Οι αρχαιολόγοι επιβεβαίωσαν την τοποθεσία μιας χαμένης πόλης στο σημερινό Ιράκ, που ίδρυσε ο Μέγας Αλέξανδρος. Πρόκειται για έναν άλλοτε ακμάζοντα εμπορικό κόμβο, ο οποίος παρέμενε κρυμμένος επί αιώνες κάτω από τα στρώματα της ιστορίας.
Η αρχαία πόλη, γνωστή ως Αλεξάνδρεια του Τίγρη, εντοπίζεται στο νότιο Ιράκ, κοντά στον Περσικό Κόλπο. Η ανακάλυψη θεωρείται από τις σημαντικότερες των τελευταίων ετών για την κατανόηση της ελληνιστικής παρουσίας στην περιοχή.
Η πόλη ιδρύθηκε τον 4ο αιώνα π.Χ. ως λιμάνι που συνέδεε το εμπόριο από την Ινδία με τη Μεσοποταμία και τον μεσογειακό κόσμο. Ωστόσο, παρήκμασε μετά τον 3ο αιώνα μ.Χ., όταν η ροή του Τίγρη μεταβλήθηκε, αποκόπτοντάς την από τη θάλασσα.
Τα τελευταία χρόνια, οι ερευνητές χαρτογράφησαν τα οχυρωματικά τείχη, τους δρόμους και τα οικοδομικά τετράγωνα της πόλης, αξιοποιώντας εικόνες από drones και γεωφυσικές σαρώσεις υψηλής ανάλυσης. Η τεχνολογία αποκάλυψε μια πόλη πολύ μεγαλύτερη και πιο οργανωμένη απ’ ό,τι αρχικά πίστευαν.
Οι αρχαιολόγοι εργάζονται στην περιοχή από τη δεκαετία του 2010, σε συνθήκες ιδιαίτερα δύσκολες, καθώς τότε ο ISIS είχε τον έλεγχο μεγάλου μέρους του Ιράκ. Μόλις πρόσφατα, ωστόσο, έγινε δυνατή η πλήρης αποκάλυψη της χαμένης μητρόπολης.
Σε δελτίο Τύπου του Πανεπιστημίου της Κωνσταντίας στη Γερμανία, που εκδόθηκε στις 28 Ιανουαρίου, αναφέρεται ότι οι ανασκαφές πραγματοποιούνταν υπό αυστηρή επιτήρηση στρατιωτών ή αστυνομικών. Παρά τους περιορισμούς, η ερευνητική ομάδα κατάφερε να συλλέξει εξαιρετικά δεδομένα.
Οι ερευνητές εντόπισαν συγκροτήματα ναών, εργαστήρια με κλιβάνους και φούρνους, καθώς και τα ερείπια του λιμανιού και του συστήματος καναλιών της πόλης. Η εύρεση αυτών των δομών επιβεβαιώνει τον ρόλο της Αλεξάνδρειας του Τίγρη ως εμπορικού και βιοτεχνικού κέντρου.
Η πόλη είχε «πλημμυρίσει επανειλημμένα», αλλά διατηρήθηκε σε εντυπωσιακή κατάσταση, σύμφωνα με τον Στέφαν Ρ. Χάουζερ, καθηγητή αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Κωνσταντίας. Ο ίδιος δήλωσε στο Fox News ότι, όπως και η πιο γνωστή Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, η πόλη αυτή ιδρύθηκε σε ένα στρατηγικό σταυροδρόμι ποταμού και θάλασσας.
Γιατί επέλεξε ο Μέγας Αλέξανδρος τη συγκεκριμένη τοποθεσία
Ο Χάουζερ εξήγησε ότι ο Μέγας Αλέξανδρος επέλεξε προσωπικά την τοποθεσία το 324 π.Χ., επικαλούμενος τον Πλίνιο τον Πρεσβύτερο, ο οποίος βασίστηκε σε παλαιότερες πηγές. «Η ποιότητα των γεωφυσικών στοιχείων είναι εντυπωσιακή… Η κατάσταση διατήρησης των κτιρίων είναι εκπληκτικά καλή», ανέφερε.
Ο κατακτητής της Περσικής Αυτοκρατορίας επέλεξε τη θέση λόγω της στρατηγικής εγγύτητας με τον ποταμό. Ο Χάουζερ τόνισε ότι το μέγεθος της πόλης, που εκτείνεται σε 2,5 τετραγωνικά μίλια, είναι «τεράστιο για μια αρχαία πόλη».
«Το μέγεθος των οικοδομικών τετραγώνων είναι εξαιρετικό»
«Το μέγεθος των οικοδομικών τετραγώνων είναι εξαιρετικό», είπε ο Χάουζερ. «Ξεπερνά ακόμη και εκείνα των μεγάλων πρωτευουσών της εποχής, όπως η Σελεύκεια στον Τίγρη ή η Αλεξάνδρεια στον Νείλο». Πρόσθεσε ότι «η κατάσταση διατήρησης των κτιρίων είναι εκπληκτικά καλή, και αρχίσαμε να εντοπίζουμε τους τοίχους αμέσως κάτω από την επιφάνεια».
Νέο φως στην Παρθική Αυτοκρατορία
Η έρευνα ξεκίνησε το 2016 υπό την καθοδήγηση των Βρετανών αρχαιολόγων Τζέιν Μουν, Ρόμπερτ Κίλικ και Στιούαρτ Κάμπελ, στους οποίους ο Χάουζερ απέδωσε την έναρξη του έργου. Οι συνθήκες ήταν ιδιαίτερα απαιτητικές, καθώς οι θερμοκρασίες το καλοκαίρι ξεπερνούν τους 48 βαθμούς Κελσίου.
Η ομάδα σχεδιάζει να συνεχίσει τις έρευνες στα εργαστήρια, τους κλιβάνους και τα οχυρά της πόλης, μόλις εξασφαλιστεί η απαραίτητη χρηματοδότηση. Ο Χάουζερ υπογράμμισε ότι η ανασκαφή θα μπορούσε να ρίξει νέο φως στην Πάρθια Αυτοκρατορία, η οποία έλεγχε την περιοχή αιώνες μετά την κατάκτηση του Αλεξάνδρου.
«Δεν υπάρχει ούτε μία χρήσιμη περίληψη της ιστορίας, της δομής και του πολιτισμού της», σημείωσε, επισημαίνοντας τη σημασία της ανακάλυψης για τη μελέτη μιας από τις πιο ελάχιστα κατανοημένες δυνάμεις της αρχαιότητας.
