Σε θάλαμο επιτήρησης η Αγκυρα

Τον κλοιό της παρακολούθησης γύρω από την Τουρκία διατηρεί η Ευρώπη και ταυτόχρονα κάνει ένα βήμα παρακάτω στον δρόμο της θετικής ευρωτουρκικής προσέγγισης, υιοθετώντας για άλλη μία φορά την τακτική «καρότο και μαστίγιο», την οποία δεν αντικρούει η ελληνική πλευρά. Σε ένα περιβάλλον θετικής – αλλά και επισφαλούς – αποκλιμάκωσης στην Ανατολική Μεσόγειο, με συμφωνία του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για ανοιχτούς διαύλους ανάμεσα σε Μαξίμου και Ακ Σαράι, η Αθήνα σκοπεύει να κρατήσει ανοιχτό τον κύκλο της εξωστρέφειάς της με διπλωματική κινητικότητα στους επόμενους μήνες, υποστηρίζοντας παράλληλα τη διττή προσέγγιση των Βρυξελλών. Υπό τον όρο όμως η διαδικασία να εξελίσσεται με τρόπο «σταδιακό, αναλογικό και αναστρέψιμο» στην περίπτωση που η Αγκυρα επιστρέψει στο μοτίβο των προκλητικών ενεργειών, όπως επανέλαβαν οι «27» στη Σύνοδο Κορυφής, η οποία ολοκληρώθηκε χθες. «Σε αυτές τις τρεις λέξεις κρύβεται ο πυρήνας της προσέγγισής μας» είπε ο Μητσοτάκης από τις Βρυξέλλες.

ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΕΝΟΧΛΗΣΗ. Με δεδομένο ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, πέραν της παρακολούθησης, επεφύλασσε και «προειδοποιήσεις» προς την Τουρκία (άμεσες ή έμμεσες για το Μεταναστευτικό και τα Βαρώσια) η αποτίμηση του Μαξίμου έχει θετικό πρόσημο. Οπως έλεγαν αρμόδιες πηγές στο τελικό κείμενο των συμπερασμάτων αποτυπώθηκαν αιτήματα της ελληνικής και της κυπριακής πλευράς, έπειτα από βελτιώσεις στη διατύπωση των προσχεδίων. Από την πλευρά της Αγκυρας εκφράζεται έντονη ενόχληση για το γεγονός ότι οι αποφάσεις απέχουν πολύ, όπως επισημαίνει στην πρώτη αντίδρασή του το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών, από τα αναμενόμενα και απαραίτητα βήματα. Γίνεται σαφές ότι η Τουρκία ήθελε πολλά περισσότερα σε ό,τι αφορά τη συζήτηση για την αναθεώρηση της Τελωνειακής Ενωσης και το Μεταναστευτικό, χρεώνοντας στους Ευρωπαίους τακτικές καθυστέρησης. Με αιχμές για την Ελλάδα και την Κύπρο το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών υποστηρίζει ότι η ΕΕ έχει γίνει αντικείμενο εκμετάλλευσης δύο κρατών-μελών. «Οσο συνεχίζεται αυτή η στάση της ΕΕ, δεν είναι δυνατόν να υπάρξει εποικοδομητική συμβολή στο Κυπριακό» αναφέρεται.  

ΤΑ 3 ΘΕΤΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ. Στην ελληνική κυβέρνηση θεωρούν κέρδος το γεγονός ότι τα ευρωτουρκικά συνδέονται με τη συμπεριφορά της Τουρκίας έναντι της Ελλάδας και της Κύπρου και εκτιμούν ότι η Ευρώπη εκπέμπει καθαρά μηνύματα. «Μια ένταση είτε με την Ελλάδα είτε με την Κύπρο έχει αντίκτυπο στις ευρωτουρκικές σχέσεις. Δεν είμαστε μόνοι μας. Η Τουρκία φαίνεται να έχει δυσκολία να το αντιληφθεί» σημείωσε ο Πρωθυπουργός. «Πρέπει να διατηρηθεί (…) σύμφωνα με τη δήλωση των μελών του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 25ης Μαρτίου 2021» συμφώνησαν οι «27» για την αποκλιμάκωση στην Ανατολική Μεσόγειο, ικανοποιώντας την Αθήνα που επέμεινε για τη συγκεκριμένη διατύπωση. Αλλο ένα σημείο στο οποίο στέκεται η ελληνική και η κυπριακή πλευρά είναι η παράγραφος για το Κυπριακό στην οποία το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο «δηλώνει ρητώς την πλήρη δέσμευσή του υπέρ της λύσης της διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας» ενώ επισημαίνεται τη «σημασία των Βαρωσίων». Το τρίτο πιο κρίσιμο για την Αθήνα σημείο αφορά στην «καταδίκη» και «αποδοκιμασία» κάθε απόπειρας «τρίτων χωρών να εργαλειοποιήσουν τους μετανάστες για πολιτικούς σκοπούς».     

ΤΟ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΟ. Στις συζητήσεις στις Βρυξέλλες η Τουρκία δεν ήταν το κυρίαρχο θέμα, αφού το ενδιαφέρον εστίασε στην πανδημία με έκδηλη ανησυχία για τη μετάλλαξη Δέλτα και, σε ό,τι αφορά τις εξωτερικές σχέσεις, στη Ρωσία, ωστόσο αναμένεται συνέχεια στο επόμενο διάστημα τόσο για το θέμα της Τελωνειακής Ενωσης ΕΕ – Τουρκίας όσο και για τη χρηματοδότηση για το Μεταναστευτικό. Κυβερνητικές πηγές σχολίαζαν για την αναθεώρηση της Τελωνειακής Ενωσης ότι προέχει η ορθή εφαρμογή της έναντι όλων των κρατών-μελών της ΕΕ, δηλαδή της Τουρκίας προς την Κύπρο, ενώ για το Μεταναστευτικό η Κομισιόν καλείται να καταθέσει «χωρίς καθυστέρηση» επίσημη πρόταση για τη χρηματοδότηση των χωρών που φιλοξενούν μεγάλο αριθμό σύρων προσφύγων. Η Αθήνα στηρίζει την επιπλέον χρηματοδότηση, ωστόσο περιμένει από την Τουρκία αφενός να ελέγχει τις ροές  αφετέρου να αποδεχθεί την επιστροφή των περίπου 1.450 ανθρώπων που παραμένουν στα ελληνικά νησιά ενώ έχουν απορριφθεί τελεσίδικα οι αιτήσεις ασύλου.