Τραγικοί ήρωες

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο αμερικανός πρόεδρος εκθειάζει τον Πρωθυπουργό μας. Το είχε κάνει και στην επίσκεψή του στις ΗΠΑ, τον Οκτώβριο του 2017, τότε που του είχε πει ότι κάνει «καταπληκτική δουλειά» επειδή με τη συμφωνία για την αναβάθμιση των F-16 θα δημιουργούνταν θέσεις εργασίας (στην Αμερική). Σε κάθε έπαινο, όμως, δεν μπορεί, η αριστερή πλευρά του έλληνα Ιανού πρέπει να επαναστατεί: «Αν μου λέει καλά λόγια ο Τραμπ, μήπως κάτι κάνω λάθος;».

Ουδείς λόγος ανησυχίας. Πρώτον, επειδή η Συμφωνία των Πρεσπών για την οποία ο Ντόναλντ Τραμπ επαίνεσε Τσίπρα και Ζάεφ αρχίζει να γίνεται αποδεκτή ακόμη και από τους αντιπάλους της: η ΝΔ έχει ρίξει τους τόνους, σε λίγο θα ακούσουμε ακόμη και τον Αδωνι να αρθρώνει τις απαγορευμένες λέξεις «Βόρεια Μακεδονία». Δεύτερον, επειδή ο αμερικανός πρόεδρος ίσως να είναι εντέλει παρεξηγημένος. Στην πραγματικότητα, θυμίζει έναν ήρωα της αρχαίας Ελλάδας. Τον Αχιλλέα, ας πούμε. Η έστω τον Αίαντα.

Το λέει ο Βίκτορ Ντέιβις Χάνσον, ένας ελληνιστής που διδάσκει στο Στάνφορντ και έχει γίνει γνωστός στη χώρα μας από τέσσερα μεταφρασμένα βιβλία του, μεταξύ των οποίων και ο «Πελοποννησιακός Πόλεμος» (εκδ. Λιβάνη). Το παν είναι να καταλάβουμε τι σημαίνει η λέξη «ήρωας», λέει σε συνέντευξή του στον New Yorker. Οι Αμερικανοί νομίζουν ότι είναι ένας ευτυχισμένος τύπος. Στην πραγματικότητα, είναι κάποιος που διακρίνει ένα πρόβλημα, θέλει να το λύσει, αντιλαμβάνεται ότι οι αντιδράσεις στη λύση δεν θα του κάνουν καλό, αλλά το αποδέχεται.

Πάρτε τον Αίαντα του Σοφοκλή, έναν νευρωτικό ήρωα που δεν μπορεί να ξεπεράσει το γεγονός ότι είναι διάδοχος του Αχιλλέα, αξίζει τα όπλα του Αχιλλέα, αλλά του τα πήρε ο πονηρός Οδυσσέας. «Δεν είναι σωστό, είμαι καλύτερος», φωνάζει, και σου ‘ρχεται να του πεις «Σκάσε και αποδέξου την τύχη σου». Ή πάρτε τον ίδιο τον Αχιλλέα, που στην αρχή της Ιλιάδας γκρινιάζει ότι κάνει όλη τη δουλειά, σκοτώνει όλους τους Τρώες, αλλά τα λάφυρα τα δίνουν στις μετριότητες, στους τεμπέληδες και στο βαθύ κράτος. Οταν σηκώνεται και φεύγει, τον πιάνουν οι θεοί και του λένε, «αν επιστρέψεις, θα κερδίσεις δόξα, αλλά στο τέλος θα πεθάνεις». Κι εκείνος παίρνει την τραγική, ηρωική απόφαση να γυρίσει.

Αυτά διαβάζει ο Τραμπ – ή μάλλον του τα διαβάζουν – και θα γκρεμίσει ό,τι έχει μείνει ακόμη όρθιο. Αλλά ο κίνδυνος είναι άλλος. Να πιστέψει κι ο Τσίπρας ότι έχει κάτι από τραγικό ήρωα επειδή υπέγραψε τις Πρέσπες γνωρίζοντας ότι θα το πληρώσει. Κι ακόμη χειρότερα, να παραμυθιαστεί ότι όταν χάσει τις εκλογές και φύγει, θα τον παρακαλούν θεοί και θνητοί να γυρίσει.

Αλλά εκείνος θα αρνείται, φυσικά, γιατί θα κάνει μεγάλη ζωή με τον Πολάκη.