Από τον «Ερωτόκριτο» στον Αγγελόπουλο

^«Η δική μου γενιά μεγάλωσε με τρία δόγματα, με τρεις φράσεις αποφθεγματικές: “από την αρχαία ελληνική μουσική δεν σώθηκε τίποτε”, “κατά τη βυζαντινή περίοδο, επί 1.100 χρόνια δεν παρήχθη κοσμική μουσική. Οι δε Βυζαντινοί δεν χρησιμοποιούσαν όργανα” και “οι Βυζαντινοί δεν είχαν ποτέ διανοηθεί να πάνε στο θέατρο ή να έχουν την παραμικρή σχέση με την αρχαία παιδεία”». Είναι ένα μικρό απόσπασμα από το εισαγωγικό του σημείωμα στο τελευταίο τρίτομο έργο «Η ιστορία της αρχαίας ελληνικής και της βυζαντινής μουσικής» (Victory Entertaiment) του συνθέτη και μουσικολόγου Χριστόδουλου Χάλαρη, ο οποίος πέθανε χθες σε ηλικία 72 ετών. Σε αυτό τον όγκο εργασίας που κατέθεσε αποδεικνύει ποια πραγματικά είναι η θέση του σπουδαίου δημιουργού. Με αφορμή το έργο αυτό είχε πει στην υπογράφουσα: «Εχουμε μεγάλη μουσική παράδοση, με πάνω από 250.000 μουσικά χειρόγραφα, άπαιχτα έργα που βρίσκονται τόσο στις βιβλιοθήκες του Αγίου Ορους όσο και στις ευρωπαϊκές, όπως αυτή του Βατικανού». Εκτιμάται, όπως λέει ο ίδιος, ότι το 92% της αρχαίας ελληνικής γραμματείας κάηκε από τον στρατό του Μωάμεθ. «Αφαιρέθηκε έτσι σημαντική επιστημονική και φιλοσοφική γνώση από την ανθρωπότητα».

Ο σημαντικός συνθέτης ήταν Κρητικός στην καταγωγή και την αγάπη του για τη μουσική, και δη τη βυζαντή, την οφείλει στην οικογένειά του, μέλη της οποίας ήταν παραδοσιακοί μουσικοί. Επεδίωξε να θωρακίσει την επιστημονική γνώση γύρω από τη δημοτική και βυζαντινή παράδοση, λόγος που τον οδήγησε το 1964 στο Παρίσι. Ενα τέτοιο δείγμα της αέναης μουσικής του έρευνας ήταν ο εμβληματικός δίσκος «Δροσουλίτες» που κυκλοφόρησε το 1975. Είχαν προηγηθεί ο «Τροπικός της Παρθένου» το 1973 και έναν χρόνο αργότερα η  «Ακολουθία,  «Τα Παιδικά» και το 1976 ο «Ερωτόκριτος», όπου δίνει μελωδία στο αριστουργηματικό έργο του Βιτσέντζου Κορνάρου και το εγκαθιστά στη συλλογική μνήμη. Καθοριστικό επαιξε ο Νίκος Ξυλούρης ο οποίος θυμόταν τα παλιά μουσικά μοτίβα του έργου. Το 1980 ο επίμονος ερευνητής της αρχαίας και βυζαντινής παραδοσιακής μουσικής δημιούργησε τη δισκογραφική εταιρεία «Οrata», η οποία έχει στον κατάλογό της σημαντικά έργα της βυζαντινής περιόδου, που ηχογραφήθηκαν υπό την εποπτεία του και συνάντησαν διεθνή αποδοχή. Επίσης στη Θεσσαλονίκη δημιούργησε το Μουσείο Αρχαίων και Βυζαντινών Οργάνων, τα οποία μέσα από παραστάσεις αγγείων και άλλες διαθέσιμες πηγές τα επανακατασκεύασε με τη μέγιστη δυνατή ακρίβεια. Εγραψε σάουντρακ για ταινίες και ντοκιμαντέρ – εξέχουσα θέση κατέχει σε αυτό το πλαίσιο η μουσική που έγραψε για την ταινία «Ο Μεγαλέξαντρος» του Θόδωρου Αγγελόπουλου. Επίσης συνέθεσε μουσική για οκτώ αρχαία έργα αλλά και για το μεσαιωνικό «Η θυσία του Αβραάμ». Τιμήθηκε για το έργο του «Ρωμανός ο Μελωδός» με το βραβείο μουσικής στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης (1978).