- Οι Ευρωπαίοι ηγέτες, σε έκτακτη σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες, με αφορμή τις απειλές Τραμπ για προσαρτηση της Γροιλανδίας, έστειλαν το μήνυμα «Δεν υπάρχει πλέον επιστροφή», υπογραμμίζοντας ότι η Ευρώπη έχει περάσει τον μεταπολεμικό Ρουβίκωνα.
- Ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν και ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς, παρά τις διαφωνίες τους, εμφανίστηκαν ενωμένοι, προειδοποιώντας πως η διατλαντική κρίση επιβάλλει την ευρωπαϊκή ανεξαρτησία ως αναγκαιότητα.
- Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τόνισε ότι η Ευρώπη πρέπει να λειτουργήσει ως ανεξάρτητος παράγοντας, ενώ Ευρωπαίοι αξιωματούχοι παραδέχονται ότι η εποχή του παλαιού δυτικού μοντέλου μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο έχει λήξει.
«Δεν υπάρχει πλέον επιστροφή». Αυτό ήταν το μήνυμα που έστειλαν οι Ευρωπαίοι ηγέτες κατά τη συνάντησή τους στις Βρυξέλλες την Πέμπτη, σε μια έκτακτη σύνοδο κορυφής που συγκλήθηκε μετά τις απειλές του Ντόναλντ Τραμπ να προσαρτήσει τη Γροιλανδία. Αν και ο Αμερικανός πρόεδρος υπαναχώρησε μια ημέρα νωρίτερα, η αίσθηση ότι η Ευρώπη είχε πλέον περάσει τον μεταπολεμικό της Ρουβίκωνα ήταν έντονη, αναφέρεται σε ανάλυση του Politico.
Ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν και ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς, παρά τις πρόσφατες διαφωνίες τους, εμφανίστηκαν ενωμένοι. Προειδοποίησαν ότι η διατλαντική κρίση έφερε την Ε.Ε. αντιμέτωπη με μια νέα πραγματικότητα, όπου η ευρωπαϊκή ανεξαρτησία δεν είναι επιλογή αλλά αναγκαιότητα.
«Γνωρίζουμε ότι πρέπει να λειτουργήσουμε ως μια ανεξάρτητη Ευρώπη», δήλωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στο τέλος της πεντάωρης συνεδρίασης. Σύμφωνα με τέσσερις Ευρωπαίους διπλωμάτες και έναν αξιωματούχο που γνωρίζουν τις συζητήσεις, η συνάντηση ανέδειξε ότι υπάρχει μια μοιραία ρήξη μεταξύ της παλιάς τάξης και της νέας, του τρόπου με τον οποίο λειτουργούσε η Δύση από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και ό,τι βρίσκεται μπροστά μας.
Η μετάβαση προς την ανεξαρτησία ωρίμαζε εδώ και χρόνια, από τότε που ο Τραμπ ανέλαβε την προεδρία το 2017. Όμως οι πρωτοφανείς απειλές του για τη Γροιλανδία λειτούργησαν ως προειδοποιητικό καμπανάκι, ωθώντας τους Ευρωπαίους να σκεφτούν βήματα που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν αδιανόητα, είπαν οι διπλωμάτες.
«Αυτό είναι το σημείο χωρίς επιστροφή», σχολίασε διπλωμάτης χώρας της ανατολικής πτέρυγας της Ε.Ε. «Είναι ένα είδος θεραπείας-σοκ. Η Ευρώπη δεν μπορεί να επιστρέψει στο παρελθόν». Το πώς θα διαμορφωθεί αυτή η νέα πορεία, παραμένει ζητούμενο.
Η νέα ευρωπαϊκή στάση
Η αρχική αντίδραση στην κρίση της Γροιλανδίας –αναστολή της εμπορικής συμφωνίας Ε.Ε.-ΗΠΑ, αποστολή στρατευμάτων και απειλές για εμπορικά αντίποινα– έδειξε τι μπορεί να ακολουθήσει. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες τόνισαν ότι η ενιαία και ταχεία απάντηση δεν πρέπει να είναι μεμονωμένη περίπτωση, αλλά να αποτελέσει τον νέο κανόνα.
«Δεν μπορεί να είναι είτε ενεργειακή ασφάλεια είτε άμυνα, είτε οικονομική ισχύς είτε εμπορική εξάρτηση· πρέπει να είναι όλα μαζί», ανέφερε ένας εκ των διπλωματών. Η Γαλλία, που επί χρόνια προωθούσε τη “στρατηγική αυτονομία”, δεν είναι πλέον μόνη. Ακόμη και τα κράτη της ανατολικής Ευρώπης, που παραδοσιακά στηρίζονταν στις Ηνωμένες Πολιτείες για την ασφάλειά τους, δείχνουν διάθεση να στηρίξουν την ευρωπαϊκή ανεξαρτησία.
Ενδεικτικά, η Εσθονία ανακοίνωσε ότι εξετάζει τη συμμετοχή της σε αποστολή στη Γροιλανδία υπό το ΝΑΤΟ, γεγονός που θεωρήθηκε αξιοσημείωτο, παρότι τελικά δεν εστάλησαν στρατεύματα. «Όταν η Ευρώπη δεν διχάζεται, όταν στεκόμαστε ενωμένοι και αποφασιστικοί, τότε έρχονται τα αποτελέσματα», δήλωσε η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν.
Η αλλαγή στάσης στην Ανατολή και τον Βορρά
Ακόμη και η Πολωνία, από τους πιο σταθερούς συμμάχους των ΗΠΑ, φαίνεται να αναθεωρεί. Ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ εξέφρασε προθυμία να χρησιμοποιηθεί το «Όργανο κατά του Εξαναγκασμού της Ε.Ε.», που επιτρέπει περιορισμούς σε επενδύσεις από χώρες που απειλούν την Ένωση.
«Πάντα σεβόμασταν και αποδεχόμασταν την αμερικανική ηγεσία», δήλωσε ο Τουσκ. «Όμως αυτό που χρειαζόμαστε σήμερα είναι εμπιστοσύνη και σεβασμός μεταξύ εταίρων, όχι κυριαρχία και εξαναγκασμό».
Παρόμοια μεταστροφή παρατηρείται και στις βόρειες χώρες της Ευρώπης, όπως η Δανία, η Σουηδία και η Ολλανδία, που παραδοσιακά φοβούνταν την υπονόμευση των εμπορικών τους σχέσεων με τις ΗΠΑ. Αυτή τη φορά, όμως, έδειξαν ανοικτές σε οικονομικά αντίμετρα.
«Μπαίνουμε σε μια νέα εποχή όπου δεν θα βασιζόμαστε πλέον σε αυτούς», ανέφερε άλλος Ευρωπαίος διπλωμάτης. «Η κρίση της Γροιλανδίας ήταν ένα τεστ. Και μάθαμε το μάθημά μας».
Ακόμη και η Γερμανία, με βαθιά πίστη στη διατλαντική σχέση, επανεξετάζει τις βεβαιότητές της. Ο Μερτς άφησε να εννοηθεί ότι το Βερολίνο θα μπορούσε να στηρίξει σκληρή εμπορική απάντηση προς την Ουάσιγκτον. Οι διπλωμάτες αναγνωρίζουν ότι οι πρόσφατες κινήσεις της Ε.Ε. συνέβαλαν στην αναδίπλωση του Τραμπ, αλλά προειδοποιούν πως έρχονται ακόμη πιο δύσκολες αποφάσεις.
«Πρέπει να καθορίσουμε εμείς την ατζέντα μας», είπε ένας εξ αυτών. «Ουκρανία, παραγωγικότητα, ανταγωνιστικότητα, ασφάλεια, στρατηγική αυτονομία – το μάθημα είναι να μην λέμε απλώς “όχι” σε όλα».
