Παγιδευμένοι στις μεθοδεύσεις

Η αντιπολίτευση οχυρώνεται πίσω από την παροιμία, «όποιος σκάβει το λάκκο του άλλου, πέφτει ο ίδιος μέσα». Η κυβέρνηση από την άλλη αντεπιτίθεται στη λογική, ότι προχωράνε μείζονες συνταγματικές αλλαγές και βλέπει πολιτικές νίκες. Η αίσθηση της πολιτικής ήττας και τον αυτοεγκλωβισμό της κυβερνητικής πλειοψηφίας, ωστόσο, υπάρχει ακόμη και στους βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ.

Στον δρόμο προς τις εκλογές το πολιτικό κλίμα φορτίζεται και η συνταγματική αναθεώρηση ήταν το καλύτερο πεδίο για να εκδηλωθούν ευρύτερες συγκλίσεις, συναινέσεις και συνεννοήσεις. Η μονομαχία στην Ολομέλεια της Βουλής στα μέσα της περασμένης εβδομάδας ανέδειξε και το σκηνικό της πολιτικής σύγκρουσης κατά την προεκλογική περίοδο. Αναδείχθηκαν επί της ουσίας, οι βασικές ιδεολογικές διαφορές σε μια σειρά κρίσιμων ζητημάτων, έγινε πολιτικό παιχνίδι εντυπώσεων με τη συμμετοχή και συνταγματολόγων, ενώ παράλληλα διεξήχθη και μια μάχη στρατηγικής σε ένα κορυφαίο θεσμικό ζήτημα.

Στα επιτελεία του Αλέξη Τσίπρα και του Κυριάκου Μητσοτάκη είδαν τη χρυσή ευκαιρία να αναδείξουν και σημεία του προεκλογικού τους σχεδιασμού, ενώ ήταν συνεχείς οι συσκέψεις και των δύο με τους στενούς τους συνεργάτες, καθώς επένδυσαν πολλά σε αυτή την αναμέτρηση, όπου κυριάρχησε κυρίως η συζήτηση για την προεδρική εκλογή. Ο πρόεδρος της ΝΔ σε μια συμβολική κίνηση κάλεσε επτά κορυφαίους συνταγματολόγους που, κατά την ηγεσία της, κατέρριψαν τους ισχυρισμούς του ΣΥΡΙΖΑ: «Το περιεχόμενο των αναθεωρητέων άρθρων του Συντάγματος θα το καθορίσει η επόμενη και όχι αυτή η Βουλή» ήταν η γραμμή της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Ο Μητσοτάκης και οι συνταγματολόγοι

Ο Μητσοτάκης συναντήθηκε με ομάδα κορυφαίων συνταγματολόγων, εξασφάλισε επί της ουσίας την τοποθέτηση ότι «η επόμενη Βουλή που θα είναι αναθεωρητική, καθοιονδήποτε τρόπο δεν δεσμεύεται ως προς το περιεχόμενο των αναθεωρητέων διατάξεων». Μάλιστα, αυτή η άποψη ενισχύθηκε και από το επιχείρημα ότι ακριβώς γι’ αυτό τον λόγο «στην αναθεωρητική διαδικασία παρεμβάλλονται οι εθνικές εκλογές, προκειμένου να τοποθετηθεί το εκλογικό σώμα και επί των προτάσεων των κομμάτων για τη συνταγματική αναθεώρηση». Παράλληλα, ο πρόεδρος της ΝΔ επικοινώνησε τηλεφωνικά και με άλλους δύο γνωστούς συνταγματολόγους, τον Νίκο Αλιβιζάτο και τον Αντώνη Μανιτάκη, που κινήθηκαν στην ίδια κατεύθυνση.

Η ανταπάντηση από τον Πρωθυπουργό ήταν άμεση. Και το Μέγαρο Μαξίμου προώθησε βίντεο με συνταγματολόγους να υπερασπίζονται τις αλλαγές που προωθεί η κυβέρνηση και ο Αλ. Τσίπρας σημείωσε στο Twitter, ότι «με τις συνταγματικές αλλαγές που προτείνει η κυβέρνηση ενισχύονται το κοινωνικό κράτος, η λαϊκή αντιπροσώπευση και η Δημοκρατία, ενώ επαναπροσδιορίζονται οι σχέσεις Εκκλησίας και Κράτους». Η κυβέρνηση στο βίντεο αυτό στηρίζεται στην άποψη του καθηγητή Πολιτικής Επιστήμης και προέδρου της Επιτροπής Αναθεώρησης, Μιχάλη Σπουρδαλάκη, που προέκρινε την υποχρέωση της Πολιτείας να έχει εκλεγμένους πρωθυπουργούς και όχι πρωθυπουργούς που εκλέγονται από άλλους φορείς.

Ανεξάρτητα από το πολιτικό παίγνιο ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ, υπήρξε ο ευρύτερος προβληματισμός από βουλευτές και των δύο κομμάτων για προβληματική προσέγγιση και μικροπολιτικές για τον τρόπο που προσέγγισαν τη συνταγματική αναθεώρηση και έλεγαν ότι οι κομματικές γραμμές θα έπρεπε να είναι πιο χαλαρές.

Τα άρθρα που άναψαν φωτιές

Το μείζον ζήτημα που κυριάρχησε ήταν ο τρόπος ανάδειξης του Προέδρου της Δημοκρατίας και κυρίως η καταψήφιση του άρθρου 30 που εισήγαγε την απευθείας εκλογή Προέδρου από τον λαό, ενώ δεν προχώρησε η αναθεώρηση του άρθρου 16 για την ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων.

Το κοινοβουλευτικό παράδοξο, που όμοιό του δεν έχει υπάρξει από τη μεταπολίτευση, ήταν ότι ενώ υπερψηφίστηκε η πρόταση του άρθρου 32 για εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας και με προσφυγή στον λαό, οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ καταψήφισαν την αναθεώρηση του άρθρου 30 για εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας από τον λαό. Και εδώ ανακύπτει το πολιτικό πρόβλημα και η αντίφαση, για την οποία ακόμα και συνταγματολόγοι δεν έχουν ενιαία άποψη. Το σίγουρο είναι ότι από τη μια πλευρά, το άρθρο 30 παραμένει σε ισχύ ορίζοντας εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας μόνο από τη Βουλή και από την άλλη έχει ψηφιστεί και η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ για το άρθρο 32 με προσφυγή στον λαό.

Η ΝΔ βρήκε την κατάλληλη ευκαιρία να αντεπιτεθεί στην κυβέρνηση με το επιχείρημα ότι η καταψήφιση της πρότασης του ΣΥΡΙΖΑ για αναθεώρηση του άρθρου 30 συνιστά ήττα τεράστιου πολιτικού μεγέθους για την κυβέρνηση και μάλιστα έλεγαν ότι οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ έκαψαν το σενάριο προσφυγής στον λαό.

Με μια δεύτερη ανάγνωση, όμως, του σκηνικού που έχει διαμορφωθεί από το βράδυ της Πέμπτης, η αξιωματική αντιπολίτευση είναι σε «κατάσταση συναγερμού», καθώς κεντρικά της στελέχη εκτιμούν ότι η καταψήφιση του άρθρου 30 από βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ μόνο τυχαία δεν ήταν. Και λένε κατ’ ιδίαν ότι πρόκειται για ένα ακόμα πολιτικό παιχνίδι του Πρωθυπουργού, με τελικό στόχο να μην αποσυνδεθεί τελικά η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας από τις πρόωρες εκλογές και μάλιστα λένε ότι είναι εντυπωσιακή αυτή η ξαφνική διαφοροποίηση των βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ.

Επίσης, κεντρικά στελέχη της ΝΔ, υποστηρίζουν ότι με αυτή την εξέλιξη, ο Τσίπρας, ως αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης -καθώς μιλάνε για εκλογική νίκη του κόμματός τους – θα έχει διατηρήσει το πολιτικό δικαίωμα να προκαλέσει πρόωρες εκλογές, όπως έγινε και το 2015, με αφορμή την προεδρική εκλογή το 2020. Και  εκτιμούν ότι η δεύτερη φάση του σχεδίου θα φανεί στην επόμενη ψηφοφορία του Μαρτίου, όπου δεν αποκλείουν να ακυρωθεί με ευρεία πλειοψηφία η αναθεώρηση του άρθρου 32.

Μύλος δημιουργήθηκε και με την παράγραφο 1 του άρθρου 3 περί θρησκευτικής ουδετερότητας της Πολιτείας. Στην πρώτη καταμέτρηση έγινε λάθος και χρειάστηκε και πέμπτη καταμέτρηση ώστε να βγει… «λευκός καπνός».

Σε αυτές τις αιτιάσεις περί πολιτικής ήττας, στενοί συνεργάτες του Αλ. Τσίπρα έλεγαν, χθες, ότι οι προτάσεις της ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ υπερψηφίστηκαν στο σύνολό τους, είτε από την απόλυτη πλειοψηφία του συνόλου των βουλευτών είτε ακόμα και από την αυξημένη πλειοψηφία περισσότερων από 180 βουλευτών. Μάλιστα δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στο γεγονός ότι υπερψηφίστηκαν με συντριπτική πλειοψηφία, που υπερβαίνει κατά πολύ τους 180 βουλευτές, οι προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ για την αποσύνδεση της εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας από τη διάλυση της Βουλής (άρθρο 32), για τον περιορισμό της βουλευτικής ασυλίας (άρθρο 62), για τον περιορισμό των προνομιακών ρυθμίσεων περί ευθύνης υπουργών (άρθρο 86) και για τις ανεξάρτητες αρχές (άρθρο 101Α).

Για το πρωθυπουργικό επιτελείο, η διαδικασία στη Βουλή ανέδειξε τις βαθιές ιδεολογικές και πολιτικές διαφορές που χωρίζουν τον ΣΥΡΙΖΑ από τη ΝΔ και σκιαγραφούν μια καθαρή κοινωνική και πολιτική αντίθεση στο δίπολο λαός – ελίτ. Επίσης, και αυτό είναι κεντρική επιλογή με βαθύτατο συμβολισμό, επιμένουν – εκτός από την υποστήριξή τους στο πρόσωπο του Προκόπη Παυλόπουλου για μια ακόμα θητεία στο ανώτατο πολιτειακό αξίωμα – ότι αποκαλύφθηκε και αντιθεσμικό παιχνίδι της ΝΔ με τον θεσμό του Προέδρου της Δημοκρατίας. «Η βούληση της ΝΔ είναι να μην προτείνει τον Προκόπη Παυλόπουλο για Πρόεδρο της Δημοκρατίας το 2020» μεταδίδει το Μαξίμου και από την Πειραιώς διαψεύδουν τα όσα λέει η κυβέρνηση ότι έχει συμφωνήσει με τον Ευάγγελο Βενιζέλο ή ότι θα προτείνει τον Κώστα Σημίτη, ενώ και το Κίνημα Αλλαγής μίλησε για αθλιότητες.