Συνταγματικός λυρισμός και σιδερογροθιά

Η συζήτηση για τη συνταγματική αναθεώρηση γίνεται σε μια φάση αποδυνάμωσης κάθε ρυθμιστικής κουλτούρας. Στη χώρα μας και από παράδοση,  η εφαρμογή κανονιστικών πλαισίων υπήρξε πάντοτε δύσκολη. Αυτό εντάθηκε λόγω της συγκυρίας. Η κρίση οικονομίας,  πολιτικής,  αντιπροσώπευσης δεν φτώχυνε μόνο τους πολίτες, αλλά  ρευστοποίησε κάθε έννοια ταυτότητας, κωδίκων, σχεσιακών ισορροπιών. Αποδομήθηκαν  οι  μεγάλες και διιστορικές κανονιστικές παραδοχές. Η σημερινή συνθήκη οδηγεί σε συνεχείς και ακαριαίες αλλαγές κατεύθυνσης.

Στο  μοτο-εντούρο προσπαθείς να χρησιμοποιήσεις την υπερστροφή ισχύος στις πολύ κλειστές στροφές, άλματα για να υπερβαίνεις τα συνεχόμενα σαμαράκια, φροντίζεις να μη διπλώνει το τιμόνι, χρησιμοποιείς όλα τα χαρακτηριστικά ενός οδηγικού οπορτουνισμού, προσπαθώντας να εκμεταλλευτείς κάθε αυλάκι στο μαλακό έδαφος, να αποφύγεις κάθε μικρό νερόλακκο, κάθε βουναλάκι , κάθε φυτευτή κροκάλα. Δύσκολοι πολλαπλοί και δυσανάγνωστοι κανόνες για να μη φας τα μούτρα σου.

Κάθε ρύθμιση είναι δραματικότερη όταν προσπαθεί να στερεοποιήσει κάτι που είναι χυλώδες, γλιστερό, πρωτοφανές και όχι τόσο να καθοδηγήσει κάτι που έχει ήδη διαμορφωμένους κανόνες. Ο πολίτης όμως απαιτεί μια εντελώς προσωπική ρύθμιση, ερήμην της επιθυμίας ή της ανάγκης των άλλων. Ο μέσος πολίτης ξέρει ότι ορθολογικό, δηλαδή δίκαιο κράτος, δεν υπάρχει. Δεν μπορεί, επομένως, να συνιεραρχηθεί η ανάγκη του με την ανάγκη του διπλανού και μάλιστα με αρμονικούς, ενιαίους εσωτερικά συνεπείς  όρους. Ξέρει ότι στον τόπο μας ο καθένας παραγγέλνει ένα θεσμικό «υπνοδωμάτιο», κάτι ιδιωτικό και κατάδικό του, άρα (ο πολίτης) πρέπει να εντείνει την προσπάθεια για να φέρει τη ρύθμιση στα δικά του μέτρα και αν χρειαστεί εναντίον του διπλανού του (και ανταγωνιστή του). Σε αυτό το αχανές και ανταγωνιστικό πεδίο, όπου όχι μόνο δεν πειθαρχεί κανείς, αλλά ο καθένας απαιτεί τη διαρκή εξατομίκευση, το στριφογύρισμα, στα δικά του μέτρα, η συνταγματική ρύθμιση μερικές φορές είναι απλώς συγκινητική. Αντιπαραβάλλοντας τα συνταγματικά κείμενα με την πραγματικότητα, νομίζει κανείς ότι πρόκειται για ποιητικές κατασκευές για έκρηξη συνταγματικού, κανονιστικού λυρισμού.

Μεταδημοκρατία, μεταπειθαρχία, μεταελευθερία. Μια έξυπνη πρόθεση, το «μετά»,  που αλλάζει τις διαθέσεις των όρων όταν ξεσκίζονται τα νοήματα. Που προσπαθεί να κάνει προσδιορίσιμο αυτόν τον χυλό σχέσεων, δικαίου, εκφωνήσεων. Ολοκληρωτική κοινωνική και προσωπική διαπάλη, λεκτικές μπουνιές, διανοητικές σιδερογροθιές, οργανώνουν το υπόστρωμα που πρέπει να ρυθμιστεί να ενταχθεί στα κανονιστικά πλαίσια. Υπόστρωμα που πάνω του (άραγε ως αναγωγή κάποιων παλαιών αξιών του ή ως προϊόν ενός εκλεκτικισμού δικαίου;) αναπτύσσονται και τα συνταγματικά κείμενα.

Η συζήτηση στη Βουλή για τη συνταγματική αναθεώρηση συχνά είχε ποιότητα, φώτισε πλευρές που ήταν αόρατες στον ανεξοικείωτο, κυρίως τεκμηρίωσε την απόσταση θεωρητικής σκευής (όλων των σχολών σκέψης), που περισσότερο αποκλίνουν από την πραγματικότητα, παρά μεταξύ τους. Οι ιδεολογικές αφετηρίες μερικές φορές είναι εντελώς διαφορετικές, εν τούτοις οι περισσότερες διατυπώσεις συνευρίσκονται σε μια σχετικά λόγια γλώσσα, σε μια ειδική γλώσσα που επιτρέπει την αναγωγή από τη λασπερή σάρκα της πραγματικότητας, σε σύνθετες και ενδιαφέρουσες έννοιες. Οπως η ιατρική ορολογία που μπορεί να εκκινεί από έναν επιθετικό και καταδικαστικό καρκίνο αλλά να αναπτύσσεται στον υπέροχο κόσμο των γλωσσικών μεταφορών.

Ο Δημήτρης Σεβαστάκης είναι βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ Σάμου