Οι Ηνωμένες Πολιτείες, με πληθυσμό υπερτριπλάσιο του Ιράν και τον ισχυρότερο στρατό παγκοσμίως, φαίνεται να διαθέτουν ένα συντριπτικό πλεονέκτημα στην ισορροπία δυνάμεων. Όταν συνυπολογιστεί και ο εμπειροπόλεμος ισραηλινός στρατός με τις υπεραποτελεσματικές υπηρεσίες πληροφοριών, η αναμέτρηση μοιάζει άνιση.
Ωστόσο, το Ιράν έχει αξιοποιήσει στο έπακρο τους τομείς όπου υπερτερεί, μετατρέποντάς τους σε επώδυνα σημεία πίεσης για τις ΗΠΑ. Κάποιοι αναλυτές θεωρούν ότι η Τεχεράνη έχει πλέον αναλάβει τη στρατηγική πρωτοβουλία στο μέτωπο της σύγκρουσης.
Έναν μήνα μετά την έναρξη των επιδρομών, ο πόλεμος έχει εξελιχθεί σε ανταγωνισμό επιρροής. Ο Τραμπ διαθέτει περισσότερη ισχύ, όμως μια αδιαμφισβήτητη νίκη θα απαιτούσε να αποδεχτεί πολιτικό και οικονομικό κόστος που δύσκολα θα ανεχόταν.
Αν και το Ιράν δεν μπορεί να υπερισχύσει στρατιωτικά έναντι των ΗΠΑ και του Ισραήλ, επέλεξε να παίξει το ισχυρότερο χαρτί του: το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ. Με τον τρόπο αυτό κρατά όμηρο την παγκόσμια οικονομία και προκαλεί πολιτική πίεση στις Ηνωμένες Πολιτείες.
«Κούφια νίκη» για τη διπλωματία του Τραμπ
Η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λίβιτ, χαρακτήρισε την απόφαση του Ιράν να επιτρέψει σε 20 επιπλέον δεξαμενόπλοια να διασχίσουν τα Στενά του Ορμούζ ως νίκη για «τη διπλωματία του προέδρου». Ωστόσο, η εικόνα που προκύπτει είναι μάλλον απογοητευτική, καθώς οι ΗΠΑ, ως υπερδύναμη, δεν θα έπρεπε να διαπραγματεύονται παραχωρήσεις.
Ο στόλος των 20 δεξαμενόπλοιων είναι ελάχιστος σε σχέση με τα πάνω από 100 τάνκερ ημερησίως που διέρχονταν πριν από τον πόλεμο. Αν δεν υπήρχε σύγκρουση, η κυκλοφορία αυτή θα συνεχιζόταν κανονικά. Έτσι, η φερόμενη «διπλωματική νίκη» του Αμερικανού ηγέτη απλώς αντισταθμίζει ένα μικρό μέρος του οικονομικού πλήγματος που έχει προκαλέσει η κρίση.
Η δυσάρεστη πραγματικότητα για τον Τραμπ είναι ότι, αν και οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν τη στρατιωτική ισχύ να ανοίξουν τα Στενά, μια τέτοια ενέργεια θα μπορούσε να προσφέρει προπαγανδιστικό πλεονέκτημα στο Ιράν σε περίπτωση απωλειών. Παράλληλα, θα αύξανε τον κίνδυνο για αμερικανικές απώλειες και θα ενίσχυε τη δυσαρέσκεια στο εσωτερικό.
Παρόμοιοι περιορισμοί ισχύουν και για άλλες επιλογές, όπως η πιθανή κατάληψη του νησιού Χαργκ, ενός νευραλγικού κόμβου εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν. Αν και κάτι τέτοιο θα μπορούσε να στραγγαλίσει την ιρανική οικονομία, δεν υπάρχει καμία βεβαιότητα ότι θα οδηγούσε σε συνθηκολόγηση.
Ο Τραμπ υποστηρίζει ότι εξελίσσεται παρασκηνιακή διπλωματία, ενώ ταυτόχρονα απειλεί με πρωτοφανή στρατιωτική βία, δηλώνοντας πως μπορεί να εξαλείψει ενεργειακές και πετρελαϊκές υποδομές του Ιράν.
Μια τέτοια κίνηση, ωστόσο, θα προκαλούσε σχεδόν βέβαια αντίποινα σε συμμάχους των ΗΠΑ στον Κόλπο, πιθανή αναταραχή στις παγκόσμιες αγορές και αυξημένο κίνδυνο για παγκόσμια ύφεση.
Η γεωπολιτική ισορροπία στα Στενά του Ορμούζ
Το Ιράν μπορεί να μην υπερτερεί στρατιωτικά, αλλά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ του προσφέρει δυσανάλογη επιρροή. Η ενέργεια αυτή έχει ήδη προκαλέσει οικονομικές και ενεργειακές κρίσεις διεθνώς και, αν συνεχιστεί, μπορεί να οδηγήσει σε οικονομικό κατακλυσμό και βαρύ πολιτικό κόστος για τον Τραμπ.
Οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στον Κόλπο πλήττονται επίσης, την ώρα που επιχειρούν να μετασχηματίσουν τις οικονομίες τους. Παρά τις στρατιωτικές απώλειες, το Ιράν αποδεικνύει ότι με περιορισμένα χτυπήματα μπορεί να επιφέρει τεράστιο οικονομικό πλήγμα.
Καθώς ο πόλεμος παρατείνεται, η ιρανική επιρροή φαίνεται να ενισχύεται, αυξάνοντας το κόστος για τις ΗΠΑ και βελτιώνοντας τη διαπραγματευτική θέση της Τεχεράνης.
Τελικά, και οι δύο πλευρές διαθέτουν κρίσιμα πλεονεκτήματα, αλλά χωρίς διπλωματική λύση, ο κίνδυνος μιας καταστροφικής εξέλιξης με παγκόσμιες συνέπειες παραμένει ορατός.
