«Το σινεμά ήταν το καταφύγιό μου»

Ο Ντάνιελ Ντέι-Λιούις επισκέφτηκε πρώτη φορά την Αθήνα το 1989 αποδεχόμενος την πρόσκληση του παλιού συμφοιτητή του στο Bristol Old Vic Γιώργου Οικονόμου (γιου της Δάφνης Οικονόμου, προέδρου του ΔΣ της Εταιρείας Προστασίας Σπαστικών) για μία φιλανθρωπική πρεμιέρα της ταινίας του «Το αριστερό μου πόδι». Με τη χθεσινή συνέντευξη Τύπου για την ταινία «Αόρατη κλωστή», που παίζεται ήδη στις αίθουσες, μετρήσαμε την έβδομη επίσκεψή του.

«Δεν πειράζει αν δε δουλεύει το μικρόφωνο, σας ακούω». Η φωνή του Ντάνιελ Ντέι-Λιούις, επιβλητική και ευγενική ταυτόχρονα, αντηχεί στην αίθουσα του King George όπου έλαβε χώρα η χθεσινή συνέντευξη Τύπου, την οποία συντόνισε  ο κριτικός κινηματογράφου Θοδωρής Κουτσογιαννόπουλος. Αλλά εγώ θέλω ανοιχτό το μικρόφωνο μου για να μπορέσω να οργανώσω τη σκέψη μου: έχω μόνο μια ερώτηση μαζί του. Εχουμε συναντηθεί και στο πρόσφατο παρελθόν, όπου είχαμε μια μεγαλύτερη άνεση (ήμασταν οι δυο μας, σε μια συνέντευξη που δημοσιεύτηκε στα «ΝΕΑ») και πρέπει να είμαι προσεκτικός με τα λόγια μου. Μιλάμε άλλωστε για τον Ντάνιελ Ντέι Λιούις. Σκεφτείτε κάποια σπουδαία ονόματα της υποκριτικής: Μάρλον Μπράντο, Ρόμπερτ ντε Νίρο, Τζακ Νίκολσον. Ολοι τους αξεπέραστοι, σωστά; Κι όμως, όλοι έχουν τα δικά τους χαρακτηριστικά τικ που παραμένουν ανέπαφα είτε, ας πούμε, ο Νίκολσον παίζει στη «Φωλιά του κούκου», είτε στη «Λάμψη». Ο Λιούις πάλι, μεταμορφώνεται ολοκληρωτικά. Δύσκολα θα βρει κανείς κοινά σημεία στις εμφανίσεις του στον «Τελευταίο των Μοϊκανών», στο «Θα χυθεί αίμα» και στο «Λίνκολν». Η εξαφάνισή του μέσα στους χαρακτήρες που ενσαρκώνει είναι σχεδόν αδιανόητη.

ΟΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ. Οπότε, πού πηγαίνουν αυτοί οι χαρακτήρες όταν τελειώνει μια ταινία; «Υπέροχη ερώτηση!.. Υποθέτω πως οπισθοχωρούν στα σκοτεινά σημεία της ψυχής μου. Εντάξει, ξέρω πολύ καλά πως πολλοί εκεί έξω πιστεύουν πως είμαι τρελός. Κάποτε με ενοχλούσε, τώρα πια όχι και τόσο, κυρίως επειδή αυτό αποτελεί το τέλειο προπέτασμα καπνού, ώστε όλοι να ασχολούνται με αυτό, κι εγώ πίσω του να μπορώ να ζω την κανονική ζωή μου. Αλλά δεν είναι μια επώδυνη διαδικασία όσο φαντάζεστε – πολλοί θεωρούν πως υποφέρω πραγματικά όταν δουλεύω έναν ρόλο, ενώ στην πραγματικότητα συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Για δυόμισι χρόνια εξερεύνησα με όλη μου την καρδιά τον κόσμο της «Αόρατης κλωστής», μέχρι τη στιγμή που αναγκάζεσαι να σταματήσεις. Κάποια μέρα, το γύρισμα τελειώνει. Η δουλειά σου τελειώνει. Ερχεται κάποιος, σου δίνει ένα αεροπορικό εισιτήριο, και πηγαίνεις πίσω στο σπίτι σου. Οπότε, ναι, οι ήρωές μου δεν παύουν ποτέ να με απασχολούν, τους αγαπώ, και βιώνω πολλές φορές το τέλος τους ως απώλεια. Τότε βιώνω το δυσκολότερο κομμάτι της διαδικασίας γιατί δεν έχω μάθει ακόμα τα πάντα γι’ αυτούς, υπάρχουν πράματα που δεν έχω ανακαλύψει μέσα στις ψυχές τους. Σκεφτείτε πως δεν μαθαίνουμε ποτέ τα πάντα για τον εαυτό μας σε μια ολόκληρη ζωή. Πώς είναι δυνατόν να γίνει αυτό εφικτό στη διάρκεια παραγωγής μιας ταινίας; Ομως όλα κάποτε τελειώνουν. Κι αυτό είναι όλο».

ΤΑ ΟΝΕΙΡΑ. Ο φίλος και συνάδελφος στο «Βήμα» Γιάννης Ζουμπουλάκης δίπλα μου σπεύδει να επεκτείνει το ερώτημά μου, ρωτώντας τον αν ονειρεύεται τους χαρακτήρες του: «Πολλές φορές – συνήθως κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας ή κατά τη διάρκεια του γυρίσματος. Σπάνια, μετά. Τα όνειρα ξεκίνησαν με το «Αριστερό μου πόδι». Ξυπνούσα απότομα κι έβλεπα το σώμα μου. Δεν ήταν το δικό μου. Εβρισκα τον εαυτό μου στη στάση που ήταν χαρακτηριστική στον Κρίστι Μπράουν. Ονειρευόμουν πολύ κατά τη διάρκεια του «Λίλκολν» επίσης. Κι αυτό ήταν ιδιαίτερα ενδιαφέρον γιατί και ο ίδιος είχε πολύ έντονα όνειρα κι έχει γράψει αναλυτικά κείμενα για αυτά – σκεφτείτε πως είχε δει ακόμα και την κηδεία του, το ανοιχτό φέρετρο και τις μοιρολογίστρες του».

Ο ΑΠΟΧΩΡΙΣΜΟΣ. Κανείς δημοσιογράφος δεν έκανε καμία ερώτηση σχετικά με την απόφασή του να εγκαταλείψει την υποκριτική και αυτό επειδή μας έκοψε τον βήχα με το ξεκίνημα: «Δεν ξέρω γιατί αποφάσισα να σταματήσω. Δεν ξέρω γιατί αμέσως ένιωσα μια θλίψη με την απόφασή μου. Αλλά ακόμα κι αν ήξερα τις απαντήσεις και πάλι δεν θα σας τις έδινα – είναι κάτι τόσο βαθιά προσωπικό που δεν θα ήθελα να το συζητήσω άλλο… Και να σας πω την αλήθεια, δεν το καταλαβαίνω κι εγώ ο ίδιος. Το ένιωσα, το έκανα, το αποδέχτηκα. Και είμαι σίγουρος ότι θα μου είναι πολύ δύσκολο να αποχωριστώ το σινεμά. Γιατί, όταν ήμουν ακόμα παιδί, μου έσωσε τη ζωή. Ηταν το καταφύγιό μου. Εκεί έβρισκα ασφάλεια, αλλά και πρόκληση. Την αγάπησα αυτή τη δουλειά, ήταν μια λύτρωση. Με έσωσε, έδωσε μεγάλη σημασία στη ζωή μου σε μια πολύ μουντή περίοδο. Θα είναι δύσκολο να απομακρυνθώ από αυτό το σύμπαν, μιας και έχω υπέροχες σχέσεις με τους ανθρώπους του: ηθοποιούς, σκηνοθέτες, διευθυντές φωτογραφίας. Απλά τώρα, νομίζω, ότι ήρθε η ώρα να εξερευνήσω τη ζωή με διαφορετικό τρόπο…».

«ΑΟΡΑΤΗ ΚΛΩΣΤΗ». Μίλησε πάντως για την «Αόρατη κλωστή», την τελευταία του ταινία όπου συνεργάστηκε με τον σπουδαίο σκηνοθέτη Πολ Τόμας Αντερσον: «Στην αρχή δεν υπήρχε τίποτα. Μόνο μερικές σελίδες, ένα μικρό διήγημα. Ξεκινήσαμε να διηγηθούμε την ιστορία έρωτα μεταξύ μίας νέας γυναίκας και ενός πολύ μεγαλύτερου άντρα που αρρωσταίνει, και τι αλλάζει με αυτή τη δυναμική στη σχέση τους. Θέλαμε να τον κάνουμε καλλιτέχνη, έναν άνθρωπο παθιασμένο και εμμονικό με τη δημιουργία, αλλά η ζωγραφική, οι τέχνες είναι πολύ δύσκολο να αποτυπωθούν κινηματογραφικά – με εξαίρεση ίσως τον «Κύριο Τέρνερ» του Μάικ Λι. Γι’ αυτό τον κάναμε μόδιστρο – μετά φυσικά συνειδητοποιήσαμε πως η τέχνη της μόδας είναι κάτι εξίσου θαυμαστό και εξαιρετικά δύσκολο. Επίσης, θέλαμε να γυρίσουμε μία ταινία σε μικρή κλίμακα, όπως παλιά – με ένα σετ με τρεις ανθρώπους. Γιατί όταν δουλεύεις χωρίς καμία άνεση, τότε η ενέργεια που βγαίνει είναι καταπληκτική. Ολοι εμείς οι κακομαθημένοι σταρ και σκηνοθέτες κάποια στιγμή ονειρευόμαστε να γυρίσουμε πίσω σ’ εκείνες τις πρώτες εποχές…».