Παράπλευρα οφέλη

Για μήνες, η διαδρομή είναι περίπου η ίδια, με μικρές παραλλαγές. Από τον μικρό ποδηλατόδρομο της Ερμού και τον πεζόδρομο του Θησείου προς τη Μητρόπολη, την Αδριανού, την οδό Λυσίου, την Τριπόδων, τη Διονυσίου Αρεοπαγίτου και τα σκαλάκια στο Μουσείο της Ακρόπολης… Εκεί όπου τα πρόσωπα προφανώς εναλλάσσονται συνέχεια, όσο και αν κάποια στιγμή υπάρχει η αίσθηση ότι κάπου έχεις ξανασυναντηθεί – ποια μέρα να ήταν; – με εκείνη την παρέα με τα ολοκαίνουργια ηλεκτρικά ποδήλατα ή με την οικογένεια με το «διαστημικό» διπλό καρότσι. Ισως ποτέ ξανά το κέντρο της Αθήνας δεν είχε δει τόσα ποδήλατα, πατίνια και ηλεκτρικά σκουτεράκια. Ισως για πρώτη φορά και οι αναβάτες τους να είδαν τόσο καθαρά τις εικόνες της πόλης τους. Τις πρωτοείδαν, για την ακρίβεια: κτίρια που ήταν πάντα εκεί, αλλά το βλέμμα δεν τα έπιανε, δρομάκια και γειτονιές που, αν και τόσο κοντά, δεν χωρούσαν στο πρόγραμμα της προ-Covid ρουτίνας. Χωρίς (πολλά) αυτοκίνητα, με περισσότερους πεζούς, με «ζωηρά» πάρκα, πεζόδρομους και πλατείες και με κάθε πλατύσκαλο να μετατρέπεται σε παγκάκι για τους μασκοφόρους φίλους με φαγητό σε πακέτο, η Αθήνα και συνολικά οι μεγαλουπόλεις μοιάζουν να έχασαν αρκετή από την γκρίζα πλευρά τους. Και – ευτυχώς – αρκετή από τη συγκέντρωση διοξειδίου του αζώτου στην ατμόσφαιρα! Λες και οι πεζοί και οι ποδηλάτες έπαψαν ξαφνικά να αποτελούν τη μειονότητα του δρόμου. Λες και οι χώροι πρασίνου κυριάρχησαν ως μικρά ή μεγαλύτερα καταφύγια αποσυμπίεσης και συνύπαρξης γνωστών και αγνώστων.  

Αραγε όσο οι πόλεις ξανακερδίζουν την παλιά – και πραγματική – ζωντάνια τους, όπως είναι τα «τραπεζάκια έξω», υπάρχει ο κίνδυνος να χαθούν οι «πράσινες» εικόνες που αναδείχθηκαν στους μήνες του εγκλωβισμού; Μήπως χρειάζεται μια πολύπλευρη προσπάθεια ώστε να διατηρηθούν τάσεις – θετικές – που δημιουργήθηκαν στον δημόσιο χώρο κατά την πρωτόγνωρη περίοδο των αυστηρών περιορισμών; Το σίγουρο είναι ότι τα παράπλευρα οφέλη δεν θα επιβιώσουν μόνο με τις ατομικές επιλογές. Απαιτείται συλλογική συνειδητοποίηση και κυρίως στοχευμένες πολιτικές παρεμβάσεις για θέματα που δείχνουν προς τον δρόμο της αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής, της μέγιστης αξιοποίησης των δημόσιων χώρων, του συνολικού επανασχεδιασμού μιας πόλης ώστε να είναι πιο βιώσιμη, πιο «πράσινη» και… φιλική προς τον χρήστη.  

Οσο η οικονομική δραστηριότητα αρχίσει να επιστρέφει, είναι στοίχημα για εκείνους τους φίλους με τα ηλεκτρικά ποδήλατα και για το ζευγάρι με το διπλό παιδικό καρότσι να συνεχίσουν να παρατηρούν την πόλη τους, να μπορούν να περπατούν χωρίς φόβο στον αγαπημένο τους πεζόδρομο, να μην αποτελούν τη μειονότητα. Η συζήτηση αφορά την κεντρική κυβέρνηση και βεβαίως την τοπική αυτοδιοίκηση. Εκείνη πρέπει να εξετάσει, με προτάσεις σε ευρεία διαβούλευση, τι κέρδισαν οι πόλεις και τι περισσότερο μπορούν τώρα να καταφέρουν. Οχι βεβαίως για να επιστρέψει ο ρυθμός ζωής της καραντίνας, αλλά για να αποκτήσει ποιότητα η ζωή στη μετα-καραντίνα εποχή. Η αρχή φαντάζει απλή. Είναι ο σεβασμός στον δημόσιο χώρο συνολικά και απαιτεί ενεργοποίηση όλων: όσων μπαίνουμε στο αυτοκίνητο, όσων προτιμούν το ποδήλατο ή τις μετακινήσεις με τα πόδια, όσων βγάζουν τα τραπεζοκαθίσματά τους στο πεζοδρόμιο. Και το ίδιο απλός είναι ο στόχος για δημάρχους και περιφερειάρχες: να κάνουν τις πόλεις πιο ελκυστικές. Με ζωντανές γειτονιές και αρκετούς δημόσιους χώρους για κοινωνική ζωή (παιδικές χαρές, πάρκα «τσέπης», αθλητικές εγκαταστάσεις κ.ο.κ.). Με επαρκώς συντηρημένους δρόμους, ράμπες για ΑμεΑ και καλά «στρωμένες» λωρίδες για τους τυφλούς, παγκάκια, ασφαλείς διαβάσεις, φωτισμένα αλσύλλια…