Αλλαγή σκυτάλης στην καγκελαρία;

Οι ευρωεκλογές του ερχόμενου Μαΐου θα αναδείξουν τους νέους συσχετισμούς στην ΕΕ. Αλλά θα δρομολογήσουν πολιτικές εξελίξεις και στη Γερμανία. Το πιθανότερο σενάριο είναι η αποχώρηση της Ανγκελα Μέρκελ και η ανάδειξη διαδόχου στην καγκελαρία. Αυτό θα ανοίξει και τον ευρωπαϊκό δρόμο της Μέρκελ.

«Μετά τις ευρωεκλογές, κάποια χρονική στιγμή, η Ανγκελα Μέρκελ θα παραδώσει τη σκυτάλη στη διάδοχό της Ανεγκρέτ Κραμπ – Καρενμπάουερ» έλεγε την Παρασκευή ο πρόεδρος των Φιλελευθέρων (FDP, Ελεύθερο Δημοκρατικό Κόμμα) Κρίστιαν Λίντνερ στους ξένους ανταποκριτές στο Βερολίνο. Στο παρασκήνιο εξελίσσεται ήδη η σεναριολογία να αναλάβει ηγετικό πόστο της ΕΕ μια προσωπικότητα του διαμετρήματος της Μέρκελ για να οδηγήσει το ευρωπαϊκό καράβι στην τρικυμία που προκαλούν το Brexit, η πρώτη αποχώρηση χώρας – μέλους από την ΕΕ, η αναμενόμενη ενίσχυση των ακροδεξιών δυνάμεων και η ρευστότητα των πολιτικών εξελίξεων στην Ευρώπη.

Η ίδια η Μέρκελ, όταν παρέδωσε την προεδρία του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος (CDU), διαβεβαίωσε ότι δεν επιδιώκει άλλο αξίωμα, ούτε στο εσωτερικό ούτε στο εξωτερικό. Ωστόσο η αλλαγή σκυτάλης στην ηγεσία του CDU ήταν το πρώτο βήμα. Το φθινόπωρο, στο ημίχρονο του μεγάλου συνασπισμού, θα γίνει ο απολογισμός της κυβέρνησης της Μέρκελ, που μπορεί να δρομολογήσει το επόμενο βήμα, τη διαδοχή της Μέρκελ στην καγκελαρία της Γερμανίας, ώστε να είναι διαθέσιμη για την ανάληψη ευρωπαϊκού ρόλου, αν οι συνθήκες το επιτάσσουν. Προϋπόθεση για την αλλαγή καγκελαρίου είναι να ψηφίσει και το SPD τη διάδοχο της Μέρκελ. Το αντάλλαγμα θα είναι να συναινέσει η Χριστιανική Ενωση σε μια σειρά από «δώρα» κοινωνικής πολιτικής, όπως αύξηση συντάξεων, αλλαγές στο κοινωνικό βοήθημα (Χαρτς-4) και στην αγορά εργασίας, που έχουν ανάγκη οι Σοσιαλδημοκράτες για τις επόμενες εκλογές.

Με αλλαγή καγκελαρίου, ο Λίντνερ δεν αποκλείει να ξανασυζητήσει τον συνασπισμό «Τζαμάικα» (συγκυβέρνηση με Χριστιανική Ενωση και Πράσινους), που είχε τορπιλίσει ο πρόεδρος του FDP μετά τις εκλογές του 2017. Το επιχείρημά του είναι ότι η Μέρκελ ήθελε οπωσδήποτε τους Πράσινους στην κυβέρνηση, αλλά «έστειλε τον λογαριασμό» στο FDP.

Οι Φιλελεύθεροι βλέπουν αισιόδοξα τις επερχόμενες ευρωεκλογές, ο Λίντνερ περιμένει ενίσχυση του FDP και της Ομάδας των Eυρωπαίων Φιλελευθέρων στο Ευρωκοινοβούλιο. Αντίθετα για τους Πράσινους, ο Λίντνερ προβλέπει συρρίκνωσή τους σε ευρωπαϊκό επίπεδο, μολονότι στη Γερμανία γνωρίζουν πρωτοφανή άνοδο, η οποία τροφοδοτείται από τη δραματική υποχώρηση του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος. Η δύναμη της δεξιάς Χριστιανικής Ενωσης είναι πολύ πιο συμπαγής και δεν υπάρχουν αντίστοιχες διαρροές προς τους Φιλελεύθερους που είναι συγγενικός πολιτικός χώρος.

Στις ευρωεκλογές του Μαΐου αναμένεται ενίσχυση του μετώπου των ακροδεξιών εθνικολαϊκιστών και του εκφραστή τους στη Γερμανία (AfD), που στις βουλευτικές εκλογές είχε πάρει 12,6%. Στο μεταξύ, η Εναλλακτική για τη Γερμανία έχει πιάσει οροφή, εκτιμά ο Λίντνερ. Το ερχόμενο φθινόπωρο θα ακολουθήσουν περιφερειακές εκλογές σε τρία κρατίδια της Ανατολικής Γερμανίας, όπου το AfD έχει τα μεγαλύτερα ποσοστά. Αλλά, ακόμα κι εκεί, το νέο ακροδεξιό κόμμα πέρασε το ζενίθ του και πολύ γρήγορα αποκαθηλώθηκε. «Το AfD στο μεταξύ ανταποκρίνεται και με το παραπάνω σε όλα τα κλισέ για τα οποία κατηγορούσε τα παραδοσιακά, συστημικά κόμματα» λέει ο Λίντνερ: τους ενδιαφέρει μόνο η καριέρα, δεν έχουν πολιτικό περιεχόμενο, μοιράζουν απλόχερα τα λεφτά των πολιτών. «Στο AfD, ένα κόμμα χωρίς σαφές πολιτικό πρόγραμμα, με παράνομες χρηματοδοτήσεις, τα στελέχη του τσακώνονται για την καριέρα και είναι “αρχιτεμπέληδες” στην Ομοσπονδιακή Βουλή και στα τοπικά Κοινοβούλια».

Το είδος αυτό του πολιτικού δεν ευδοκιμεί μόνο στη Γερμανία. Είναι πολύ γνωστό και στην Ελλάδα.