«Η κατοχή πλήττει την ισραηλινή δημοκρατία»

Ολα συνέβησαν αναπάντεχα πριν από 50 χρόνια: η κρίση μεταξύ Αιγύπτου και Ισραήλ, ο πόλεμος που άρχισε στις 5 Ιουνίου 1967 και επεκτάθηκε από ένα μέτωπο σε τρία, η σιωπή των όπλων έπειτα από μόλις έξι ημέρες και οι γραμμές της κατάπαυσης του πυρός που σημάδεψαν τις κατακτήσεις του Ισραήλ και τα κατεχόμενα εδάφη στη Δυτική Οχθη, στα Υψώματα του Γκολάν, στον Σινά και στη Λωρίδα της Γάζας.

Ξαφνικά το Ισραήλ κατείχε εδάφη πέραν των εδαφών του, γράφει ο ισραηλινός ιστορικός και δημοσιογράφος Γκέρσομ Γκόρενμπεργκ στην «Washington Post», για την 50ή επέτειο του Πολέμου των Εξι Ημερών που άλλαξε τον χάρτη της Μέσης Ανατολής. «Ξαφνικά οι άνθρωποι που κατοικούσαν εκεί, βρέθηκαν να ανήκουν αλλού. Ενας επίσημος ευφημισμός γεννήθηκε εκείνο το καλοκαίρι – οι κατεχόμενες περιοχές χαρακτηρίστηκαν “περιοχές υπό διαχείριση”. Το φθινόπωρο οι επίσημοι χάρτες σταμάτησαν να δείχνουν τα σύνορα που υπήρχαν πριν από τον Πόλεμο των Εξι Ημερών. Οι νέοι χάρτες αποτελούσαν επίσης ευφημισμό, με εικόνες αυτή τη φορά. Η πραγματικότητα της κατοχής παρέμεινε».

Πολλά έχουν αλλάξει έκτοτε, μεταξύ των οποίων και το εύρος των κατεχόμενων περιοχών. Ομως 50 χρόνια, γράφει ο ιστορικός, «εμείς οι Ισραηλινοί διατηρούμε την κατοχή. Ή μάλλον η κατοχή μάς διατηρεί. Μας κατέχει. Είναι ένας εθισμός από τον οποίο δεν μπορούμε να γλιτώσουμε. Πολλά έχουν γραφτεί για το πώς η κατοχή επηρεάζει τους Παλαιστινίους που ζουν υπό την εξουσία των Ισραηλινών, πώς περιορίζει τις ελευθερίες μετακίνησης, τα πολιτικά τους δικαιώματα και τα όνειρά τους. Σε αυτά, θα ήθελα να προσθέσω κάτι λιγότερο προφανές: η κατοχή είναι εκείνη που εμποδίζει το Ισραήλ να γίνει αυτό που μπορεί να γίνει. Μας υποβιβάζει».

Θεωρητικά, η κατοχή θα μπορούσε να είναι λιγότερο καταπιεστική και ίσως είχε διαρκέσει λιγότερο αν δεν υπήρχε και κάτι άλλο που έγινε το 1967: το Ισραήλ άρχισε να στέλνει ως εποίκους τους πολίτες του στις κατεχόμενες περιοχές.

Τότε, παρατηρεί ο συγγραφέας του βιβλίου «Αυτοκρατορία κατά τύχη: Το Ισραήλ και η γέννηση των οικισμών, 1967-1977», εκείνοι που καθόριζαν τη στρατηγική του Ισραήλ πίστευαν ότι ο εποικισμός θα συνέβαλλε στην ασφάλεια της χώρας. «Ηταν μια αναχρονιστική αντίληψη βασισμένη στην άποψη ότι τα κιμπούτς είχαν αντισταθεί στους σχετικά αδύναμους αραβικούς στρατούς που εισέβαλαν το 1948. Ο Πόλεμος του Γιομ Κιπούρ το 1973 θα έπρεπε να είχε θάψει αυτή την ιδέα. Ο ισραηλινός στρατός αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τους εποίκους του Γκολάν εν μέσω της σύγκρουσης με τις πανίσχυρες μεραρχίες τεθωρακισμένων της Συρίας».

Ο ισραηλινός δημοσιογράφος συμπεραίνει πως σήμερα είναι ξεκάθαρο ότι οι οικισμοί έχουν μετατραπεί σε μεγάλο στρατιωτικό βάρος. Οι ισραηλινές μονάδες, μερικές εκ των οποίων υψηλής εκπαίδευσης, που έχουν αναπτυχθεί στη Δυτική Οχθη πρέπει να προστατεύουν μερικές οικογένειες. Λόγω μυστικότητας, κανείς δεν γνωρίζει πόσο κοστίζουν όλα αυτά ούτε γνωστοποιούνται τα ποσά που ξοδεύονται ως κίνητρα ή επιδοτήσεις για τους εποίκους – είναι όμως πολύ μεγάλα. «Είναι σαν τα χρήματα που πρέπει να ξοδέψει για αλκοόλ ένας αλκοολικός και όμως δεν τα προσθέτει ποτέ, επειδή αυτό θα σήμαινε πως θα έπρεπε να αντιμετωπίσει το πρόβλημα» σχολιάζει ο Γκόρενμπεργκ.

Και προσθέτει: «Χωρίς αυτά τα έξοδα το Ισραήλ θα είχε περισσότερα χρήματα για να μειώσει τα ποσοστά της παιδικής φτώχειας που είναι από τα υψηλότερα στον αναπτυγμένο κόσμο, να προσθέσει ακαδημαϊκές θέσεις ώστε να μη φεύγουν οι επιστήμονες στο εξωτερικό, να μειώσει τον αριθμό των παιδιών στις σχολικές τάξεις. Ως χώρα, κάνουμε λιγότερα με το δυναμικό μας από ό,τι αν δεν είχαμε αυτό τον εθισμό».

Η μεγαλύτερη ζημιά που κάνει η κατοχή, σχολιάζει ο δημοσιογράφος, είναι προς τη δημοκρατία στο Ισραήλ. «Κατά μήκος συνόρων που δεν σημειώνονται στους χάρτες, η κυβέρνησή μας έχει εξουσία σε εκατομμύρια ανθρώπους που δεν μπορούν να ψηφίσουν. Με αυτή τη μοιραία εκτροπή να γίνεται αποδεκτή ως φυσιολογική, ήταν ευκολότερο να εγκριθεί ο εκλογικός νόμος του 2014 που είχε στόχο (ανεπιτυχώς) να κρατηθούν εκτός Κοινοβουλίου τα κόμματα που υποστήριζαν οι άραβες πολίτες του Ισραήλ. Ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου και οι σύμμαχοί του τακτικά προσπαθούν να φιμώσουν την οργάνωση Σπάζοντας τη Σιωπή. Μια οργάνωση βετεράνων που δημοσιοποιεί καταθέσεις στρατιωτικών για τη θητεία τους στις κατεχόμενες περιοχές. Ισως θα έπρεπε απλώς να βγουν και να πουν δημόσια ότι προτιμούν την κατοχή από τη μακρά παράδοση του Ισραήλ στον έντονο και ελεύθερο πολιτικό διάλογο. Ισως ήρθε η ώρα να αποδεχθούμε ότι η “απώλεια” των κατεχόμενων περιοχών δεν θα σημάνει το τέλος του Ισραήλ. Το τέλος του Ισραήλ όμως μπορεί να έρθει αν επιμείνουμε στην κατοχή».