Είναι στη μοίρα της Γερμανίας να συγκρουστεί ξανά με τη Ρωσία;

Dozens of German-made Leopard 1 tanks, owned by Freddy Versluys the CEO of Belgian defence company OIP Land Systems, who said could help Ukraine if he received export permits from the Belgian regional government of Wallonia and from Germany to sell them, are seen in a hangar in Tournais, Belgium January 31, 2023. REUTERS/Yves Herman
Υπάρχει ένα ιστορικό παράδοξο που δύσκολα μπορεί να αγνοήσει κανείς: η Γερμανία, η χώρα που μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο οικοδόμησε τη διεθνή της ταυτότητα πάνω στη στρατιωτική αυτοσυγκράτηση, προχωρά σήμερα σε έναν από τους μεγαλύτερους επανεξοπλισμούς της μεταπολεμικής ιστορίας της. Και στον πυρήνα αυτής της στρατηγικής βρίσκεται η Ρωσία.
Στις 27 Φεβρουαρίου 2022, μόλις τρεις ημέρες μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, ο τότε καγκελάριος Όλαφ Σολτς ανακοίνωσε ένα έκτακτο ταμείο 100 δισ. ευρώ για την ανασυγκρότηση της Bundeswehr, δεσμευόμενος παράλληλα για αμυντικές δαπάνες άνω του 2% του ΑΕΠ. Η απόφαση έμεινε γνωστή ως «Zeitenwende», δηλαδή ιστορική καμπή, και σηματοδότησε την εγκατάλειψη μιας πολιτικής δεκαετιών.
Σήμερα, η στροφή αυτή έχει αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις.
Ο ισχυρότερος στρατός της Ευρώπης
Για το 2026, ο τακτικός αμυντικός προϋπολογισμός της Γερμανίας ανέρχεται σε 82,7 δισ. ευρώ, ενώ προστίθενται άλλα 25,5 δισ. ευρώ από το ειδικό ταμείο της Bundeswehr. Παράλληλα, σύμφωνα με το SIPRI, οι γερμανικές στρατιωτικές δαπάνες έφτασαν το 2025 τα 114 δισ. δολάρια, σημειώνοντας αύξηση 24% μέσα σε έναν χρόνο. Η Γερμανία έγινε έτσι ο τέταρτος μεγαλύτερος στρατιωτικός χρηματοδότης παγκοσμίως.
Η φιλοδοξία του Βερολίνου δεν περιορίζεται στην αγορά σύγχρονων οπλικών συστημάτων. Το σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία μιας δύναμης με έως 260.000 ενεργούς στρατιωτικούς και τουλάχιστον 200.000 εφέδρους μέχρι το 2035. Πρόκειται για συνολική δύναμη 460.000 ανδρών και γυναικών, με στόχο την ενίσχυση της άμυνας της χώρας και των υποχρεώσεών της στο ΝΑΤΟ.
Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς έχει διακηρύξει ότι η Γερμανία πρέπει να αποκτήσει τον ισχυρότερο συμβατικό στρατό στην Ευρώπη.
Οι μνήμες των Βερσαλλιών
Η κλίμακα του σημερινού επανεξοπλισμού επαναφέρει αναπόφευκτα ιστορικούς συνειρμούς με την περίοδο μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Η Συνθήκη των Βερσαλλιών, που υπογράφηκε στις 28 Ιουνίου 1919, περιόρισε τον γερμανικό στρατό σε μόλις 100.000 άνδρες, απαγόρευσε την υποχρεωτική στρατιωτική θητεία και επέβαλε αυστηρούς περιορισμούς στον εξοπλισμό της χώρας. Οι περιορισμοί αυτοί ανατράπηκαν σταδιακά από το ναζιστικό καθεστώς, το οποίο προχώρησε σε μαζικό και επιθετικό επανεξοπλισμό, οδηγώντας τελικά στην καταστροφή του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Η σημερινή Γερμανία βρίσκεται, φυσικά, σε εντελώς διαφορετικό πολιτικό και θεσμικό περιβάλλον: ο εξοπλισμός της πραγματοποιείται στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και της συλλογικής άμυνας. Ωστόσο, η ιστορική αναλογία αποτελεί αντικείμενο συζήτησης για το πώς η επιστροφή της γερμανικής στρατιωτικής ισχύος θα επηρεάσει τις ευρωπαϊκές ισορροπίες.
Η Ρωσία ως βασικός αντίπαλος στους σχεδιασμούς
Η νέα γερμανική στρατηγική δεν βασίζεται μόνο στην εμπειρία του πολέμου στην Ουκρανία. Το Βερολίνο ανησυχεί και για τις υβριδικές απειλές: κυβερνοεπιθέσεις, δολιοφθορές σε κρίσιμες υποδομές, κατασκοπεία και επιχειρήσεις παραπληροφόρησης.
Η γερμανική Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Πολιτικής Προστασίας αναγνωρίζει ρητά τη Ρωσία ως σημαντική πηγή τέτοιων απειλών. Παράλληλα, ο επικεφαλής της Bundeswehr έχει προειδοποιήσει ότι η Μόσχα θα μπορούσε από το 2029 να διαθέτει τη δυνατότητα μιας μεγάλης κλίμακας επίθεσης εναντίον εδάφους του ΝΑΤΟ. Διευκρινίζει, ωστόσο, ότι αυτό δεν σημαίνει πως μια τέτοια επίθεση είναι αναπόφευκτη.
Το ζητούμενο για τη Γερμανία είναι επομένως η αποτροπή: να καταστήσει το ενδεχόμενο μιας επίθεσης τόσο δαπανηρό ώστε να αποθαρρύνει τη Μόσχα.
Από την ενεργειακή εξάρτηση στη στρατηγική αντιπαράθεση
Ίσως η μεγαλύτερη ανατροπή αφορά τις σχέσεις των δύο χωρών. Για δεκαετίες, η γερμανική βιομηχανία εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό από το φθηνό ρωσικό φυσικό αέριο. Το Βερολίνο πίστευε ότι η οικονομική αλληλεξάρτηση θα μπορούσε να λειτουργήσει ως εγγύηση πολιτικής σταθερότητας.
Η εισβολή στην Ουκρανία ανέτρεψε αυτή τη στρατηγική. Το 2025, οι μεγαλύτεροι προμηθευτές φυσικού αερίου της Γερμανίας ήταν η Νορβηγία, η Ολλανδία και το Βέλγιο, ενώ η Ρωσία είχε ουσιαστικά εκτοπιστεί από την άμεση τροφοδοσία της γερμανικής αγοράς.
Η χώρα που κάποτε θεωρούσε την οικονομική συνεργασία με τη Μόσχα θεμέλιο της ευρωπαϊκής σταθερότητας αντιμετωπίζει πλέον τη Ρωσία ως την κυριότερη στρατιωτική απειλή.
Η Ευρώπη ανησυχεί για τη νέα γερμανική ισχύ
Η στρατιωτική αναγέννηση της Γερμανίας δεν προκαλεί μόνο ικανοποίηση στους συμμάχους της. Δημιουργεί και προβληματισμούς, ιδιαίτερα στο Παρίσι.
Η Γαλλία επιδιώκει εδώ και χρόνια μια Ευρώπη με μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία, στην οποία η γαλλική αμυντική βιομηχανία και οι ευρωπαϊκές τεχνολογικές δυνατότητες θα έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο. Η ταχύτατη αύξηση των γερμανικών δαπανών, η ενίσχυση της εγχώριας βιομηχανίας και η εξάρτηση από αμερικανικά οπλικά συστήματα δημιουργούν νέες τριβές.
Οι δυσκολίες στα μεγάλα γαλλογερμανικά εξοπλιστικά προγράμματα, όπως το κοινό μαχητικό FCAS, αποτυπώνουν τις διαφορετικές προτεραιότητες των δύο χωρών.
Το μεγάλο ερώτημα, τελικά, είναι αν η Γερμανία θα καταφέρει να μετατραπεί σε εγγυητή της ευρωπαϊκής ασφάλειας χωρίς να ανατρέψει τις ισορροπίες μέσα στην ίδια την Ευρώπη.
Γιατί η ιστορία έχει δείξει ότι η γερμανική στρατιωτική ισχύς δεν αποτελεί ποτέ μια απλή υπόθεση για την ήπειρο. Και αυτή τη φορά, το Βερολίνο καλείται να αποδείξει ότι μπορεί να γίνει η ισχυρότερη στρατιωτική δύναμη της Ευρώπης χωρίς να μετατραπεί σε πηγή νέων ανταγωνισμών.














