Ποιοι χάνουν και ποιοι κερδίζουν από τη συμφωνία

Mε χαμηλότερα όρια σε σχέση με τον ισχύοντα νόμο αναφορικά με την αντικειμενική αξία του ακινήτου και τα εισοδηματικά κριτήρια του δανειολήπτη, με κόφτη το υπόλοιπο του δανείου το οποίο δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τα 130.000 ευρώ, αλλά και με τα δάνεια εμπόρων και μικρομεσαίων που είναι συνδεδεμένα με στεγαστικά δάνεια, έκλεισε τελικά η συμφωνία μεταξύ κυβέρνησης και τραπεζών για το νέο θεσμικό πλαίσιο που θα αφορά την προστασία της πρώτης κατοικίας. Στόχος της κυβέρνησης είναι να ψηφιστεί άμεσα ώστε να ξεκινήσει να εφαρμόζεται από την 1η Μαρτίου.

Με αμοιβαίες υποχωρήσεις και από τις δύο πλευρές αναφορικά με τις αρχικές προτάσεις που είχαν πέσει στο τραπέζι και σίγουρα με ψαλιδισμένα τα όρια ένταξης σε σχέση με τον νόμο Κατσέλη – Σταθάκη, η κυβέρνηση επιχειρεί να κλείσει το θέμα της προστασίας της πρώτης κατοικίας φιλοδοξώντας, όπως λένε κυβερνητικές πηγές, να αυξήσει το ποσοστό όσων θα μπορούν να προστατευθούν, κάτι όμως που μένει να αποδειχθεί όταν θα διευκρινισθούν οι γκρίζες ζώνες του νέου πλαισίου από την πλευρά της κυβέρνησης.

Το νέο πλαίσιο που αποφασίστηκε με τη συναίνεση των τραπεζών και αναμένεται να πάρει και την έγκριση των θεσμών εισάγει για πρώτη φορά ως προϋπόθεση ένταξης το υπόλοιπο της οφειλής του δανειολήπτη, βάζοντας τον κόφτη στα 130.000 ευρώ, περιορίζοντας, όπως εκτιμούν νομικοί κύκλοι, σημαντικά τον αριθμό όσων θα μπορούσαν να προσφύγουν σε προστασία πρώτης κατοικίας. Παράλληλα η αντικειμενική αξία του ακινήτου του δανειολήπτη δεν θα πρέπει να ξεπερνά τα 250.000 ευρώ, όταν σήμερα έχει ταβάνι τα 280.000 ευρώ για οικογένεια με τρία παιδιά και άνω.

Ψαλίδι όμως μπαίνει και στα εισοδήματα που θα πρέπει να έχουν οι δανειολήπτες με ληξιπρόθεσμες οφειλές ώστε να μπουν στη διαδικασία της ρύθμισης, η οποία πλέον θα είναι εξωδικαστική, με αίτηση που θα υποβάλλουν οι ενδιαφερόμενοι σε ηλεκτρονική πλατφόρμα.

Συγκεκριμένα, το όριο για τον άγαμο, σύμφωνα με πληροφορίες, μπαίνει στα 12.500 ευρώ και για ζευγάρι στα 21.000 ευρώ, προσαυξημένο κατά 5.000 ευρώ για κάθε παιδί έως τα τρία παιδιά. Ο νέος νόμος θα προβλέπει επίσης τη δυνατότητα καταβολής του 1/3 της δόσης του δανείου για τους οικονομικά ασθενέστερους από το κράτος, όμως υπό προϋποθέσεις. Ηδη έχει προϋπολογιστεί το συνολικό κονδύλι που θα διαθέσει το Δημόσιο για την επιδότηση της δόσης των δανείων για τη διετία 2019-2020 και ξεπερνάει τα 400 εκατ. ευρώ.

Ωστόσο, με μια πρώτη ματιά και εφόσον δεν υπάρχουν άλλα δεδομένα στη ρύθμιση που θα ετοιμάσει η κυβέρνηση, το νέο πλαίσιο είναι αισθητά πιο σφιχτό σε σχέση με το ισχύον. Σύμφωνα με τον νόμο Κατσέλη – Σταθάκη που λήγει στις 28 Φεβρουαρίου, ένταξη στο καθεστώς προστασίας μπορούν να ζητήσουν όσοι έχουν οικογενειακό εισόδημα που δεν υπερβαίνει τις εύλογες δαπάνες διαβίωσης προσαυξημένες κατά 70%, έχοντας ως ταβάνι τα 40.800 ευρώ (άγαμος 13.906 ευρώ, ζευγάρι 23.659 ευρώ και κάθε παιδί 5.714 ευρώ), και η κύρια κατοικία τους έχει αντικειμενική αξία μεταξύ 180.000 και 280.000 ευρώ. Στις περιπτώσεις που το οικογενειακό εισόδημα δεν υπερβαίνει τις εύλογες δαπάνες διαβίωσης, δηλαδή φθάνει έως τα 24.000 ευρώ (άγαμος 8.180 ευρώ, ζευγάρι 13.917 ευρώ και κάθε παιδί 3.361 ευρώ) και η κύρια κατοικία έχει αντικειμενική αξία μεταξύ 120.000 και 220.000 ευρώ, τότε το ελληνικό Δημόσιο καταβάλλει επί τρία χρόνια τη διαφορά μεταξύ της ικανότητας αποπληρωμής και της δόσης (έως 95% της δόσης).

Και οι μικρομεσαίοι και οι έμποροι σε καθεστώς προστασίας

Επιπλέον η συμφωνία προβλέπει ότι οι ρυθμίσεις των δανείων θα λαμβάνουν υπόψη και την ηλικία του δανειολήπτη, με ορίζοντα ακόμα και 25 ετών και χαμηλό επιτόκιο, το οποίο θα κυμαίνεται μεταξύ 2%-2,5% στη Euribor, ενώ θα μπορεί να γίνει και κούρεμα του δανείου για το υπερβάλλον μεταξύ της αντικειμενικής αξίας του ακινήτου και του υπολοίπου του δανείου όταν ξεπερνά το 120%. Πάντως, αν και τα όρια ένταξης συρρικνώνονται, σημαντικό είναι ότι τελικά συμπεριλήφθηκαν στο καθεστώς προστασίας και δάνεια εμπόρων και μικρομεσαίων, κάτι που ήταν πάγιο αίτημα των μικρομεσαίων, όμως μένει να αποδειχθεί ποιο θα είναι το πλήθος εκείνων που τελικά θα μπορούν να βρουν προστασία και να ρυθμίσουν τα δάνειά τους.

Το νέο πλαίσιο αποτελεί εξωδικαστική διαδικασία, ωστόσο αυτό δεν θα απαγορεύει στους δανειολήπτες που κρίνουν ότι οι προτάσεις για ρύθμιση των τραπεζών δεν είναι συμφέρουσες για αυτούς να στραφούν στα δικαστήρια, υπό την προϋπόθεση ότι μέχρι την εκδίκαση της υπόθεσής τους θα είναι υποχρεωμένοι να πληρώνουν τουλάχιστον το 30% της δόσης του δανείου τους, ενώ σε περίπτωση ασυνέπειας θα εκπίπτουν από τη ρύθμιση.

Αναπάντητο ερώτημα παραμένει εάν τελικά η κυβέρνηση έχει αποδεχτεί το αίτημα των τραπεζών να ενταχθούν στη νέα ρύθμιση και υποθέσεις του νόμου Κατσέλη, για τις οποίες εκκρεμούν οι δίκες στα ειρηνοδικεία. Σύμφωνα με νομικούς κύκλους, κάτι τέτοιο, αν και μπορεί να φέρει μπροστά την εξέταση των υποθέσεων, είναι άδικο, καθώς μεγάλος αριθμός δανειοληπτών που τα προηγούμενα χρόνια αναζητούσαν λύση στο πρόβλημά τους και δεν ανήκουν στους στρατηγικά κακοπληρωτές, λόγω των νέων ορίων είναι βέβαιο ότι θα βρεθούν εκτός προστασίας, αν και η πολιτεία με τους προηγούμενους νόμους τούς έδινε το δικαίωμα αυτό. Μάλιστα, εκτιμούν ότι θα έπρεπε, αν αυτό ισχύσει, να δοθεί δικαίωμα για προαιρετική ένταξη σε αυτούς τους δανειολήπτες, εφόσον το επιθυμούν, διαφορετικά υποκρύπτει, όπως λένε, έναν ακόμα κόφτη για ένταξη στο καθεστώς προστασίας.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις της κυβέρνησης και των τραπεζών, η νέα ρύθμιση αναμένεται να δώσει προστασία σε περίπου 237.000-250.000 δανειολήπτες με ληξιπρόθεσμες όφειλες σε στεγαστικά δάνεια.