Ο ριζοσπάστης Λούθηρος

«Ο Λούθηρος καλεί τον άνθρωπο να σταθεί αντιμέτωπος με τον Θεό και τη συνείδησή του. Και ακόμη ακριβέστερα τον καλεί να σταθεί ως γυμνή ατομικότητα. Στη μεσαιωνική θρησκευτικότητα η σχέση του ανθρώπου συμβαίνει πάντα σε πλαίσιο συλλογικότητας και βιώνεται μέσω ενός πυκνού συστήματος διαμεσολαβήσεων.
Η Εκκλησία με τη συλλογικότητά της, τις τελετές της, τους αγίους της, τις προσευχές της, το ιερατείο της και γενικά τις διαδικασίες της στέκει ως θεσμός διαμεσολάβησης του ανθρώπου προς τον Θεό. Υπ’ αυτή την έννοια, και ως θεσμός προστασίας. Το άτομο δεν αντικρίζει ποτέ τον Θεό άμεσα, κατάματα, προσωπικά. Η ριζοσπαστικότητα της πρότασης του Λουθήρου είναι ότι με μια κίνηση αφαιρεί όλο το πλέγμα ασφάλειας και φέρνει το άτομο ενώπιον του Θεού».

(Από το κεφάλαιο «Αν είχε περάσει ο Λούθηρος από εδώ…» του Γιώτη Κανταρτζή στο συλλογικό «Ο Λούθηρος και η Μεταρρύθμιση», επιμ. Σταύρος Ζουμπουλάκης, Αρτος Ζωής).