Μια ευρωπαϊκή τράπεζα για την κλιματική κρίση

Και αν μπορούσαμε να λύσουμε την κλιματική κρίση αποφεύγοντας παράλληλα μία χρηματοπιστωτική κρίση; Αυτόν τον διπλό άθλο φιλοδοξεί να φέρει εις πέρας το ευρωπαϊκό σύμφωνο οικονομίας – κλίματος που παρουσίασε χθες μία ομάδα γάλλων ειδικών και συνυπογράφουν ήδη 600 προσωπικότητες από 12 διαφορετικές χώρες και (σχεδόν) όλο το πολιτικό φάσμα: από τον σοσιαλιστή πρωθυπουργό της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, και τη δήμαρχο της Μαδρίτης, Μανουέλα Καρμένα, που εξελέγη με τη στήριξη των Podemos, μέχρι τον δεξιό πρώην υπουργό Εξωτερικών της Γαλλίας, νυν δήμαρχο του Μπορντό και σύντομα μέλος του γαλλικού Συνταγματικού Συμβουλίου, Αλέν Ζιπέ. Προβλέπει τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής τράπεζας για το κλίμα καθώς και ενός ειδικού ταμείου, συνολικού ύψους 300 δισεκατομμυρίων ευρώ τον χρόνο.

«Σε όλες τις χώρες, η πλειονότητα των πολιτών έχει καταλάβει τη σοβαρότητα της κατάστασης», λέει ο γάλλος γεωπόνος και οικονομολόγος Πιερ Λαρουτιρού, από τους βασικούς εμπνευστές του συμφώνου, μαζί με τον κλιματολόγο Ζαν Ζουζέλ. «Προσκρούουμε ,ωστόσο, σε έναν χρηματοοικονομικό βράχο που εμποδίζει την ενεργειακή μετάβαση. Κι όμως. Ουδέποτε είχαμε τόσα πολλά χρήματα, απλά πηγαίνουν σε λάθος μέρος». Ως επιβεβαίωση, ο Λαρουτιρού επικαλείται «τα ρευστά διαθέσιμα ύψους 2,6 τρισεκατομμυρίων ευρώ που δημιούργησε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα μεταξύ 2014 και 2017 και τα οποία τέθηκαν στη διάθεση των τραπεζών. Μόνο ένα 11% πήγε στην πραγματική οικονομία ενώ το 89% παρέμεινε στις χρηματοπιστωτικές αγορές, γεγονός που τροφοδοτεί την κερδοσκοπία», διαβεβαιώνει μιλώντας στη «Le Monde».

Πιερ Λαρουτιρού και Ζαν Ζουζέλ προτείνουν, λοιπόν, τον επαναπροσανατολισμό μέρους της δημιουργίας χρήματος προς την οικολογία, μέσω δύο εργαλείων. Καταρχήν, μίας ευρωπαϊκής τράπεζας του κλίματος και της βιοποικιλότητας, που θα είναι θυγατρική της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων. Εξοπλισμένη αρχικά με ίδια κεφάλαια ύψους 4,5 δισεκατομμυρίων ευρώ, θα θέτει στη διάθεση των κρατών, μέσω ενός συντελεστή μόχλευσης, ένα κονδύλι αντίστοιχο με το 2% του ΑΕΠ τους – κάθε χρόνο, έως το 2050. Τα χρήματα αυτά θα επιτρέψουν τη χρηματοδότηση, μέσω δανείων με μηδενικό επιτόκιο, της μόνωσης κτιρίων, της ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, της ανάπτυξης καθαρών μεταφορών, της προώθησης της αγροοικονομίας, όλα αυτά στο πλαίσιο μιας μακροπρόθεσμης στρατηγικής.

Στη συνέχεια, ένα ευρωπαϊκό ταμείο για το κλίμα και τη βιοποικιλότητα θα χορηγεί, αυτή τη φορά υπό τη μορφή δωρεών, 100 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως προς όφελος της οικολογικής μετάβασης στην Ευρώπη, την Αφρική και όλες τις χώρες της Μεσογείου. Θα χρηματοδοτείται από έναν φόρο επί των κερδών των μεγάλων επιχειρήσεων, της τάξης του 5%. Το ακριβές ποσοστό του, καθώς και οι δικαιούχοι του ταμείου, θα επιλέγονται από ένα Κοινοβούλιο της Ενωσης για το κλίμα και τη βιοποικιλότητα – μια νέα δημοκρατική δομή.

«Η ΕΕ δεν εκπροσωπεί παρά ένα 10% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, το σχέδιο αυτό όμως είναι απαραίτητο καθώς μπορεί να παρασύρει και άλλα κράτη», επισημαίνει ο Ζαν Ζουζέλ. «Πέρα από το κλιματικό, υπάρχει και ένα οικονομικό όφελος: να αναλάβουμε ηγετικό ρόλο στην οικολογική μετάβαση». Γιατί, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, οι χρηματοδοτήσεις αυτές θα επέτρεπαν τη δημιουργία έως και έξι εκατομμυρίων θέσεων εργασίας στην ΕΕ.

Οι γάλλοι ειδικοί αναγνωρίζουν πως το σχέδιό τους επιδέχεται ακόμα τροποποιήσεων, δεν αποτελεί πανάκεια. Ελπίζουν, ωστόσο, να το δουν στην ατζέντα της ευρωπαϊκής συνόδου κορυφής της 21ης και 22ας Μαρτίου που θα είναι αφιερωμένη στο μέλλον της Ευρώπης. «Δεν είναι υποχρεωτικό να υπάρξει συναίνεση. Κάποια κράτη μέλη μπορούν να ενώσουν εθελοντικά τις δυνάμεις τους και να το θέσουν σε εφαρμογή», λένε, θυμίζοντας πως η συνθήκη που δημιούργησε τη ζώνη Σένγκεν, το 1985, δεν είχε επικυρωθεί αρχικά παρά από πέντε κράτη, έχοντας φτάσει τα 26 σήμερα.