Η έκφραση μιας βαθιάς, πολύπλευρης δυσφορίας

Το Κίνημα του Μπέπε Γκρίλο, εξηγεί ο Μαρκ Λαζάρ, αποτελεί την έκφραση μιας βαθιάς, πολύπλευρης δυσφορίας των ιταλών πολιτών. Μιας πολιτικής δυσφορίας λόγω της βαθιάς καχυποψίας που υπάρχει (και) στην Ιταλία απέναντι στους θεσμούς και την πολιτική τάξη. Από αυτή την άποψη, οι ψηφοφόροι του M5S αποδεικνύονται αμφίσημοι. Από τη μια πλευρά, το 55% πιστεύει πως η δημοκρατία μπορεί να λειτουργήσει χωρίς τα κόμματα. Ως καλοί λαϊκιστές, θεωρούν πως εκπροσωπούν τον – καλό – λαό απέναντι στη μισητή «κάστα». Από την άλλη πλευρά όμως, οι υποστηρικτές του Κινήματος, εξοργισμένοι με τη διαφθορά, προσδοκούν μια δημοκρατία περισσότερο συμμετοχική.

Το Κίνημα εκφράζει επίσης την κοινωνική αγανάκτηση σε μια χώρα που υπέφερε και υποφέρει ακόμα από την οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση, τη λιτότητα, την ανεργία, τη φτωχοποίηση και την αύξηση των ανισοτήτων – που αναγκάζουν πολλούς νέους απόφοιτους πανεπιστημίων να αναζητήσουν δουλειά και κατοικία στο εξωτερικό. Κάπως έτσι, μια από τις πλέον φιλευρωπαϊκές χώρες έχει γίνει μια από τις πλέον ευρωσκεπτικιστικές χώρες. Η ΕΕ συνδέεται (και εκεί) με τη λιτότητα, την πτώση της αγοραστικής δύναμης και την έλλειψη δημοκρατίας. Γι’ αυτή τη μερίδα των Ιταλών, μικρή σημασία έχει που το δημόσιο χρέος σπάει ρεκόρ και το τραπεζικό σύστημα είναι εξαιρετικά εύθραυστο.

Ολοι αυτοί οι παράγοντες, καταλήγει ο γάλλος ιστορικός, ευνοούν το λαϊκιστικό Κίνημα Πέντε Αστέρων. Πόσω μάλλον αφού το κεντροαριστερό Δημοκρατικό Κόμμα του Ματέο Ρέντσι, το οποίο χάνει έδαφος, και τα κόμματα της Κεντροδεξιάς, που κερδίζουν τελευταία έδαφος, δεν φέρουν πραγματικά πειστικές απαντήσεις στις ανησυχίες, στους φόβους και στις προσδοκίες των Ιταλών. Με δυο λόγια: το M5S κάθε άλλο παρά έχει εξαφανιστεί.