Το δίκτυο των ασκληπιείων

Τα θαύματά του ήταν γνωστά σε όλη τη Μεσόγειο και δεν ήταν τυχαίο που τα ιερά αφιερωμένα στον ίδιο και τις θεραπευτικές του ικανότητες φύτρωναν σαν τα μανιτάρια από την Πέργαμο ώς τη Μασσαλία και από τη Λιβύη ώς τις όχθες του Τίβερη και την Ισπανία. Ενα «θαύμα» ωστόσο περιμένουν κι όσοι τον υπηρετούν με διαφορετικό βεβαίως τρόπο σήμερα. Μόνο που αυτή τη φορά η θεραπεία που καλείται να προσφέρει ο αρχαίος θεός της Ιατρικής, ο Ασκληπιός, δεν θα έχει να κάνει με την υγεία του ανθρώπινου οργανισμού, αλλά με την επιστήμη, τον πολιτισμό και την οικονομία. Και για να προσφέρει τις θεραπευτικές του υπηρεσίες θα επιστρατεύσει μια μέθοδο που του ήταν γνωστή και αποδοτική ήδη πριν από 26 αιώνες: θα επιχειρήσει να αναβιώσει το δίκτυο των ιερών του σε ολόκληρη τη Μεσόγειο.

«Γνωρίζουμε ότι υπήρχε δίκτυο ιερών του Ασκληπιού από την αρχαιότητα χάρη σε δύο επιγραφές που έχουν εντοπιστεί στην Επίδαυρο και στις οποίες γίνεται λόγος για 40 θεαροδώκους, προξένους – θεωρούς που έστελνε η Επίδαυρος σε άλλες πόλεις που είχαν ασκληπιεία για να συγκεντρώσουν χρήματα ώστε να διοργανωθούν γιορτές», λέει στο «Νσυν» ο ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και ανασκαφέας του αρχαιολογικού χώρου του Ασκληπιείου Επιδαύρου Βασίλης Λαμπρινουδάκης, εκπρόσωπος του πανεπιστημίου στην πρωτοβουλία ανασύστασης του αρχαίου δικτύου, το οποίο φέρεται να μετρούσε τουλάχιστον 170 μέλη, ενώ τα ασκληπιεία γύρω από τη Μεσόγειο, σύμφωνα με τον καθηγητή, ανέρχονταν σε 400.

ΑΓΝΩΣΤΑ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΑ. Στην Ελλάδα μπορεί το σπουδαιότερο ασκληπιείο να ήταν αυτό της Επιδαύρου, αλλά υπήρχαν αρκετά, λιγότερο ίσως γνωστά σήμερα, όπως στη νότια κλιτύ της Ακρόπολης στην Αθήνα, στην Κόρινθο, στην Κρήτη, ενώ η λατρεία του θεού ήταν διαδεδομένη ώς την Ισπανία. Το Ασκληπιείο της Ρώμης μάλιστα «ζει» ώς σήμερα, καθώς δίπλα στο ναό που έχτισαν οι Ρωμαίοι στο νησάκι Τιβερίνα – ύστερα από έναν λοιμό στις αρχές του 3ου αι. π.Χ. έπειτα από υπόδειξη του ιερού όφεως του θεού – λειτουργεί νοσοκομείο που συνδέεται με χριστιανική αδελφότητα και ονομάζεται «Πράξτε καλώς αδελφοί».

«Δεν είναι η μοναδική παράδοση σχετική με τον Ασκληπιό που έχει φτάσει ώς τις μέρες μας» εξηγεί ο Βασίλης Λαμπρινουδάκης. «Μέχρι πρόσφατα ένα από τα σύμβολα του Ασκληπιού, η βεντούζα, ήταν σε χρήση, ενώ έχουμε μαρτυρίες πως για στομαχικά προβλήματα ο θεός συμβούλευε τους ασθενείς να φάνε έναν σβώλο στάχτης με μέλι, συνταγή που είναι γνωστή και σε μεταγενέστερα γιατροσόφια».

Η αναβίωση του δικτύου ωστόσο, η ίδρυση του οποίου παρουσιάζεται σε ειδική εκδήλωση στο Πανεπιστήμιο Αθηνών παρουσία του κορυφαίου ιπποκρατιστή φιλολόγου Ζακ Ζουανά, δεν έχει μόνο στόχο να επισημάνει τη διαχρονική παρουσία του Ασκληπιού ανά τους αιώνες, αλλά τρεις ακόμη εξίσου σημαντικούς: «Να συμβάλει στην ανάδειξη της προσφοράς της Ελλάδας στην ιατρική, ειδικά σήμερα, σε μια εποχή που υπάρχει στροφή στην ολιστική ιατρική, η οποία διαμορφώθηκε στα ασκληπιεία. Να οργανωθούν πολιτιστικές ανταλλαγές ανάμεσα σε πόλεις που είχαν ιερά του Ασκληπιού. Να αναπτυχθεί ο ποιοτικός τουρισμός και να αναβαθμιστούν οι υποδομές στους συγκεκριμένους αρχαιολογικούς χώρους», εξηγεί ο καθηγητής.

Ιδρυτικά μέλη του δικτύου είναι η Επίδαυρος, όπου αναπτύχθηκε η θεοκρατική ιατρική, τα Τρίκαλα, γενέτειρα του θεού, και η Κως, όπου δίδαξε ο Ιπποκράτης εντός του Ασκληπιείου και καλλιεργήθηκε η επιστημονική εκδοχή της ιατρικής – μέσω των αντίστοιχων δήμων – το υπουργείο Πολιτισμού, το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και το Ιπποκράτειο Ιδρυμα Κω, ενώ στα άμεσα σχέδια είναι να ενταχθούν στο δίκτυο η Κύπρος (Πάφος), η Ιταλία (Ρώμη) και η Γαλλία (Μασσαλία).

INFO H εκδήλωση για την ίδρυση του Διεθνούς Δικτύου Αρχαίων Ασκληπιείων «Οι δρόμοι της Ιασης» θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή στις 18.00 στο Κεντρικό Κτίριο του Πανεπιστημίου Αθηνών, Αμφιθέατρο Αλκης Αργυριάδης