Πώς μπορούμε να φορολογήσουμε τις πολυεθνικές

Για χρόνια οι πολυεθνικές εταιρείες έκαναν αγώνα να πείσουν κάθε χώρα ότι πρέπει να μειώσει τους φόρους της κάτω από αυτούς των ανταγωνιστών της. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, το 2017, έδωσε νέα κίνητρα σε αυτόν τον αγώνα που κάνουν οι πολυεθνικές. Εναν χρόνο αργότερα, μπορούμε να δούμε τα αποτελέσματα: τα οφέλη που αρχικά υπήρχαν για την οικονομία των ΗΠΑ εξαφανίζονται γρήγορα, αφήνοντας πίσω τους ένα βουνό χρέους (το οποίο αυξήθηκε κατά περισσότερο από 1 τρισεκατομμύριο δολάρια το περασμένο έτος).

Η κατάλληλη απάντηση είναι η επιβολή ενός παγκόσμιου ελάχιστου φόρου εισοδήματος εταιρειών. Οι ΗΠΑ και η Ευρωπαϊκή Ενωση θα μπορούσαν – και θα έπρεπε – να το κάνουν αυτό από μόνες τους. Εάν το έκαναν, θα ακολουθούσαν κι άλλοι, ώστε να μην μπορούν να βγαίνουν κερδισμένες μόνο οι πολυεθνικές.

Ειδικό σχέδιο του ΟΟΣΑ και του G20 έχει συμβάλει σημαντικά στην επανεξέταση της φορολογίας των πολυεθνικών με την προώθηση της κατανόησης ορισμένων θεμελιωδών ζητημάτων. Φορολογικές αρχές όπως απλότητα, αποτελεσματικότητα και ισότητα πρέπει να καθοδηγούν τη σκέψη μας ώστε να υπολογίζεται η αξία (των φόρων).

Επίσης υπάρχουν και πολιτικά ζητήματα. Ο στόχος των πολυεθνικών επιχειρήσεων είναι να αποκτήσουν υποστήριξη και να συνεχίσουν να έχουν περιθώρια φοροαποφυγής. Οι κυβερνήσεις σε ορισμένες προηγμένες χώρες όπου αυτές οι εταιρείες έχουν σημαντική πολιτική επιρροή, θα υποστηρίξουν αυτές τις προσπάθειες των εταιρειών ακόμη κι αν αυτές δημιουργήσουν προβλήματα στην υπόλοιπη χώρα. Αλλες προηγμένες χώρες, εστιάζοντας στους δικούς τους προϋπολογισμούς, θα το δουν απλώς ως μια άλλη ευκαιρία να επωφεληθούν εις βάρος των αναπτυσσόμενων χωρών.

Η πρωτοβουλία των ΟΟΣΑ / G20 εστιάζεται στο να δημιουργήσει ένα πλαίσιο που θα τους περιλαμβάνει τους πάντες. Ενα τέτοιο πλαίσιο πρέπει να καθοδηγείται από αρχές και όχι απλώς από άσκηση πολιτικής. Εάν ο στόχος είναι η γνήσια ενσωμάτωση, η κορυφαία προτεραιότητα πρέπει να είναι η ευημερία των περισσότερων από έξι δισεκατομμυρίων ανθρώπων που ζουν σε αναπτυσσόμενες χώρες και αναδυόμενες αγορές.

Ο Τζόζεφ Στίγκλιτς είναι κάτοχος Νομπέλ Οικονομικών, καθηγητής στο Columbia University και επικεφαλής οικονομολόγος στο Roosevelt Institute