Τα Νομπέλ, δύο υποψηφιότητες και ένα απόρρητο

Την περασμένη Δευτέρα, λίγα εικοσιτετράωρα δηλαδή μετά την ψήφιση της Συμφωνίας των Πρεσπών, η είδηση κυκλοφόρησε ευρέως στο Διαδίκτυο και αναπαράχθηκε συστηματικά σε συγκεκριμένα κανάλια των σόσιαλ μίντια. Αφορούσε την «επίσημη», όπως τη χαρακτήριζαν, υποψηφιότητα του Αλέξη Τσίπρα και του Ζόραν Ζάεφ για το Νομπέλ Ειρήνης. Στον ΣΥΡΙΖΑ, δικαιολογημένα, το πανηγύρισαν και η εκπρόσωπος Τύπου Ράνια Σβίγγου έγραψε σε ανάρτησή της στο Twitter: «…Μια πραγματικά σημαντική είδηση για τη χώρα μας που προβάλλεται στο εξωτερικό ως δύναμη ειρήνης και σταθερότητας». Το δημοσίευμα που έκανε να χτυπήσουν οι καμπάνες της Κουμουνδούρου ανέφερε ότι τους πρωθυπουργούς της Ελλάδας και της Βόρειας Μακεδονίας πρότειναν οι ηγέτες των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών, των Πρασίνων και της Αριστεράς στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Ούντο Μπούλμαν, Σκα Κέλερ και Γκάμπι Τσίμερ αντίστοιχα.

Πάρα πολύ ωραία και μακάρι ένας πολιτικός να φέρει το τρίτο Νομπέλ στη χώρα μας (ύστερα από αυτά του Γιώργου Σεφέρη και του Οδυσσέα Ελύτη), αλλά… για στάσου. Δεν ήταν και πέρυσι υποψήφιοι για το Νομπέλ Ειρήνης οι Τσίπρας και Ζάεφ; Σε δημοσίευμα της «Καθημερινής» στις 5 Οκτωβρίου 2018, την ημέρα δηλαδή της ανακοίνωσης του ονόματος του νικητή, διαβάζω ότι ανάμεσα στους 331 προτεινόμενους υπήρχαν και τα ονόματα των δύο πρωθυπουργών. Μαζί με αυτά του Ντόναλντ Τραμπ, του Κιμ Γιονγκ Ουν, του Μου Τζε Ιν, του Εμανουέλ Μακρόν, της Τερίζα Μέι και του Βλαντίμιρ Πούτιν. Συνολικά 216 πρόσωπα και 115 οργανισμοί. Και αν σας φαίνονται πολλοί, το ρεκόρ έγινε το 2016 όταν οι υποψηφιότητες έφθασαν τις 376. Για την Ιστορία, πέρυσι το Νομπέλ κέρδισαν ο γυναικολόγος Ντένις Μακουέγκε από το Κονγκό για την περίθαλψη θυμάτων σεξουαλικής βίας και η ακτιβίστρια και πρώην «σκλάβα του σεξ» Νάντια Μουράντ που είχε καταφέρει να ξεφύγει από το Ισλαμικό Κράτος.

Ας ξεκαθαρίσουμε όμως κάτι. Αυτές οι υποψηφιότητες στην πραγματικότητα είναι προτάσεις. Και για να μη μιλάμε θεωρητικά, ας δούμε πώς περιγράφεται η διαδικασία επιλογής στην επίσημη ιστοσελίδα των Νομπέλ Ειρήνης (να θυμίσουμε εδώ ότι, σε αντίθεση με τα υπόλοιπα Νομπέλ που είναι σουηδική υπόθεση, το της Ειρήνης απονέμεται από νορβηγική επιτροπή).

Από τον Σεπτέμβριο κάθε χρονιάς η Νορβηγική Επιτροπή Νομπέλ είναι έτοιμη να λάβει τις υποψηφιότητες για την απονομή του επόμενου χρόνου. Οι οποίες μπορούν να υποβληθούν από μέλη εθνικών συνελεύσεων, κυβερνήσεων, του Διεθνούς Δικαστηρίου και του Μόνιμου Διαιτητικού Δικαστηρίου της Χάγης, ινστιτούτων για τα ανθρώπινα δικαιώματα, πανεπιστημιακά συμβούλια, καθηγητές κοινωνικών επιστημών, ιστορίας, φιλοσοφίας, δικαίου, θεολογίας, επικεφαλής ερευνητικών ινστιτούτων ειρήνης, πρώην βραβευθέντες αλλά και μέλη του διοικητικού συμβουλίου οργανώσεων που έχουν βραβευτεί με Νομπέλ Ειρήνης, νυν και πρώην μέλη της Νορβηγικής Επιτροπής Νομπέλ, πρώην συμβούλους του Νορβηγικού Ινστιτούτου Νομπέλ. Ετσι σχηματίζεται ένας φάκελος που όσο πιο «φουσκωμένος» είναι τόσο το καλύτερο. Γι’ αυτό πριν από τρία χρόνια μαζεύαμε υπογραφές για τις γιαγιάδες της Λέσβου, τους ψαράδες του Αιγαίου, τη Σούζαν Σαράντον. Οι υπογραφές μας από μόνες τους, δηλαδή, δεν μπορούσαν να τεκμηριώσουν υποψηφιότητα, αλλά ενίσχυαν τον φάκελο.

Τον Φεβρουάριο λήγει η προθεσμία υποβολής υποψηφιοτήτων. Οσες υποβληθούν εκπρόθεσμα συμπεριλαμβάνονται στις συζητήσεις του επόμενου έτους. Τον Μάρτιο η Επιτροπή, που μπορεί να προσθέσει και άλλα ονόματα, προκρίνει από όλες τις υποψηφιότητες μια πιο περιορισμένη λίστα, την οποία μελετά πιο διεξοδικά. Τον Οκτώβριο επιλέγονται οι βραβευμένοι και ανακοινώνονται τα ονόματά τους. Και τον Δεκέμβριο γίνεται η απονομή.

Υπάρχει όμως μία βασική λεπτομέρεια που, στην ουσία, ακυρώνει κάθε συζήτηση περί υποψηφιοτήτων. Κανείς δεν μπορεί να ξέρει με απόλυτη σιγουριά ότι είναι υποψήφιος για Νομπέλ Ειρήνης, παρά μόνο αν το κερδίσει. Το καταστατικό του Ιδρύματος Νομπέλ είναι σαφές ως προς αυτό: «Απαγορεύεται η αποκάλυψη πληροφοριών για τις υποψηφιότητες, δημόσιες ή ιδιωτικές, για 50 χρόνια. Ο περιορισμός αφορά τους υποψηφίους και τις υποψήφιες, καθώς και τις έρευνες και τις απόψεις που σχετίζονται με την απονομή βραβείου».

Ετσι, μπορεί να αποτελεί ένα πολύ καλό αφήγημα για τον προεκλογικό λόγο του κυρίου Τσίπρα η υποψηφιότητά του για Νομπέλ Ειρήνης, αλλά αν αυτή όντως ισχύει, θα το μάθουμε μόνο αν, με το καλό, πάρει το Νομπέλ τον Οκτώβριο. Και μέχρι τότε, καλώς εχόντων των πραγμάτων, οι εκλογές θα έχουν γίνει.

Ο Χίτλερ, ο Μουσολίνι και ο Στάλιν!

Η απαγόρευση δημοσιοποίησης των υποψηφιοτήτων για το Νομπέλ Ειρήνης είναι όρος της διαθήκης του Αλφρεντ Νομπέλ ώστε να αποφευχθεί το λεγόμενο lobbying. Στην πραγματικότητα όμως συνέβη το αντίθετο διότι έχουν βραβευθεί αμφιλεγόμενα πρόσωπα με μεγάλη πολιτική επιρροή, όπως ο Κίσινγκερ, ή «βολικές» για κάποιες συνθήκες προσωπικότητες. Οταν μάλιστα, βάσει του καταστατικού, δημοσιοποιήθηκε η λίστα των υποψηφίων της περιόδου 1901-1955, μέσα στους υποψηφίους υπήρχε το όνομα του Χίτλερ (το 1939), του Μουσολίνι και του Στάλιν. Από την άλλη, ο Γκάντι, παρά τις πέντε υποψηφιότητές του, δεν έχει τιμηθεί με Νομπέλ.