«Η τέχνη βρίσκει δρόμο και με τη λογοκρισία»

Η τέχνη του είναι το σινεμά της ηθικής αμφισημίας. Και ο διάσημος ιρανός σκηνοθέτης Ασγκάρ Φαραντί δίνει με μια μεγάλη συνέντευξη στους «New York Times» τη δική του άποψη για τη λογοκρισία και την ανελευθερία της χώρας του. Γνώστης του πολιτισμικού χάσματος εντός του Ιράν, έχει δημιουργήσει ταινίες όπως τις πολυβραβευμένες «Ενας χωρισμός» «Το παρελθόν», «Ο εμποράκος», με τις οποίες καλεί τους θεατές τους να πάρουν θέση. «Κάθε σκηνοθέτης στο Ιράν βρίσκει τον τρόπο του για να διαχειριστεί τη λογοκρισία. Λέγεται ότι ο περιορισμός μπορεί να οδηγήσει σε ακόμα μεγαλύτερη δημιουργικότητα. Αυτό αληθεύει βραχυπρόθεσμα, όμως για μεγάλο διάστημα την καταστρέφει. Πιστεύω ότι η τέχνη απέναντι στη λογοκρισία μοιάζει με το νερό που πέφτει πάνω στην πέτρα» λέει ο σκηνοθέτης. «Το νερό θα βρει τον δρόμο του για να κυλήσει γύρω της» λέει.

Η επιτυχία του Φαραντί είναι σημαντική επειδή τον επαινούν στη χώρα του και τον επιβραβεύουν στο εξωτερικό, αλλά και επειδή είναι ελεύθερος να κάνει ταινίες με σταρ ηθοποιούς οπουδήποτε στον κόσμο, όπως την τελευταία του, «Το ξέρουν όλοι», με τους Πενέλοπε Κρουθ και Χαβιέ Μπαρδέμ. Την ίδια μάλιστα στιγμή που οι ιρανοί σκηνοθέτες αντιμετωπίζουν προβλήματα – έως και απαγόρευση εξόδου. Μήπως λοιπόν και ο ίδιος – όπως πολλοί από τους χαρακτήρες των ταινιών του – δελεάζεται από το όνειρο της μόνιμης μετακίνησης προς τη Δύση;  «Η γεύση της αγάπης και η γεύση του μίσους είναι παντού οι ίδιες» απαντάει εκείνος.

ΟΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ ΤΟΥ. Ντύνεται όμοια με τους  χαρακτήρες των ταινιών του, οι οποίοι ανήκουν στη μεσαία ιρανική τάξη και έχουν ανοιχτή σκέψη. Με μπλουτζίν, κόκκινο πουλόβερ με στρογγυλή λαιμόκοψη και μαύρο πανωφόρι που το μήκος του φτάνει στο γόνατο. «Για να γνωρίσει κανείς τους χαρακτήρες μου, χρειάζεται να έχω στην ταινία μια στιγμή κρίσης. Πάρτε για παράδειγμα μια ομάδα ανθρώπων μέσα σε έναν ανελκυστήρα. Αν λειτουργήσει στην άνοδό του για τον 16ο όροφο χωρίς πρόβλημα, τότε κανείς δεν θα γνωρίσει κανέναν. Ομως αν ο ανελκυστήρας κολλήσει μεταξύ των δύο τελευταίων ορόφων για μισή ώρα, τότε θα ξεκινήσει η γνωριμία μεταξύ τους. Στη διάρκεια των κρίσεων δείχνουμε τον αληθινό μας χαρακτήρα». Οσο για το διακριτικό  της σκηνοθετικής ματιάς του, ο θεατής των ταινιών του το αναγνωρίζει στο αμφίσημο, μετέωρο ύφος του τέλους: «Δεν θέλω η ταινία να τελειώνει για τους θεατές. Θέλω το κοινό να φεύγει από την αίθουσα έχοντας την ταινία μέσα του, θέτοντας ερωτήματα» προσθέτει, δηλώνοντας  επηρεασμένος από τη ριζοσπαστική αισθητική του σινεμά του Νέου Κύματος της δεκαετίας του ’60. «Στην Ιαπωνία, στη Γαλλία, στη Γερμανία, όπως και στο Ιράν, ακόμα και στις Ηνωμένες Πολιτείες, εκείνης της εποχής βλέπουμε την ίδια αντίδραση. Αυτό που είχαν όλοι αυτοί οι σκηνοθέτες ήταν η επιθυμία τους να αποβάλουν καθετί τεχνητό και να βγουν στην πραγματική ζωή».