Οι καμικάζι του ISIS, η Χιλή του Πινοτσέτ

Αλλη μια θρησκευτική αναφορά (μετά το «Caritas» του τελευταίου Φεστιβάλ Κινηματογράφου) δίνει την έμπνευση στον καλλιτεχνικό διευθυντή Ορέστη Ανδρεαδάκη για το Διεθνές Διαγωνιστικό Τμήμα, αυτή τη φορά στο 21ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης. Το «μη μου άπτου» («noli me tangere» για τους καθολικούς) από το Κατά Ιωάννη Ευαγγέλιο είναι η φράση που λέει ο Ιησούς στη Μαρία Μαγδαληνή όταν εκείνη τον αναγνωρίζει μετά την Ανάσταση και επιχειρεί να τον πλησιάσει. Η σκηνή, που σύμφωνα με τον θεολόγο Μορίς Ζιντέλ εγκαθιστά μια άλλου είδους σχέση του Ιησού με τους πιστούς του (πέραν των φυσικών δεσμεύσεων), ενέπνευσε πολλούς καλλιτέχνες από την ύστερη αρχαιότητα ώς τις ημέρες μας. «Αποτυπώνεται όμως εν κινήσει και σε αμέτρητα ντοκιμαντέρ» σημειώνει ο Ορέστης Ανδρεαδάκης. «Μετανάστες ονειρεύονται να αγγίξουν τους συγγενείς τους, οι οποίοι βρίσκονται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά. Φτωχοδιάβολοι γεφυρώνουν όπως-όπως την απόσταση από την οικογενειακή τους μνήμη. Απόβλητοι διεκδικούν την είσοδό τους στον παράδεισο μιας πλαστής κανονικότητας. Πρόσφυγες διέρχονται ξυπόλητοι τη γη της Επαγγελίας για βρουν εκείνο το “αλλού” που ούτε η Μαγδαληνή δεν ήξερε πού ήταν. Ενας ολόκληρος πλανήτης απλώνει το χέρι του για να αγγίξει, να κρατήσει, να πλησιάσει το “αλλού”. Κάπως έτσι λοιπόν σχηματοποιείται το “Μη μου άπτου” ως τίτλος μιας επιλογής δέκα ταινιών ντοκιμαντέρ. Κάπως έτσι εντοπίζεται η ανάγκη ένταξής του σε μια σύγχρονη πολιτική θεολογία».

Το Φεστιβάλ δημοσιοποίησε ορισμένες από τις ταινίες του Διεθνούς Διαγωνιστικού ενόψει της πλήρους λίστας. Πρόκειται για τα εξής ντοκιμαντέρ:

«Isis, tomorrow. The lost souls of Mosul» των Φραντσέσκα Μανόκι και Αλέσιο Ρομέντσι (Ιταλία – Γερμανία): Μετά το τέλος του πολέμου στο Ιράκ και την ήττα του ISIS, ο σπόρος του μίσους εξακολουθεί να επιβιώνει μέσα από τα παιδιά των φονταμενταλιστών που εκπαιδεύονται για να γίνουν καμικάζι. Δεν γνωρίζουν καν πώς ήταν ο κόσμος χωρίς το ISIS. Μια αθωότητα καταδικασμένη στη βία χωρίς τέλος.

«Σ’ επαφή» του Πάβελ Ζιμίλσκι (Πολωνία – Ισλανδία): Ο πληθυσμός ενός μικρού πολωνικού χωριού μειώνεται ύστερα από ένα μαζικό ρεύμα μετανάστευσης στην Ισλανδία. Οι κάτοικοι που έχουν μείνει πίσω πασχίζουν να κρατήσουν επαφή με τους οικείους τους μέσω Skype. Η τεχνολογία τούς φέρνει πιο κοντά, αλλά η ανθρώπινη επαφή είναι κάτι σαφώς πιο περίπλοκο από την οθόνη ενός κινητού.

«Advocate» των Ρέιτσελ Λία Τζόουνς και Φιλίπ Μπελές (Ισραήλ): Η εβραιοϊσραηλινή δικηγόρος Λία Τσέμελ υπερασπίζεται εδώ και μισό αιώνα τους Παλαιστινίους – από πολιτικούς κρατουμένους και φεμινίστριες ώς φονταμενταλιστές και ειρηνικούς διαδηλωτές. Για τους Ισραηλινούς κάνει κάτι το αδιανόητο. Για τους Παλαιστινίους είναι μια πολύτιμη σύμμαχος.

«Κανονικά» της Αντέλε Τούλι (Ιταλία – Σουηδία): Πώς εγγράφονται η ανδρική και η γυναικεία ταυτότητα στον ψυχισμό των ανθρώπων; Πώς σχηματίζεται η έννοια του «κανονικού»; Καθημερινά στιγμιότυπα αποτυπώνουν σταθμούς της ανθρώπινης ζωής μέσα απ’ τους οποίους το κοινωνικό φύλο διαμορφώνει τις επιθυμίες, τη συμπεριφορά, τα όνειρα και τους φόβους μας.

«Lemebel» της Χοάνα Ρεπόσι Γκαριμπάλντι (Χιλή – Κολομβία): Μια ταινία για τον Πέδρο Λεμεμπέλ (1952-2015), συγγραφέα, εικαστικό και πρωτοπόρο του queer κινήματος στη Λατινική Αμερική, ο οποίος σόκαρε τη Χιλή του Πινοτσέτ τη δεκαετία του 1980 και έμεινε στην ιστορία για την ακτιβιστική δράση και τις σοκαριστικές performances του.

«Midnight traveler» του Χασάν Φαζίλι (ΗΠΑ – Κατάρ – Καναδάς – Ηνωμένο Βασίλειο): Επικηρυγμένος από τους Ταλιμπάν, ο αφγανός σκηνοθέτης αναγκάζεται να γίνει πρόσφυγας μαζί με την οικογένειά του. Με τα κινητά τους καταγράφουν την οδύσσειά τους στα Βαλκάνια – ως τον μόνο τρόπο για να επιβιώσουν αλλά και να μη χάσουν εντελώς την ανθρωπιά τους. Ενα καθηλωτικό αυτοβιογραφικό οδοιπορικό.

«Animus animalis (a story about people, animals and things)» της Αϊστι Ζεγκουλίτε (Λιθουανία): Η καθημερινότητα μιας φάρμας που εκτρέφει ελάφια κι ένας διαγωνισμός ταρίχευσης όπου θα νικήσει όποιο νεκρό ζώο μοιάζει πιο ζωντανό. Ενα απρόβλεπτο ντεμπούτο που θυμίζει το σινεμά του Ρόι Αντερσον, ποτισμένο με ειρωνεία και χιούμορ – ή, αλλιώς, πώς ο άνθρωπος αλληλεπιδρά με τα ζώα στο μεταίχμιο ζωής και θανάτου.

INFO

21o Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, 1-10 Μαρτίου, www.filmfestival.gr.