Ο μαραθώνιος της αξιοπιστίας τώρα αρχίζει

Αν πιστέψουμε τον Πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα, μετά το Eurogroup «έχουμε μια συμφωνία που ανταποκρίνεται στις θυσίες του ελληνικού λαού». Αν πιστέψουμε τον Ευκλείδη Τσακαλώτο, η συμφωνία είναι υποδεέστερη των θυσιών.

Ο υπουργός Οικονομικών λίγη ώρα μετά την ολοκλήρωση του Eurogroup αναρωτήθηκε δημοσίως – το video είναι διαθέσιμο στην ιστοσελίδα της Κομισιόν – αν η απόφαση δίνει τόση καθαρότητα στο χρέος όση αξίζουν οι Ελληνες έπειτα από τόσες μεταρρυθμίσεις και θυσίες. «Ισως όχι», απάντησε, «αλλά αναγνωρίζουμε ότι δεν θέλαμε το τέλειο να είναι ο εχθρός του καλού».

Ο Τσακαλώτος δεν είναι πρώτη φορά πιο «μετρημένος» στις δημόσιες τοποθετήσεις αναφορικά με τη διαπραγμάτευση και τα αποτελέσματά της, τόσο σε σχέση με τον ίδιο τον Πρωθυπουργό όσο και σε σχέση με τις διαρροές από το Μαξίμου.

Στη Μάλτα, είναι ενδεικτικό ότι δεν είχε διστάσει να αναγνωρίσει ότι από τα μέτρα και τα αντίμετρα κάποιοι Ελληνες θα επιβαρυνθούν. Το Μαξίμου τότε είχε βάλει την κασέτα του τέλους της λιτότητας, αποκρύπτοντας επί της ουσίας το σκληρό μαχαίρι που επιφύλασσε η συμφωνία για τους συνταξιούχους και τους φορολογουμένους.

Οι διαφοροποιήσεις δεν είναι ξεκάθαρο αν αφορούν μόνο το θέμα της επικοινωνιακής διαχείρισης. Στο επίπεδο αυτό είναι παραπάνω από εμφανείς.  Πολιτικοί παρατηρητές εκτιμούν ότι το θέμα είναι βαθύτερο και σε αυτό το πλαίσιο εντάσσουν τις νέες φήμες οι οποίες κυκλοφόρησαν χθες, κυρίως σε τραπεζικούς κύκλους, φέρνοντας για μία ακόμα φορά στο προσκήνιο ενδεχόμενη υπουργοποίηση του Νίκου Χριστοδουλάκη. «Αυτά έχουν ξανακουστεί, αλλά δεν ισχύουν» μας μετέφεραν πηγές από το περιβάλλον του πρώην υπουργού Οικονομικών, υπενθυμίζοντας πως ο Νίκος Χριστοδουλάκης έχει δημόσια δηλώσει ότι δεν συμφωνεί με την ακολουθούμενη οικονομική πολιτική.

Ξέχωρα από το ποιος θα κάθεται στην καρέκλα του υπουργού Οικονομικών τους επόμενους μήνες, οι αποφάσεις του Eurogroup ανοίγουν τον δρόμο για ένα πολύ κρίσιμο εξάμηνο.

Η µάχη της αξιοπιστίας

Δεδομένου ότι η «καθαρότητα» την οποία ζητούσαν η Ελλάδα και το ΔΝΤ όσον αφορά τις μελλοντικές διευθετήσεις στο χρέος δεν δόθηκε από τους υπουργούς Οικονομικών της ευρωζώνης, το έργο της εξόδου στις αγορές για τη σταδιακή απεξάρτηση από τα Μνημόνια θα πρέπει να παιχθεί στο πεδίο της αξιοπιστίας. Δεν είναι το δυνατό σημείο της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ.

«Δείτε την υπόθεση του Ελληνικού» σημειώνει κορυφαίος τραπεζίτης, υπενθυμίζοντας μια ολλανδική παροιμία σύμφωνα με την οποία, την αξιοπιστία και την εμπιστοσύνη τη φτάνεις με τα πόδια αλλά την εγκαταλείπεις με άλογο. «Το κρίσιμο είναι να γίνουμε μια κανονική χώρα, διότι το αφήγημα του QE αφενός δεν βγήκε, αφετέρου δεν είναι αυτό το οποίο θα σφραγίσει τη σταθερή πρόσβαση της Ελλάδας στις αγορές» σημειώνει. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, εφόσον εκταμιευθούν κανονικά οι δόσεις και δοθούν ξεκάθαρα μηνύματα αξιοπιστίας στις αγορές, μια δοκιμαστική έξοδος σε αυτές δεν θα μπορούσε να αποκλειστεί στα τέλη του έτους με αρχές του 2018. Το αντίθετο σενάριο είναι ο πραγματικός εφιάλτης. Στο τέλος του δρόμου, ακολουθεί νέο Μνημόνιο. Ερωτηματικό παραμένει αν αυτή η κυβέρνηση μπορεί να σκίσει το καλοκαίρι του 2018 το Μνημόνιο το οποίο η ίδια υπέγραψε ή θα σύρει τη χώρα σε ένα ακόμα. Προς το παρόν, μετρά ήττες στο γήπεδο το οποίο η ίδια είχε οριοθετήσει. Με βάση όσα αποφασίστηκαν στο Eurogroup, η ένταξη στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης αναβάλλεται μέχρι νεωτέρας. Από τον Νοέμβριο του 2016, ο Πρωθυπουργός περιέγραφε το όραμα άμεσης ολοκλήρωσης της δεύτερης αξιολόγησης και ένταξης της χώρας στο QE. Μέσα Ιουνίου, η αξιολόγηση ολοκληρώθηκε αλλά σύμφωνα με πηγές της ΕΚΤ «το QE δεν είναι ακόμα στο τραπέζι».

Παράλληλα, τα σενάρια τα οποία διακινούσαν σε διεθνή μέσα κυβερνητικά στελέχη για δοκιμαστική έξοδο της Ελλάδας στις αγορές ακόμα και τον Ιούλιο στερούνται πιθανοτήτων. «Εχουμε δρόμο για την επιστροφή στις αγορές» έλεγε χθες πηγή με γνώση των ελάχιστων απαιτήσεων της επενδυτικής κοινότητας.

Το ΔΝΤ και η δόση

Το Eurogroup, όπως και να θέλει ο καθένας να ερμηνεύσει τις αποφάσεις του, δεν έδωσε ξεκάθαρο διάδρομο για το χρέος. Η δήλωση της Κριστίν Λαγκάρντ είναι αυτή που αποκαλύπτει την πλήρη αλήθεια. «Το χρέος δεν είναι βιώσιμο» απεφάνθη και άνοιξε τον δρόμο για ένα μοντέλο εν αναμονή χρηματοδότησης το οποίο «περιήλθε σε αχρησία» μετά τη δεκαετία του ’80 όταν εφαρμόστηκε σε χώρες μεταξύ των οποίων η Αργεντινή, το Ζαΐρ, η Δημοκρατία του Κονγκό και η Ζάμπια.

Τις επόμενες ημέρες, αυτό το μοντέλο θα τεθεί ενώπιον του Εκτελεστικού Συμβουλίου του ΔΝΤ. Χρηματοδότηση έως 2 δισ. ευρώ θα βρίσκεται σε αναμονή μέχρι να ξεκαθαρίσει απολύτως το θέμα του χρέους.

Οπως διευκρινίζουν πηγές του ΔΝΤ, το χρονικό διάστημα της αναμονής θα προσδιοριστεί άμεσα. Το σύνηθες είναι 30 ημέρες, αλλά είναι προφανές ότι το ΔΝΤ θα δώσει περισσότερο χρόνο στη Γερμανία. Αλλιώς δεν θα είχε λογική η διευκόλυνση του Ταμείου με την παροχή έξτρα χρόνου στην ευρωζώνη.

Οι ίδιες πηγές διευκρινίζουν όμως ότι το πρόγραμμα εν αναμονή αποτελεί κανονικό πρόγραμμα ως προς τις υποχρεώσεις της χώρας. Το Ταμείο θα συνεχίσει να βάζει σκληρούς όρους στο στίβο των «μεταρρυθμίσεων» και η τρίτη αξιολόγηση αναμένεται να ξεκινήσει τον Οκτώβριο.

Ακόμα και στο μέτωπο της δόσης, όπου τα σκληρά μέτρα έστρωσαν τον δρόμο για εκταμίευση 8,5 δισ. ευρώ, η κυβέρνηση έρχεται καθημερινά αντιμέτωπη με την αναξιοπιστία της. Πολλές φορές στο παρελθόν έχει δώσει διαβεβαιώσεις ότι θα λυθεί, για παράδειγμα, το θέμα της ποινικής προστασίας μελών του ΤΑΙΠΕΔ και της διοίκησης της ΕΛΣΤΑΤ. Χθες, ο ισπανός υπουργός Οικονομικών Ντε Γκίντος απείλησε με βέτο στην εκταμίευση της δόσης, αν δεν υπάρξει οριστική λύση για την υπόθεση των τριών μελών του Συμβουλίου Εμπειρογνωμόνων, απειλή την οποία έσπευσε να εξουδετερώσει το υπουργείο Οικονομικών, διαβεβαιώνοντας μέσω κύκλων πως «δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας» και το θέμα θα διευθετηθεί. Κεφάλαια 7,7 δισ. ευρώ από τη δόση αναμένονται στην Αθήνα, εκτός απρόοπτου μέσα στο πρώτο δεκαήμερο του Ιουλίου.