ΗΠΑ: Η ιλιγγιώδης αύξηση των εισοδηματικών ανισοτήτων

Από όλα τα πλούσια και βιομηχανοποιημένα κράτη, οι ΗΠΑ είναι αναμφισβήτητα αυτό που είδε τις εισοδηματικές ανισότητες να αυξάνονται με την πλέον ιλιγγιώδη ταχύτητα τις δύο τελευταίες δεκαετίες. Και η κατάσταση σίγουρα δεν έγινε ούτε θα γίνει καλύτερη με τις μειώσεις φόρων που εφάρμοσε ο Ντόναλντ Τραμπ: διπλασιάζοντας στα 10 εκατομμύρια δολάρια το όριο κάτω από το οποίο απαλλάσσονται οι κληρονομιές από φόρους και μειώνοντας τον ανώτατο φορολογικό συντελεστή από το 39,6% στο 37% για τα εισοδήματα άνω των 60 δισ. δολαρίων, εξοικονομεί μέσα στο 2019 στο 1% των πλουσιότερων Αμερικανών 60 δισ. δολάρια που θα πλήρωναν κανονικά σε φόρους. Ολα αυτά, σε μία χώρα όπου ο υψηλός οριακός συντελεστής του φόρου εισοδήματος είχε φτάσει στο παρελθόν μέχρι και το 94% (το 1944, επί Ρούζβελτ) και βρισκόταν ακόμη στο 70% μέχρι τη συντηρητική επανάσταση του Ρέιγκαν τη δεκαετία το 1980. Μία κατάσταση που αναζωπυρώνει τη συζήτηση για τη φορολόγηση των πολυεκατομμυριούχων.

Η δημοκρατική γερουσιαστής Ελίζαμπεθ Ουόρεν, υποψήφια των Δημοκρατικών για το προεδρικό χρίσμα στις προκριματικές εκλογές, τάχθηκε πρόσφατα υπέρ μίας ετήσιας εισφοράς της τάξης του 2% για περιουσίες άνω των 50 εκατομμυρίων δολαρίων και 3% για περιουσίες άνω του ενός δισ. δολαρίων. Δύο Γάλλοι, ο Γκαμπριέλ Ζικμάν, βοηθός καθηγητή Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϊ, στην Καλιφόρνια, και ο Εμανουέλ Σαέζ, που μελετά εδώ και χρόνια μαζί με τον διάσημο οικονομολόγο Τομά Πικετί τις εισοδηματικές ανισότητες, κλήθηκαν από την Ουόρεν να αποτιμήσουν την πρότασή της. Το συμπέρασμά τους είναι εντυπωσιακό: παρότι περιορισμένος σε 75.000 νοικοκυριά, το 0,1% των συνολικών αμερικανικών νοικοκυριών, ο φόρος αυτός θα απέφερε 2,75 τρισεκατομμύρια δολάρια μέσα στην επόμενη δεκαετία, ήτοι το αστρονομικό ισοδύναμο μίας ποσοστιαίας μονάδας ΑΕΠ ετησίως για τη μεγαλύτερη οικονομική δύναμη παγκοσμίως.

Αλλά η Ουόρεν, που παρουσιάζεται ως εκπρόσωπος της μεσαίας τάξης στη μάχη εναντίον «της απληστίας των δισεκατομμυριούχων και των μεγάλων επιχειρήσεων» δεν είναι η μόνη που εστιάζει τη ρητορική της στην αναγκαιότητα μιας δικαιότερης αναδιανομής του πλούτου. Η Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτές, μία νέα βουλευτής, ανερχόμενο αστέρι των Δημοκρατικών, και κατεξοχήν εκπρόσωπος σήμερα της αριστερής πτέρυγας του κόμματος, πρότεινε πρόσφατα να επιβληθεί στα εισοδήματα των 16.000 Αμερικανών (0,05% του συνολικού πληθυσμού) που κερδίζουν περισσότερα από 10 εκατομμύρια δολάρια ετησίως φόρος της τάξης του 70% – με επιχείρημα την αναγκαιότητα χρηματοδότησης μίας νέας green deal. Ρεπουμπλικανοί κομματάρχες και επιχειρηματικοί κύκλοι έσπευσαν να χλευάσουν την άγνοιά της περί οικονομικών. Κι όμως, η «AOC», όπως αποκαλεί ο Τύπος αυτήν την πρώην σερβιτόρα με καταγωγή από το Πουέρτο Ρίκο που μεγάλωσε στο Μπρονξ της Νέας Υόρκης, έλαβε τη στήριξη ενός Νομπελίστα οικονομίας: στη στήλη που διατηρεί στους «New York Times», o Πολ Κρούγκμαν διαβεβαίωσε πως «όχι μόνο δεν είναι παλαβή, αλλά ευθυγραμμίζεται με τις πλέον σοβαρές οικονομικές έρευνες», υποδεικνύοντας μάλιστα ως «ιδανικό» υψηλό οριακό συντελεστή για τον φόρο εισοδήματος το 73%.