Θρίλερ και οσκαρικές εμφανίσεις

Το βράδυ της Δευτέρας, κι ενώ στην Ντάουνινγκ Στριτ βρισκόταν σε εξέλιξη ένας μακιαβελικών διαστάσεων μαραθώνιος μυστικής διπλωματίας με στόχο να μην μπλοκάρει η Βουλή των Κοινοτήτων το (όποιο) σχέδιο της Τερίζα Μέι για το Brexit, ένα μέλος της κυβέρνησης απολάμβανε ηδονικά το ποτό του δείχνοντας να μην ανησυχεί για όσα διαμείβονταν πέριξ του Ουέστμινστερ. Ο Λίαμ Φοξ, ο βρετανός υπουργός Διεθνούς Εμπορίου, παρέθετε δεξίωση σε ξένους διπλωμάτες στο Λάνκαστερ Χάους, την ιστορική έπαυλη που γειτνιάζει με τα ανάκτορα του Μπάκιγχαμ, στην οποία πριν από δύο χρόνια η βρετανίδα πρωθυπουργός ξεδίπλωσε το – ξηλωμένο πια – όραμά της για το Brexit. Στο ίδιο κτίριο γυρίστηκαν το 2009 οι βασικές σκηνές του βραβευμένου με Οσκαρ Καλύτερης Ταινίας «Λόγου του Βασιλιά». Ο Λίαμ Φοξ δεν είναι Κόλιν Φερθ. Ωστόσο, η εμφάνισή του στη δεξίωση –  στην οποία είχαν προσκληθεί «ΤΑ ΝΕΑ» – θα μπορούσε να χαρακτηριστεί οσκαρική. Πώς τα βλέπετε τα πράγματα; ρώτησα τον υπουργό (και αμετανόητο Brexiteer). «Πιστεύω ότι μπορεί να υπάρξει συμφωνία. Ωστόσο, δεν μπορώ να αποκλείσω το ενδεχόμενο του no deal, ούτε εκείνο του no Brexit», απάντησε ως άλλη Πυθία. Επιπλέον, τάχθηκε κατά της προσωρινής αναβολής του Brexit «διότι, όσο σύντομη και να είναι, θα προκαλέσει προβλήματα, κυρίως ως προς την υποχρέωση συμμετοχής μας στις ευρωεκλογές». Κατόπιν, προσέγγισε έναν προς έναν τους υπόλοιπους προσκεκλημένους και άρχισε να τους μιλά για το πόσο ευοίωνο θα είναι το μέλλον της Βρετανίας εκτός της ΕΕ.

Θα είναι όντως; Σίγουρα πιο ευοίωνο από το (εγγύς) μέλλον της Μέι στις Βρυξέλλες, έπειτα από τα απανωτά ευρω-όχι στο αίτημά της να ανοίξει ξανά τη συμφωνία του Brexit για να γίνουν αλλαγές στο διαβόητο backstop – κι όλα αυτά, μόλις οκτώ εβδομάδες προτού γίνει (;) το Brexit. Το σκηνικό παραπέμπει σε φαρσοκωμωδία: η Μέι επαναλάμβανε διαρκώς ότι δεν υπάρχει πιθανότητα επαναδιαπραγμάτευσης, αλλά ξαφνικά βρέθηκε να στηρίζει τροπολογία που δίνει στην κυβέρνηση εντολή για νέες διαπραγματεύσεις! Η Βουλή την υπερψήφισε, αλλά ταυτόχρονα πέρασε μια δεύτερη τροπολογία που επιχειρεί να αποκλείσει το ενδεχόμενο εξόδου χωρίς συμφωνία (no deal). Ωστόσο, με δεδομένο ότι οι Βρυξέλλες απορρίπτουν την επαναδιαπραγμάτευση, η επίτευξη συμφωνίας μοιάζει αδύνατη, συνεπώς η πρώτη τροπολογία φαίνεται ότι οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στο no deal! Η Μέι, ωστόσο, εξακολουθεί να ζητεί από την ΕΕ να δεσμευθεί είτε ότι το backstop θα έχει ημερομηνία λήξης, είτε ότι θα δίνεται στη βρετανική Βουλή η δυνατότητα να το τερματίσει μονομερώς, είτε ότι θα αντικατασταθεί με «τεχνολογικές λύσεις».

Κάποιοι στο Ουέστμινστερ αναρωτιούνται εάν η βρετανίδα πρωθυπουργός θέλει πραγματικά να συναφθεί συμφωνία ή έχει κάτι άλλο στο μυαλό της (από το να προκηρύξει εκλογές μέχρι το να επιδιώξει το no deal ρίχνοντας το φταίξιμο στις Βρυξέλλες). Αλλοι υποστηρίζουν ότι απλώς κερδίζει χρόνο, με στόχο να περάσει στο παρά πέντε η συμφωνία: κάποιοι ευρωπαϊστές βουλευτές θα μπορούσαν να την υπερψηφίσουν υπό τον φόβο ενός άτακτου Brexit, και κάποιοι Brexiteers να πράξουν το ίδιο υπό τον φόβο ματαίωσης του Brexit. Στο μεταξύ, η Μέι συναντά «υποψήφιους» αντάρτες των Εργατικών στους οποίους τάζει… λεφτά και επενδύσεις για τις εκλογικές τους περιφέρειες με σκοπό να τους πείσει να τη στηρίξουν. Εάν δεν έχει προκύψει νέα συμφωνία έως τις 13 Φεβρουαρίου, θα γνωστοποιήσει στη Βουλή τις επόμενες κινήσεις της και, την επομένη, οι βουλευτές θα καταθέσουν εκ νέου τροπολογίες επιδιώκοντας την προσωρινή αναβολή του Brexit (ούτως ή άλλως θεωρείται εξαιρετικά πιθανή), ένα μαλακό Brexit κ.ά. Πάντως, δημοσιεύματα που επικαλούνται ευρωπαϊκές πηγές αναφέρουν ότι η ΕΕ «θα δώσει κάτι» στο Λονδίνο, αλλά «όχι ακόμη», παρατείνοντας το θρίλερ του Brexit έως τον Μάρτιο…

Οι περιπέτειες του backstop

Το backstop (δικλίδα ασφαλείας) είναι ένας μηχανισμός τον οποίο Βρετανία και ΕΕ συμφώνησαν από κοινού. Τι στόχο έχει; Να αποφευχθούν τα «σκληρά σύνορα», δηλαδή οι συνοριακοί και τελωνειακοί έλεγχοι, μεταξύ Βόρειας Ιρλανδίας και Ιρλανδίας. Γιατί; Διότι τυχόν επαναφορά τους θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την ειρήνη στην περιοχή, η οποία αποκαταστάθηκε το 1998 έπειτα από 30ετείς πολύνεκρες συγκρούσεις μεταξύ Ρεπουμπλικανών και Ενωτικών. Τι προβλέπει; Οτι όλο το Ηνωμένο Βασίλειο θα παραμείνει σε μιας μορφής τελωνειακή ένωση με την ΕΕ, η δε Βόρεια Ιρλανδία θα παραμείνει ευθυγραμμισμένη και με ορισμένους κανόνες της ενιαίας αγοράς. Πότε θα ενεργοποιηθεί; Μετά τη μεταβατική περίοδο (τέλος του 2020 ή και αργότερα, εφόσον αυτή παραταθεί) και έως ότου συναφθεί – άγνωστο πότε – η εμπορική συμφωνία Βρετανίας – ΕΕ. Ποιοι αντιδρούν; Οι Brexiteers Τόρις, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι κρατά τη Βρετανία δεμένη στο άρμα της ΕΕ, και το βορειοϊρλανδικό DUP, το οποίο απορρίπτει το «ειδικό καθεστώς» για τη Β. Ιρλανδία που δημιουργεί το backstop.