«Made in Europe»: Η ΕΕ βάζει φρένο στον κινεζικό ανταγωνισμό – Η μάχη για την αυτοκινητοβιομηχανία

Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να προστατεύσει την αυτοκινητοβιομηχανία της από τον κινεζικό ανταγωνισμό, αλλά η νέα νομοθεσία προκαλεί αντιπαραθέσεις για τη συμμετοχή της Βρετανίας, της Τουρκίας και του Μαρόκου στην ευρωπαϊκή παραγωγική αλυσίδα.

Ένα από τα μεγαλύτερα διλήμματα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας βρίσκεται πλέον στο τραπέζι των Βρυξελλών: τι σημαίνει πραγματικά να κατασκευάζεται ένα αυτοκίνητο στην Ευρώπη; Το ερώτημα αποκτά ιδιαίτερη οικονομική σημασία, καθώς από την απάντηση θα εξαρτηθούν επενδύσεις δισεκατομμυρίων ευρώ, κρατικές ενισχύσεις και η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας απέναντι στην Κίνα.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η προτεινόμενη ευρωπαϊκή νομοθεσία Industrial Accelerator Act, η οποία φιλοδοξεί να ενισχύσει την παραγωγή εντός της Ευρώπης, συνδέοντας τις δημόσιες προμήθειες και τις βιομηχανικές επιδοτήσεις με συγκεκριμένα κριτήρια ευρωπαϊκής προέλευσης. Σύμφωνα με τις προτάσεις που εξετάζονται, ένα όχημα θα πρέπει να δημιουργεί περίπου το 70% έως 75% της αξίας του στην ευρωπαϊκή επικράτεια για να επωφελείται από ορισμένα προγράμματα στήριξης.

Ωστόσο, η διαφωνία δεν αφορά μόνο το ποσοστό, αλλά και τον γεωγραφικό προσδιορισμό της Ευρώπης. Η Βρετανία, η Τουρκία και το Μαρόκο αποτελούν κρίσιμους κρίκους της παραγωγικής αλυσίδας μεγάλων αυτοκινητοβιομηχανιών, παρότι βρίσκονται εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η Γερμανία και η Γαλλία έχουν προσεγγίσει κοινή θέση υπέρ της συμπερίληψης της Βρετανίας και της Νορβηγίας στους σχετικούς υπολογισμούς, ενώ εξετάζονται ειδικές προβλέψεις για την προστασία υφιστάμενων επενδύσεων στην Τουρκία και στο Μαρόκο.

Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό για ομίλους όπως η Renault και η Stellantis. Η Renault διαθέτει σημαντική παραγωγική παρουσία σε Τουρκία και Μαρόκο, ενώ η Stellantis κατασκευάζει οχήματα στο εργοστάσιο της Κενίτρα στο Μαρόκο και δραστηριοποιείται στην Τουρκία μέσω της Tofaş. Αντίστοιχα συμφέροντα έχουν και άλλοι κατασκευαστές, όπως η BMW και η Mercedes-Benz.

Οι αυτοκινητοβιομηχανίες υποστηρίζουν ότι στον υπολογισμό της ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας πρέπει να περιλαμβάνονται όχι μόνο τα εξαρτήματα που κατασκευάζονται στην Ευρώπη, αλλά και η έρευνα, η ανάπτυξη, ο σχεδιασμός και η μηχανική υποστήριξη. Αντίθετα, η Ευρωπαϊκή Ένωση προμηθευτών εξαρτημάτων CLEPA ζητεί αυστηρότερα κριτήρια, προειδοποιώντας ότι μια υπερβολικά ελαστική ερμηνεία θα μπορούσε να ενθαρρύνει τη μεταφορά παραγωγής και θέσεων εργασίας εκτός ΕΕ.

Ακόμη μεγαλύτερη πρόκληση αποτελεί η ηλεκτροκίνηση. Οι μπαταρίες μπορούν να αντιπροσωπεύουν έως και το 40% του κόστους ενός ηλεκτρικού αυτοκινήτου, ενώ η Ευρώπη εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές συσσωρευτών λιθίου, κυρίως από την Ασία. Αυτό δημιουργεί ένα παράδοξο: η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να ενισχύσει την εγχώρια παραγωγή ηλεκτρικών οχημάτων, αλλά η σημαντικότερη τεχνολογία τους παραμένει σε μεγάλο βαθμό εισαγόμενη.

Στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων εξετάζονται σταδιακές απαιτήσεις για την ευρωπαϊκή παραγωγή μπαταριών, ώστε οι κατασκευαστές να έχουν χρόνο να αναπτύξουν νέες βιομηχανικές εγκαταστάσεις. Παράλληλα, η Toyota προτείνει μια διαφορετική προσέγγιση, με τον όρο «Made with Europe», που θα αναγνωρίζει και τη συμμετοχή στρατηγικών εμπορικών εταίρων, όπως η Ιαπωνία.
Η αντιπαράθεση έχει ιδιαίτερη σημασία και για χώρες όπως η Ελλάδα, που επιδιώκουν να ενισχύσουν τη συμμετοχή τους στις ευρωπαϊκές βιομηχανικές αλυσίδες. Τα κριτήρια που τελικά θα υιοθετηθούν θα επηρεάσουν τις δυνατότητες προσέλκυσης επενδύσεων σε εξαρτήματα, τεχνολογίες ηλεκτροκίνησης και συναφείς βιομηχανικές δραστηριότητες.

Η επόμενη κρίσιμη ημερομηνία είναι η 1η Δεκεμβρίου 2026, όταν προβλέπεται κοινοβουλευτική ψηφοφορία επί των προτεινόμενων τροπολογιών. Η οριστική έγκριση της νομοθεσίας αναμένεται μέσα στο 2027. Πίσω από τη συζήτηση για την ετικέτα «Made in Europe» βρίσκεται τελικά ένα πολύ μεγαλύτερο διακύβευμα: εάν η Ευρώπη θα καταφέρει να προστατεύσει τη βιομηχανική της βάση χωρίς να διαταράξει τις διεθνείς παραγωγικές αλυσίδες από τις οποίες εξακολουθεί να εξαρτάται.