Μήνες μιλούσαμε για μια ενδεχόμενη έναρξη του πολέμου στο Ιράν με τον Ντόναλτν Τραμπ να προειδοποιεί και παράλληλα να συσσωρεύει δυνάμεις στην περιοχή. Αμερικανοί και Ισραηλινοί αξιωματούχοι έχουν πληροφορήσει κατά καιρούς για έντονο διπλωματικό παρασκήνιο και μια επίθεση που άργησε μια εβδομάδα σε σχέση με το αρχικό σχέδιο της επιχείρησης.
Τι καθυστέρησε την επίθεση
Στις 17 Φεβρουαρίου ολοκληρώθηκε ο δεύτερος γύρος των συνομιλιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν χωρίς όμως αποτέλεσμα. Μετά τον άκαρπο διάλογο Αμερικανοί και Ισραηλινοί στρατιωτικοί προγραμμάτιζαν το χτύπημα στις 21 Φεβρουαρίου όμως δεν πήραν ποτέ την εντολή για την έναρξη των επιχειρήσεων. Για όσους γνωρίζουν οι σημαντικοί λόγοι ήταν δύο:
- Η πρόβλεψη για έντονα καιρικά φαινόμενα εκείνη την ημέρα
- Τα κενά που είχαν εντοπιστεί μεταξύ των αμερικανικών και των ισραηλινών στρατευμάτων.
Ο αρχικός στόχος ήταν πάντα ίδιος: Να χτυπηθεί ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Το Σάββατο επελέγη γιατί ήταν η μέρα που πραγματοποιούνταν αρκετές συγκεντρώσεις Ιρανών αξιωματούχων. Μεταξύ αυτών και μια τακτική συνάντηση υψηλόβαθμων στελεχών του Ιρανικού κράτους.
Ο Ισραηλινός πρέσβης στις Ηνωμένες Πολιτείες, Γεχιέλ Λάιτερ, υποστήριξε σε πρόσφατη συνέντευξή του ότι στοχοποιήθηκαν δύο ξεχωριστές συναντήσεις, οι οποίες επικεντρώνονταν στις πιθανές αντιδράσεις απέναντι στο κύμα διαδηλώσεων που σαρώνει το Ιράν. Έτσι δημιουργήθηκε η εντύπωση ότι το ενδεχόμενο χτυπήματος είχε απομακρυνθεί έτσι ώστε να μην κρυφτούν οι αξιωματούχοι στα υπόγεια καταφύγια.
Στην δημιουργία της εντύπωσης αυτής βοήθησε και το γεγονός ότι ανακοινώθηκε ακόμα ένας γύρος διαπραγματεύσεων παρά το φιάσκο των προηγούμενων συνομιλιών. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει το AXIOS, επικαλούμενο Ισραηλινό αξιωματούχο, οι συνομιλίες είχαν στόχο να περάσει ο χρόνος έως τη νέα ημερομηνία επίθεσης, διατηρώντας την εντύπωση στους Ιρανούς ότι η διπλωματία παρέμενε η κύρια επιλογή του Ντόναλντ Τραμπ.
Δεν συμφωνούν όλοι όμως σε αυτή την άποψη. Άλλος αξιωματούχος μεταφέροντας πληροφορίες επισης στο AXIOS αναφέρει ότι η νέα ημερομηνία ορίστηκε για τακτικούς και επιχειρησιακούς λόγους και ότι οι συνομιλίες ήταν ουσιαστικές, σημειώνοντας πως εάν ο Τραμπ διαπίστωνε σοβαρή πρόοδο στη Γενεύη, θα μπορούσε να αναβάλει εκ νέου την επίθεση. Στο ίδιο μήκος κύματος και 2 αμερικανικές μαρτυρίες. Όπως ανέφεραν, αν και οι απεσταλμένοι του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ, ήταν ιδιαίτερα επιφυλακτικοί για τις πιθανότητες επίτευξης συμφωνίας, δεν συμμετείχαν απλώς για να παραπλανήσουν τους Ιρανούς. Όταν ολοκληρώθηκε η πρωινή συνεδρίαση της Πέμπτης, οι Κούσνερ και Γουίτκοφ επέστρεψαν με μία τελική αμερικανική πρόταση, η οποία περιελάμβανε απαίτηση για δεκαετές μορατόριουμ στον εμπλουτισμό ουρανίου από το Ιράν, ακολουθούμενο από συμβολική δυνατότητα εμπλουτισμού. Οι Ηνωμένες Πολιτείες προσέφεραν επίσης την δυνατότητα να προμηθεύουν το Ιράν με δωρεάν πυρηνικό καύσιμο για την κάλυψη των αναγκών του. Σύμφωνα με άλλον Αμερικανό αξιωματούχο, η ομάδα του Τραμπ ήταν «πολύ ξεκάθαρη» ως προς τη χρήση στρατιωτικής ισχύος, εάν οι Ιρανοί δεν αποδέχονταν τη συμφωνία. Το Ιράν όμως απέρριψε την πρόταση.
Οι Χώρες το Κόλπου και ο Νετανιάχου
Σε όλο αυτό το παρασκήνιο πρέπει να προσθέσουμε και την εμπλοκή των χωρών του Κόλπου από τα μέσα Ιανουαρίου, όταν δηλαδή έβλεπαν ότι η σύγκρουση ήταν κοντά. Η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, η Τουρκία και το Ομάν φέρεται να κάλεσαν τον Αμερικανό πρόεδρο, Ντόναλντ Τραμπ να μην προχωρήσει σε πλήγματα εναντίον του Ιράν. Φέρεται επίσης να τον προειδοποίησαν για το χάος που επικρατούσε στη Μέση Ανατολή. Αρχικά τον έπεισαν αν και δεν κράτησε για πολύ.
Πληροφορίες θέλουν η Σαουδική Αραβία, να αρνήθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες τη χρήση του εναέριου χώρου της για την πραγματοποίηση επιθέσεων. Συνεχίζοντας τις συζητήσεις για την κρίση, ο υπουργός Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας, πρίγκιπας Φαϊζάλ μπιν Φαρχάν, συνομίλησε τηλεφωνικά με ομολόγους του από το Ιράν, το Ομάν και την Τουρκία. Καμία από τις επικοινωνίες δεν ήταν αρκετή για να μεταπείσει τον Τραμπ παρά μόνο περιστασιακά.
Τις παραπάνω συνομιλίες ακολούθησαν οι διαπραγματευτικές διαδικασίες και το ναυάγιο της τελευταίας συνάντησης. Οι Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ ενημέρωσαν τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος στη συνέχεια έθεσε σε κίνηση τη διαδικασία για την έναρξη των πολεμικών επιχειρήσεων. «Υπήρξε συντονισμένη προσπάθεια να διαπραγματευτούμε με καλή πίστη, συμπεριλαμβανομένης της Γενεύης. Αλλά δεν προέκυψε τίποτα. Και είχαμε τα μέσα μας έτοιμα. Έτσι, ο πρόεδρος αποφάσισε να πλήξει», δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος, προσθέτοντας: «Το Ιράν θα μπορούσε να το είχε αποτρέψει αυτό διαπραγματευόμενο με καλή πίστη. Δεν το έκανε».
Λιγότερο από 48 ώρες πριν αρχίσει η επίθεση ΗΠΑ- Ισραήλ εναντίον του Ιράν και σύμφωνα με το Reuters, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου μίλησε στο τηλέφωνο με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ για τους λόγους έναρξης της μεγάλης, πολύπλοκης πολεμικής επιχείρησης εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Ο Νετανιάχου ήταν αποφασισμένος να προχωρήσει η επιχείρηση που ζητούσε εδώ και δεκαετίες, και τόνισε πως δεν θα υπήρχε άλλη καλύτερη ευκαιρία ξανά για εξόντωση του Χαμενεΐ και εκδίκηση για τα ιρανικά σχέδια του παρελθόντος για δολοφονία του Τραμπ. Όταν έγινε το τηλεφώνημα, ο Τραμπ είχε ήδη εγκρίνει την επιχείρηση εναντίον του Ιράν, αλλά δεν είχε αποφασίσει ακόμα πότε ή υπό ποιες συνθήκες θα εμπλέκονταν οι ΗΠΑ, σύμφωνα με τις πηγές που επικαλείται το Reuters.
Το Reuters βέβαια σημειώνει ότι δεν είναι σε θέση να διαπιστώσει με βεβαιότητα πώς τα επιχειρήματα του Νετανιάχου επηρέασαν τον Τραμπ όσον αφορά στην απόφαση να διατάξει την επίθεση, όμως στην πράξη το τηλεφώνημα αυτό ήταν το «τελικό επιχείρημα» του Ισραηλινού πρωθυπουργού στον Αμερικανό πρόεδρο. Όμως η έναρξη της επιχείρησης «Εππική Οργή» σφραγίστηκε μετά από αυτό το τελευταίο τηλεφώνημα.
Ούτε ο Νετανιάχου ούτε ο Τράμπ έχουν επιβεβαιώσει ή διαψεύσει τις πληροφορίες και πιθανότατα δεν θα το κάνουν και ποτέ. Σε συνέντευξή του άλλωστε ο Νετανιάχου δήλωσε ««Πιστεύει κανείς στα αλήθεια πως κάποιος μπορεί να πει στον πρόεδρο Τραμπ τι να κάνει; Ελάτε τώρα». Από την άλλη πλευρά ο ίδιος ο Ντόναλτ Τραμπ έχει αρκετές φορές δηλώσει ότι η απόφαση ήταν αποκλειστικά δική του.
Άλλωστε έχει συνδέσει την επίθεση με τις δύο απόπειρες ανθρωποκτονίας του καθώς ξεκάθαρα σε ομιλίες και μηνύματά του έχει πει: «Προσπάθησαν να με σκοτώσουν δύο φορές. Ε, τον πρόλαβα εγώ πρώτος».
