Τα Οσκαρ της πολιτικής και της διαφορετικότητας

Οταν το 2016 η Αμερικανική Ακαδημία Κινηματογράφου έδωσε στη δημοσιότητα κάποια στατιστικά στοιχεία της, εύλογα υπέστη τον χλευασμό και την οργή καθώς σύμφωνα με τα στοιχεία, το 93% των 6.000 μελών της εκείνη την περίοδο ήταν χρώματος λευκού και το 73% γένους αρσενικού. Περίπου τρία χρόνια έχουν περάσει από τότε, τα μέλη έχουν αυξηθεί σε περισσότερα από 7.000 και οι αλλαγές που έχουν γίνει είναι εμφανείς. Τρανό παράδειγμα η 91η απονομή των Οσκαρ όπου το μαύρο χρώμα δεν διακρίθηκε μόνον στους βραβευθέντες ηθοποιούς Μαχέρσαλα Αλί (Β’ ρόλου για το «Πράσινο βιβλίο») και Ρετζίνα Κινγκ (Β’ ρόλου για το «Αν η οδός Μπιλ μπορούσε να μιλήσει»), αλλά και σε άλλους τομείς, όπως τα κοστούμια του «Black Panther» για τα οποία βραβεύθηκε η Ρουθ Ε. Κάρτερ. Συν τοις άλλοις οι παρουσιαστές των υποψηφίων ήταν ένα ουράνιο τόξο ποικιλοχρωμίας: η Ελσα Φίσερ μαζί με τον Στέφαν Τζέιμς, η Κουίν Λατίφα μόνη της, η Αντζελα Μπάσετ μαζί με τον Χαβιέρ Μπαρδέμ, ο Τάιλερ Πέρι μόνος του, η Τζένιφερ Χάντσον μόνη της, η Μελίσα ΜακΚάρθι με τον Μπράιαν Ταϊρί Χένρι κ.ο.κ.

Δεν είναι εξάλλου καθόλου τυχαία η διάκριση του «Πράσινου βιβλίου» στη σημαντικότερη κατηγορία της διοργάνωσης, εκείνη της καλύτερης ταινίας, αν και στη συγκεκριμένη περίπτωση βοήθησε το γεγονός ότι το φαβορί, η «Ρόμα» του Αλφόνσο Κουαρόν, βρισκόταν υποψήφια τόσο στις πέντε μη αγγλόφωνες (όπου κέρδισε), όσο και στις οκτώ της καλύτερης ταινίας. Θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο να κερδίσει και στις δύο κατηγορίες. Στην Ιστορία των Οσκαρ δεν έχει συμβεί ποτέ να κερδίσει μια ταινία με διπλή υποψηφιότητα στις δύο συγκεκριμένες κατηγορίες, αρκεί να θυμηθούμε την περίπτωση του «Ζ» του Κώστα Γαβρά, του η «Ζωή είναι ωραία» του Ρομπέρτο Μπενίνι και της «Αγάπης» του Μίχαελ Χάνεκε που βραβεύθηκαν ως ξενόγλωσσες ενώ ταυτοχρόνως ήταν υποψήφιες για το καλύτερης ταινίας.

Ο ΣΠΑΪΚ ΛΙ. Ομως είναι άραγε τυχαίο που η βραβευθείσα τελικά ταινία, το «Πράσινο βιβλίο», πραγματεύεται το φυλετικό ζήτημα στην εποχή του άγριου ρατσισμού στις Ηνωμένες Πολιτείες, τη δεκαετία του ’60; Noμίζω πως όχι. Στη βράβευση αυτή (και όχι μόνον) αποτυπώνεται το κλίμα των εφετινών Οσκαρ: σαφέστατα πολιτικό με επιστέγασμα μια από τις πιο αξιομνημόνευτες σκηνές της τελετής που διακρίθηκε από συντομία, ελάχιστη ώς καθόλου περιττολογία και ίσως υπερβολική σοβαρότητα: ο  Σπάικ Λι πήδηξε (κυριολεκτικά) στην αγκαλιά του ομόχρωμού του Σάμιουελ Λ. Τζάκσον που είχε μόλις ανακοινώσει ότι οι Λι και οι λοιποί συν-σεναριογράφοι της «Παρείσφρησης» (Τσάρλι Γουακτέλ – λευκός, Ντέιβιντ Ραμπίνοβιτς – λευκός και Κέβιλν Γουίλμοτ – μαύρος) είχαν κερδίσει το Οσκαρ καλύτερου σεναρίου διασκευασμένου για τη μεγάλη οθόνη. Το σενάριο της ταινίας αφορά την προσπάθεια εξάρθρωσης ενός παραρτήματος της Ku Klux Klan από μαύρο αστυνομικό που παριστάνει τον λευκό. Και είναι βασισμένη σε αληθινή ιστορία. Ο Λι, στον λόγο του, θύμισε ότι οι εκλογές του 2020 βρίσκονται κοντά και ότι μια κινητοποίηση όλων των πολιτών ώστε να βρεθούν στη σωστή πλευρά της Ιστορίας είναι απαραίτητη. Μίλησε για την ηθική επιλογή ανάμεσα στην αγάπη και το μίσος και το έκανε με ήπιο μεν αλλά έντονο τρόπο. Είναι γνωστό εξάλλου ότι ο 62χρονος σκηνοθέτης και σεναριογράφος δεν μασά τα λόγια του όχι μόνον σε φυλετικά ζητήματα αλλά γενικώς.

Μα πώς αλλιώς θα μπορούσες να ακτινογραφήσεις τη βράβευση σε τρεις κατηγορίες της ταινίας «Black panther» του Ράιαν Γκούγκλερ; Εχουμε δει δεκάδες ταινίες βασισμένες σε χάρτινους ήρωες της Marvel ή της DC Comics. Γιατί αυτή ειδικά έφτασε να φτάσει τόσο ψηλά, ακόμα και στην οκτάδα των υποψήφιων για το Οσκαρ καλύτερης ταινίας!; Μήπως επειδή είναι η πρώτη που παρουσιάζει ως πρωταγωνιστή μαύρο υπερήρωα; Μήπως επειδή ακόμα και ο τίτλος της, «Μαύρος Πάνθηρας», παραπέμπει στη γνωστή εξτρεμιστική οργάνωση του παρελθόντος; Τι άλλο αν όχι ένα σαφές μήνυμα του αμερικανικού καλλιτεχνικού χώρου προς τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να έχει αυτή η ταινία που κάπως άδικα «νίκησε» την «Ευνοούμενη» του Γιώργου Λάνθιμου σε δύο κατηγορίες (σκηνογραφίας και κοστουμιών);

Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΛΑΝΘΙΜΟΣ. Κι αν δεν ήταν η βράβευση της Ολίβια Κόλμαν με το Οσκαρ Α’ γυναικείου ρόλου – εις βάρος του άλλου φαβορί, Γκλεν Γκλοουζ, η ταινία του έλληνα σκηνοθέτη θα αποχωρούσε με μηδενικό απολογισμό από τη βράβευση. Εστω κι έτσι, όμως, η «Ευνοούμενη» με τις 10 υποψηφιότητες είχε έρθει για να περάσει στην Ιστορία των βραβείων.