Η ήττα του Βίκτορ Όρμπαν σηματοδοτεί την πρώτη αλλαγή κυβέρνησης στην Ουγγαρία από το 2010.
Αν και οι δημοσκοπήσεις προέβλεπαν καθαρή νίκη για το κόμμα της αντιπολίτευσης Tisza, πολλοί υποστηρικτές του δεν τολμούσαν να φανταστούν πώς θα έμοιαζε μια τέτοια νίκη. Μετά από 16 χρόνια διακυβέρνησης του Fidesz υπό τον Όρμπαν, το πολιτικό σκηνικό είχε γείρει τόσο εις βάρος των αντιπάλων του ώστε αρκετοί αμφέβαλαν αν υπήρχε εναλλακτική.
Διαβάστε επίσης: Πέτερ Μάγιαρ – Ποιος είναι ο νέος ισχυρός άνδρας της Ουγγαρίας
Όταν ο Όρμπαν παραδέχθηκε την ήττα του απέναντι στον Πέτερ Μάγκιαρ, για πολλούς αυτό θύμιζε αλλαγή καθεστώτος. Ο συγγραφέας και ποιητής Αντράς Πετέτς ανέφερε ότι το συναίσθημα τον γύρισε πίσω στις μέρες της κατάρρευσης της Σοβιετικής Ένωσης στη Βουδαπέστη.
«Ήμουν 30 ετών όταν τελείωσε το κομμουνιστικό καθεστώς. Είναι ακριβώς το ίδιο συναίσθημα», δήλωσε στο CNN από τις όχθες του Δούναβη, όπου είχαν συγκεντρωθεί χιλιάδες υποστηρικτές του Fidesz για να ακούσουν τα αποτελέσματα.
Ο Μάγκιαρ, ο επερχόμενος πρωθυπουργός, απευθύνθηκε στο πλήθος λέγοντας: «Μαζί αντικαταστήσαμε το καθεστώς Όρμπαν. Μαζί απελευθερώσαμε την Ουγγαρία. Πήραμε πίσω τη χώρα μας.»
Διαβάστε επίσης: Εκλογές στην Ουγγαρία: «Ρώσοι σπίτια σας!» – Ο Τουσκ χαιρετίζει την «ένδοξη νίκη» Μάγκιαρ
Παρότι πολλά παραμένουν ασαφή – από το μέγεθος της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας του Tisza έως τον τρόπο που θα αρχίσει να αποδομεί το σύστημα του Fidesz – η ήττα του Όρμπαν δείχνει τα όρια του λαϊκισμού. Η εξέλιξη αυτή προσφέρει μαθήματα τόσο σε όσους επιδιώκουν να τον μιμηθούν όσο και σε εκείνους που χαιρετίζουν την αποχώρησή του.
Τα όρια του εθνικισμού και η διεθνής εξάρτηση
Το πρώτο μάθημα είναι ότι ο εθνικισμός δύσκολα διεθνοποιείται. Ο Όρμπαν, που κυβέρνησε ως υπερασπιστής της εθνικής κυριαρχίας και αντίπαλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του φιλελευθερισμού, βασίστηκε τελικά στην υποστήριξη ισχυρών διεθνών συμμάχων από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Ρωσία.
Ο αντιπρόεδρος JD Vance ταξίδεψε στην Βουδαπέστη για να στηρίξει τον στενότερο ευρωπαίο σύμμαχο της κυβέρνησης Τραμπ, δηλώνοντας ότι ήταν πρόθυμος να βοηθήσει τον Όρμπαν «όσο περισσότερο μπορώ». Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ πήγε ακόμη παραπέρα, γράφοντας στο Truth Social: «ΒΓΕΙΤΕ ΚΑΙ ΨΗΦΙΣΤΕ ΤΟΝ ΒΙΚΤΟΡ ΟΡΜΠΑΝ. Είναι αληθινός φίλος, μαχητής και ΝΙΚΗΤΗΣ.»
Ωστόσο, οι παρεμβάσεις της κυβέρνησης Τραμπ δεν απέδωσαν. Αν και ορισμένοι Ούγγροι ένιωσαν κολακευμένοι από την προσοχή μιας υπερδύναμης, ήταν αντιφατικό να αναμένεται πως οι πολίτες θα ψήφιζαν έναν εθνικιστή επειδή το ζήτησε μια ξένη δύναμη.
Ο πολιτικός επιστήμονας Ίβαν Κράστεφ δήλωσε στο CNN: «Η ειρωνεία είναι ότι, αν πρόκειται να χάσει, θα χάσει σαν παγκοσμιοποιητής.» Με την έκκλησή του προς ισχυρούς φίλους στο εξωτερικό, ο Όρμπαν έκανε «ό,τι ακριβώς κάνουν οι έντονα διεθνιστές πολιτικοί ηγέτες».
Η φθορά του λαϊκισμού και η κόπωση των ψηφοφόρων
Ένας ακόμη λόγος που η εκστρατεία του Όρμπαν επικεντρώθηκε τόσο στην εξωτερική πολιτική ήταν η φτωχή εγχώρια επίδοσή του. Ο λαϊκισμός, όπως σημειώνουν αναλυτές, βασίζεται στη συνεχή αναζήτηση «εχθρών» και συγκρούσεων. Ο Όρμπαν βρήκε πολλούς: ΜΚΟ, φιλελεύθερα πανεπιστήμια, τον Τζορτζ Σόρος, το κίνημα LGBTQ και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Όμως κάποια στιγμή τελειώνουν οι «δράκοι» προς εξόντωση. Κατά την προεκλογική περίοδο, μεγάλο μέρος της εκστρατείας του στράφηκε κατά της Ουκρανίας, με αφίσες που παρουσίαζαν τον πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι ως απειλή. «Είναι πάντα υπέρ της κυριαρχίας, αλλά να θεωρεί την Ουκρανία κύρια απειλή για την ουγγρική κυριαρχία ήταν πια κωμικό», σχολίασε ο Κράστεφ.
Χωρίς επιτεύγματα στην οικονομία ή την υγεία, ο Όρμπαν προσπάθησε να πείσει τους πολίτες ότι το Fidesz ήταν η «ασφαλής επιλογή». Ο Μάγκιαρ, αντίθετα, επικέντρωσε στην πραγματικότητα εντός συνόρων, όπου οι πολίτες είχαν ήδη χάσει την εμπιστοσύνη τους.
Η ενότητα της αντιπολίτευσης και το μήνυμα της αλλαγής
Παρά τις ιδεολογικές διαφορές, οι Ούγγροι συσπειρώθηκαν γύρω από τον Μάγκιαρ, κρίνοντάς τον ως τη μόνη ρεαλιστική ευκαιρία για να νικηθεί ο Όρμπαν. Ο πολιτικός επιστήμονας Πέτερ Κρέκο, επικεφαλής του think tank Political Capital, σημείωσε ότι οι πιο φιλελεύθεροι ψηφοφόροι δεν άφησαν το «τέλειο» να γίνει εχθρός του «καλού».
Στην ομιλία της νίκης του απέναντι από το κοινοβούλιο, ο Μάγκιαρ κάλεσε τον Όρμπαν να λειτουργήσει ως «προσωρινός διαχειριστής» και να μην εμποδίσει το έργο της νέας κυβέρνησης. Για τους υποστηρικτές του, το ερώτημα αν το Tisza θα μπορέσει να αποδομήσει το «μοντέλο Όρμπαν» και να κυβερνήσει αποτελεσματικά, θα απαντηθεί αργότερα.
«Θα ήταν μια ευπρόσδεκτη ανατροπή αν η Ουγγαρία μετατρεπόταν από πρότυπο ανελευθερίας και αυταρχισμού σε πρότυπο δημοκρατικής αλλαγής», κατέληξε ο Κρέκο. Ο χρόνος θα δείξει.
