ΤτΕ: Περισσότερες ηλεκτρονικές πληρωμές για να κλείσουν τα «παράθυρα» της φοροδιαφυγής

Η περαιτέρω επέκταση των ηλεκτρονικών συναλλαγών αποτελεί, σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, βασικό «όπλο» για τον περιορισμό της φοροδιαφυγής και την ενίσχυση των φορολογικών εσόδων. Στην Έκθεση για τη Νομισματική Πολιτική 2026, η κεντρική τράπεζα επισημαίνει ότι, παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει καταγραφεί τα τελευταία χρόνια, εξακολουθούν να υπάρχουν μεγάλα περιθώρια βελτίωσης, κυρίως στους κλάδους όπου κυριαρχούν οι συναλλαγές με μετρητά.

Η διεύρυνση της χρήσης καρτών, η επέκταση των POS και η διασύνδεσή τους με τις ταμειακές μηχανές και τα ηλεκτρονικά συστήματα της ΑΑΔΕ καθώς και η σταδιακή υποχώρηση των συναλλαγών με μετρητά έχουν οδηγήσει σε αισθητή βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης και σημαντική μείωση του κενού ΦΠΑ. Ωστόσο, η ΤτΕ επισημαίνει ότι υπάρχουν ακόμη σημαντικά περιθώρια προόδου.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στους κλάδους όπου δραστηριοποιούνται ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι, καθώς εκεί εξακολουθούν να πραγματοποιούνται σε μεγάλο βαθμό συναλλαγές με μετρητά, γεγονός που διευκολύνει την απόκρυψη εισοδημάτων και τη μη έκδοση αποδείξεων.

«Παρά τη σημαντική πρόοδο, οι προσπάθειες για τον περαιτέρω περιορισμό του κενού ΦΠΑ καθώς και της διαφοράς μεταξύ πραγματικής κατανάλωσης και δηλούμενων εισοδημάτων πρέπει να συνεχιστούν» επισημαίνει χαρακτηριστικά η κεντρική τράπεζα, υπογραμμίζοντας ότι αυτό μπορεί να επιτευχθεί «μέσω της ακόμη ευρύτερης προώθησης των ηλεκτρονικών συναλλαγών σε συνδυασμό με την εντατικοποίηση των ελέγχων, ιδίως στις δραστηριότητες με αυξημένη συμμετοχή ελεύθερων επαγγελματιών και αυτοαπασχολουμένων, όπου οι συναλλαγές γίνονται σε μεγάλο βαθμό με μετρητά».

Φορολογικά κίνητρα

Για τον λόγο αυτό, η κεντρική τράπεζα τάσσεται υπέρ της διατήρησης ή ακόμη και διεύρυνσης των φορολογικών κινήτρων για τους καταναλωτές, θεωρώντας ότι συμβάλλουν στην αποκάλυψη συναλλαγών που διαφορετικά θα παρέμεναν αδήλωτες. Η λογική είναι ότι κάθε ηλεκτρονική συναλλαγή αφήνει ψηφιακό αποτύπωμα, περιορίζοντας τα περιθώρια φοροδιαφυγής και ενισχύοντας την αποτελεσματικότητα των φορολογικών ελέγχων. Για τον λόγο αυτό, η κεντρική τράπεζα θεωρεί ότι η περαιτέρω εξάπλωση των ηλεκτρονικών συναλλαγών μπορεί να αυξήσει την απόδοση του ΦΠΑ και να περιορίσει τις αδήλωτες συναλλαγές.

Συναλλαγές με κάρτες

Στο τέλος Μαρτίου 2026 οι ενεργές κάρτες πληρωμών στην Ελλάδα έφτασαν τα 23,6 εκατ., αυξημένες κατά 6% σε σχέση με ένα χρόνο πριν. Περίπου το 85% αφορά χρεωστικές κάρτες, ενώ αυξημένη είναι και η χρήση προπληρωμένων καρτών. Το πρώτο τρίμηνο του έτους πραγματοποιήθηκαν σχεδόν 658,3 εκατ. πληρωμές με κάρτες, αυξημένες κατά 11,7% σε ετήσια βάση, ενώ η συνολική αξία τους ανήλθε στα 18,45 δισ. ευρώ έναντι 16,7 δισ. ευρώ το αντίστοιχο διάστημα του 2025. Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, το 73% των ηλεκτρονικών πληρωμών στην Ελλάδα πραγματοποιείται πλέον με κάρτες, ποσοστό που κατατάσσει τη χώρα στις πρώτες θέσεις της Ευρώπης, πίσω μόνο από την Πορτογαλία και την Κύπρο. Ταυτόχρονα, όμως, ενισχύεται και η χρήση άλλων ψηφιακών μέσων πληρωμής, όπως το ηλεκτρονικό χρήμα και οι μεταφορές πιστώσεων.

Το κενό ΦΠΑ

Η ενίσχυση των ηλεκτρονικών συναλλαγών έχει ήδη αφήσει ισχυρό αποτύπωμα στα δημόσια έσοδα. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το κενό ΦΠΑ στην Ελλάδα υποχώρησε στο 11,4% το 2023 όταν το 2019 βρισκόταν στο 24% το 2019 ενώ τα στοιχεία δείχνουν ότι το 2024 βρέθηκε κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Σταθερό φορολογικό πλαίσιο για επενδύσεις

Πέρα από τη μάχη κατά της φοροδιαφυγής, η ΤτΕ μέσω της Έκθεσης για τη Νομισματική Πολιτική ανοίγει και το κεφάλαιο της φορολογικής πολιτικής για την ανάπτυξη. Η Τράπεζα της Ελλάδος υποστηρίζει ότι, παράλληλα με τα μέτρα στήριξης, απαιτείται ένα σταθερό και φιλικό προς τις επενδύσεις φορολογικό περιβάλλον. Στις προτάσεις της περιλαμβάνονται η διατήρηση και ενίσχυση των φορολογικών κινήτρων για δαπάνες έρευνας και ανάπτυξης, καθώς και η εφαρμογή επιταχυνόμενων αποσβέσεων για παραγωγικές επενδύσεις στη βιομηχανία. Στόχος, σύμφωνα με την κεντρική τράπεζα, είναι η ενίσχυση της παραγωγικής βάσης της οικονομίας, η προσέλκυση νέων επενδύσεων και η βελτίωση της μακροπρόθεσμης αναπτυξιακής δυναμικής της χώρας