Οι απαιτήσεις μας από την Τουρκία

Το κλίμα εντός του οποίου πρόκειται να διεξαχθεί η επόμενη συνάντηση «κορυφής» Ελλάδας – Τουρκίας δεν αρκεί και, σε κάθε περίπτωση, ακόμη και αν τα πράγματα ήταν διαφορετικά, δεν θα αρκούσε από μόνο του για να λειτουργήσει ως καταλύτης στην κατεύθυνση βελτίωσης των σχέσεων μεταξύ των δύο κρατών.

Ιδιαίτερα η ηγεσία της Τουρκίας βρίσκεται σε δύσκολη θέση για να μπορέσει να δείξει ένα άλλο πρόσωπο, καθώς πλησιάζουν εκλογές, και το κόμμα του ακραίου Μπαχτσελί είναι κρίσιμο για να κερδηθούν ορισμένοι δήμοι. Επιπλέον, τα μέτωπα της Συρίας και του Ιράκ παρουσιάζουν μεγάλα προβλήματα, το Κουρδικό βρίσκεται σε όξυνση και, το χειρότερο, η οικονομία βουλιάζει.

Πέρα από τα παραπάνω, η συμπεριφορά του Ερντογάν – όποια προετοιμασία επί των θεμάτων και αν έχει γίνει – είναι μάλλον απρόβλεπτη. Υπό αυτές τις συνθήκες ίσως το μόνο που μένει στη δική μας πλευρά είναι να τεθούν τα ζητήματα που μας ενοχλούν και τα οποία καλό είναι για κάθε ενδεχόμενο να υπάρχουν στο τραπέζι. Ειδικότερα, θα πρέπει:

1. Να επαναλειτουργήσει η Θεολογική Σχολή της Χάλκης, όπως υποχρεούται να το κάνει η Τουρκία και επανειλημμένα έχει υπονοήσει ο Πρόεδρός της.

2. Να εφαρμοσθεί πλήρως η Συμφωνία με την ΕΕ για τη μετανάστευση και να λειτουργήσουν οι διαδικασίες επανεισδοχής.

3. Να σταματήσουν οι επιθετικές δηλώσεις για το Αιγαίο, την Κύπρο και την αποκλειστική οικονομική ζώνη (ΑΟΖ), συμπεριλαμβανομένης και της αναφοράς στη λεγόμενη «γαλάζια πατρίδα».

4. Να γίνει αντιληπτό ότι το Διεθνές Δίκαιο δεν είναι a la carte και ότι – πώς να το κάνουμε; – το Καστελλόριζο διαθέτει ΑΟΖ.

5. Να σταματήσει η Τουρκία να απειλεί την Κυπριακή Δημοκρατία και να σταματήσει να παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο, ανακοινώνοντας κάθε τόσο παράνομες NAVTEX και εξαγγέλλοντας έρευνες στην κυπριακή ΑΟΖ.

6. Να γίνει αντιληπτό στην Τουρκία ότι η «επίλυση» του Κυπριακού περνάει μέσα από την κατάργηση της πρόβλεψης «εγγυητριών δυνάμεων» και την απομάκρυνση των στρατευμάτων εισβολής και κατοχής.

7. Για όσο δε η Τουρκία είναι εγγυήτρια δύναμη, θα πρέπει να διακοπούν τόσο η ισλαμοποίηση των κατεχομένων όσο και οι παραβιάσεις των ανθρωπίνων και πολιτικών δικαιωμάτων των Τουρκοκυπρίων.

8. Τέλος, πρέπει να σταματήσουν οι μαζικές υπερπτήσεις νησιών και οι παραβιάσεις του εθνικού εναερίου χώρου, οι οποίες συνεχίζονται εδώ και πολλά χρόνια.

Οι επαφές με τους γείτονες είναι πάντα χρήσιμες και μπορούν να οδηγήσουν σε βελτίωση των σχέσεων. Ωστόσο οι γείτονές μας δεν πρέπει να παρανοήσουν και συστηματικά να βάζουν θέματα στο τραπέζι ή να καταχρώνται τη διαφορετική μας προσέγγιση και την ψυχραιμία που επιδεικνύουμε. Η ισχύς μας και η νηφάλια αποφασιστικότητά μας είναι δεδομένες, όπως και η γνώση, εδώ και καιρό, ότι η Τουρκία βρίσκεται σε δυσχερή θέση, όπως ομολόγησε πρόσφατα και ο υπουργός Αμυνας της γείτονος αναφερόμενος στους πιλότους. Τα υπόλοιπα είναι παλικαρισμοί για το εκλογικό πλήθος της Ανατολής και για τα ελεγχόμενα ΜΜΕ στο εσωτερικό της.

Ο Ηλίας Κουσκουβέλης είναι καθηγητής Διεθνών Σχέσεων, διευθυντής Ινστιτούτου Διεθνών, Ευρωπαϊκών και Αμυντικών Αναλύσεων