

«Η σύνοδος του Ανόι όχι μόνο δεν είχε ουσιαστικά αποτελέσματα, αλλά ο Τραμπ και η ομάδα του σπατάλησαν τους 8 μήνες που μεσολάβησαν από τη Σύνοδο της Σιγκαπούρης χωρίς να σημειώσουν κάποια πρόοδο ή έστω μικρά βήματα για την επίτευξη των στόχων» σχολίασε η Ντάριλ Κίμπαλ, επικεφαλής think tank στην Ουάσιγκτον. «Δεν είχαν καταλάβει πριν από τη σύνοδο ότι υπήρχε τόσο μεγάλη διάσταση απόψεων;». Συνήθως, τέτοιου είδους σημαντικές σύνοδοι κορυφής μεταξύ ηγετών πραγματοποιούνται μόνο αφού υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι έχουν συμφωνήσει στα βασικά και σε όλες τις λεπτομέρειες, κάτι που προφανώς δεν ισχύει σε αυτήν την περίπτωση.

Οι περισσότεροι αναλυτές συμφωνούν ότι το άδοξο τέλος της δεύτερης συνόδου στερεί από τον Τραμπ το επιχείρημα ότι μπορεί να στηρίζει στην «ιδιαίτερη σχέση» που έχει με τον Κιμ. «Η εξέλιξη υπονομεύει την προσέγγιση της κυβέρνησης ότι το πρόβλημα θα λυθεί στην κορυφή, τουλάχιστον προς το παρόν» σχολιάζει ο Κρίστοφερ Γκριν, σύμβουλος στον όμιλο Διεθνών Κρίσεων. «Ο Τραμπ δεν θα μπορεί να ξοδέψει το πολύτιμο και λιγοστό πολιτικό κεφάλαιό του σε άλλη μια αποτυχημένη σύνοδο. Οπότε τα επόμενα βήματα θα πρέπει να γίνουν από συναντήσεις στελεχών των δύο πλευρών».

Ο Ντάνιελ Ράσελ, αντιπρόεδρος του Ινστιτούτου Ασιατικής Πολιτικής και πρώην βοηθός του προέδρου Ομπάμα σε θέματα εξωτερικής πολιτικής θεωρεί ότι με δεδομένο πως «δεν είχε γίνει η απαραίτητη σκληρή διπλωματική προεργασία του περιορισμού των διαφορών και της διερεύνησης επιλογών» δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός πως Τραμπ και Κιμ δεν μπόρεσαν να καταλήξουν σε συμφωνία. «Σε αυτό το σημείο δεν θα είναι καθόλου εύκολο να πεισθεί η Βόρεια Κορέα να κινηθεί γρήγορα και να έχει να κάνει με αμερικανούς διαπραγματευτές αντί με τον ίδιο τον Τραμπ απευθείας ή να αποδεχθεί ότι πρέπει να τεθεί στο τραπέζι προς διαπραγμάτευση όλο το πυρηνικό και πυραυλικό της πρόγραμμα».

Και τώρα τι; αναρωτιούνται οι αναλυτές. Οι περισσότεροι βέβαια συμφωνούν ότι οι πιθανότητες να ξαναγίνουν οι σχέσεις όπως παλιά – όταν υπήρχε έντονη φραστική αντιπαράθεση και εκτοξεύονταν εκατέρωθεν απειλές – είναι μάλλον απίθανο. «Η Βόρεια Κορέα δεν θα μας επιτεθεί εάν δεν επιτεθούμε εμείς» λέει ο Ντέιβιντ Κανγκ, διευθυντής του Ινστιτούτου Κορεατικών Σπουδών του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας. Ομως το αδιέξοδο στις συνομιλίες μπορεί να φέρει και πάλι ένταση έπειτα από έναν χρόνο διπλωματίας και σχετικής προόδου.

Και βέβαια υπάρχουν και άλλα θέματα πέραν των πυρηνικών όπλων – αυτά δεν είναι ο μόνος λόγος για τον οποίο η Βόρεια Κορέα θεωρείται ο παρίας της διεθνούς κοινότητας. Ακόμα και μια συμφωνία για τα πυρηνικά δεν θα έλυνε τη μακρά ιστορία της Πιονγκγιάνγκ σχετικά με την παραβίαση βασικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων – ένα θέμα το οποίο η κυβέρνηση Τραμπ επέλεξε να μη θίγει τον τελευταίο καιρό. Κι ας υπάρχουν, σύμφωνα με τους υπολογισμούς, περισσότεροι από 120.000 πολιτικοί κρατούμενοι στα στρατόπεδα συγκέντρωσης της Βόρειας Κορέας.

Τα εδάφη του ISIS
Θέλοντας προφανώς να ανακτήσει τη χαμένη του διπλωματική υπερηφάνεια, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε χθες το βράδυ πως οι υποστηριζόμενες από τις ΗΠΑ δυνάμεις ανακατέλαβαν «το 100%» των εδαφών του ISIS στη Συρία. Λίγο νωρίτερα, βέβαια, ο διοικητής του αραβοκουρδικού συνασπισμού που πολεμά τους τζιχαντιστές στη Συρία, Μαζλούμ Κομπάνι, είχε διαβεβαιώσει ότι ο τελευταίος θύλακας του ISIS στη χώρα «θα πέσει σε περίπου μία εβδομάδα».