Rapporteur: Δημοψήφισμα για την ένταξη της Σερβίας στην ΕΕ σχεδιάζει η Φοιτητική Λίστα
Η υποστήριξη των Σέρβων πολιτών στην ένταξη της χώρας στην ΕΕ έχει υποχωρήσει σημαντικά. Από το 72% στις αρχές της δεκαετίας του 2000, το ποσοστό είχε μειωθεί στο 43% το 2023.

Reuters/Marko Djurica
Η ευρωπαϊκή προοπτική της Σερβίας επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο, καθώς η νέα μεταρρυθμιστική πλειοψηφία στη σερβική Βουλή σχεδιάζει τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για την ένταξη της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με δηλώσεις δύο στελεχών της νικήτριας «Φοιτητικής Λίστας» (Student List) στο Rapporteur
«Θα πρέπει να έχουμε δημοψήφισμα. Θα πρέπει να ρωτήσουμε τον λαό», δήλωσε η Άνα Ντιμιτρίεβιτς, η οποία αναμένεται να αναλάβει έδρα στο νέο κοινοβούλιο, μιλώντας στις Βρυξέλλες.
Η Ντιμιτρίεβιτς, καθηγήτρια αγγλικών στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, έχει πραγματοποιήσει τις τελευταίες εβδομάδες σειρά συναντήσεων με αξιωματούχους της ΕΕ, μαζί με άλλα στελέχη του κινήματος. Όπως ανέφερε, το ενδεχόμενο διεξαγωγής δημοψηφίσματος έχει ήδη τεθεί υπόψη των ευρωπαϊκών θεσμών.
Χαρακτηριστικά σημείωσε ότι: «Το έχουμε πει πολλές φορές στις συναντήσεις που είχαμε».
Η πολιτική ανατροπή στη Σερβία σημειώθηκε στις 25 Οκτωβρίου, όταν η Student List επικράτησε του κυβερνώντος SNS του Αλεξάνταρ Βούτσιτς, ο οποίος βρίσκεται στην εξουσία από το 2017, αρχικά ως πρωθυπουργός και στη συνέχεια ως πρόεδρος της χώρας. Το νέο κοινοβούλιο, στο οποίο κυριαρχεί η Student List, αναμένεται να συνεδριάσει για πρώτη φορά την Τρίτη.
Οι εσωτερικές ισορροπίες και η ευρωπαϊκή προοπτική
Παρότι το πρόγραμμα εξωτερικής πολιτικής της Φοιτητική Λίστα δεν περιλαμβάνει ρητή αναφορά στην ένταξη της χώρας στην ΕΕ, ο καθηγητής Ψυχολογίας Αλεξάνταρ Μπάουκαλ εκτιμά ότι η νέα κυβέρνηση θα μπορούσε να κινηθεί προς μια φιλοευρωπαϊκή κατεύθυνση.
Ο Μπάουκαλ, όπως και η Ντιμιτρίεβιτς, επιλέχθηκε από τους Σέρβους φοιτητές για να εκπροσωπήσει το κίνημα στο κοινοβούλιο, στο πλαίσιο της μετάβασής του από ένα αποκεντρωμένο κίνημα διαμαρτυρίας σε κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
«Πιθανόν να γίνει σε αυτή τη θητεία», δήλωσε, αναφερόμενος στο ενδεχόμενο δημοψηφίσματος.
Από την πλευρά της, η Ντιμιτρίεβιτς απέφυγε να προσδιορίσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για τη διεξαγωγή του.
«Δύο χρόνια, τρία χρόνια δεν ξέρω», ανέφερε και πρόσθεσε ότι απαιτούνται σημαντικές νομοθετικές μεταρρυθμίσεις, προκειμένου η Σερβία να ευθυγραμμιστεί με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.
«Τώρα υπάρχει δυναμική», σημείωσε ο Μπάουκαλ, σημείωσε επίσης ότι: «Θα ήταν καλό να εκμεταλλευτούμε αυτή την ευκαιρία».
Ο ίδιος, ο οποίος δηλώνει φιλοευρωπαίος, τάσσεται υπέρ της ένταξης, ωστόσο το κίνημα δεν έχει αποφασίσει ακόμη αν θα προτρέψει τους πολίτες να ψηφίσουν υπέρ της ευρωπαϊκής προοπτικής της χώρας.
«Δεν ξέρω γιατί δεν το έχουμε συζητήσει», ανέφερε, τονίζοντας ότι: «Αυτό που μας ενώνει αυτή τη στιγμή είναι η επιθυμία για ένα κανονικό κράτος και κοινωνία».
Οι μεταρρυθμίσεις και τα εμπόδια στην πορεία προς την ΕΕ
Η Ντιμιτρίεβιτς υπογράμμισε ότι οι μεταρρυθμίσεις για την ενίσχυση του κράτους δικαίου, τις οποίες έχει εξαγγείλει η Φοιτητική Λίστα, ενδέχεται να φέρουν τη Σερβία πιο κοντά στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ακόμη και αν η ένταξη δεν αποτελεί άμεσο στόχο του προγράμματός της.
«Όλες οι βασικές αρχές του προγράμματος των φοιτητών είναι ουσιαστικά τα θεμέλια της ΕΕ», δήλωσε. «Θέλουμε να τα έχουμε στη χώρα μας, ανεξάρτητα από το αν βρισκόμαστε ή όχι στον ευρωπαϊκό δρόμο».
Η ίδια βρίσκεται στην 142η θέση της εκλογικής λίστας, η οποία διαθέτει 140 εκλεγμένους βουλευτές, και εκτιμά ότι θα αναλάβει σύντομα κοινοβουλευτικά καθήκοντα, καθώς άλλα στελέχη της Φοιτητικής Λίστας αναμένεται να αναλάβουν υπουργικές θέσεις.
Η στάση των πολιτών και οι ευθύνες των Βρυξελλών
Την ίδια ώρα, η υποστήριξη των Σέρβων πολιτών στην ένταξη της χώρας στην ΕΕ έχει υποχωρήσει σημαντικά. Από το 72% στις αρχές της δεκαετίας του 2000, το ποσοστό είχε μειωθεί στο 43% το 2023.
Η Ντιμιτρίεβιτς εκτιμά ότι μέρος της ευθύνης για αυτή την εξέλιξη αναλογεί και στις Βρυξέλλες, κατηγορώντας τους Ευρωπαίους ηγέτες για υπερβολική ανοχή απέναντι στον Αλεξάνταρ Βούτσιτς, παρά τις ανησυχίες για την κατάσταση της δημοκρατίας στη Σερβία.
Παράλληλα, η κ. Ντιμιτρίεβιτς ανέφερε ότι: «Πολλοί από τους ψηφοφόρους μας ήταν υπέρ της ΕΕ και έγιναν σκεπτικιστές».
Πρόσθεσε ακόμη ότι: «Ξέρουμε ότι έπρεπε να συνομιλούν με την κυβέρνηση. Όμως δεν ήταν αρκετά αυστηροί».
Επιπλέον σημείωσε ότι: «Ο κόσμος είδε τα χειροκροτήματα, τις χειραψίες με τον κύριο Βούτσιτς».
Ρωσία και Κόσοβο τα αγκάθια στις σχέσεις με την ΕΕ
Παρά τις εξαγγελίες για μεταρρυθμίσεις, η πορεία της Σερβίας προς την Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικά εμπόδια, κυρίως σε ό,τι αφορά την εξωτερική πολιτική της χώρας.Α
Από την πλευρά της η, η νεοεκλεγείσα Φοιτητική Λίτσα έχει δεσμευτεί ότι δεν θα επιβάλει κυρώσεις στη Ρωσία, θέση που αποτελεί σημείο τριβής με τις Βρυξέλλες, οι οποίες ζητούν από το Βελιγράδι να ευθυγραμμίσει την εξωτερική πολιτική του με εκείνη της ΕΕ.
Ο Μπάουκαλ αναγνώρισε τη δυσκολία, επισημαίνοντας την ενεργειακή εξάρτηση της Σερβίας από το ρωσικό φυσικό αέριο. Παράλληλα, ανέφερε ότι η νέα κυβέρνηση θα επιδιώξει να συμφωνήσει με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ένα σταδιακό σχέδιο προσέγγισης της σερβικής εξωτερικής πολιτικής με την ευρωπαϊκή.
Εξίσου σημαντικό ζήτημα παραμένουν οι σχέσεις με το Κόσοβο. Η Ντιμιτρίεβιτς άσκησε κριτική στον Βούτσιτς για τις παραχωρήσεις προς την Πρίστινα, επαναλαμβάνοντας τη θέση ότι το Κόσοβο αποτελεί «κυρίαρχο έδαφος» της Σερβίας.
Παρά τις διαφορετικές απόψεις στο εσωτερικό του κινήματος για την ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας, ο Μπάουκαλ δήλωσε ότι θα αποδεχθεί το αποτέλεσμα ενός δημοψηφίσματος, ακόμη και αν οι πολίτες ταχθούν κατά της ένταξης.
«Αν μείνω στη μειοψηφία, θα το εκτιμήσω», ανέφερε. «Αλλά και πάλι θα έχω κάποιο όφελος, γιατί θα ζω σε μια κανονική χώρα».
Σημειώνεται ότι, η Σερβία υπέβαλε αίτηση ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2009 και έλαβε καθεστώς υποψήφιας χώρας το 2012. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης του Αλεξάντερ Βούτσιτς, οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις παρουσίασαν στασιμότητα, εξαιτίας των ανησυχιών των Βρυξελλών για τη δημοκρατική οπισθοδρόμηση και τους περιορισμούς στην ελευθερία του Τύπου.














