Η αριστερή συνείδηση του ΣΥΡΙΖΑ

Θα το θέσουμε με μια εικόνα: στο πρόσφατο Eurogroup τελικώς υπάρχει μια πρώτη πολιτική συμφωνία για επιστροφή των θεσμών στην Αθήνα. Ταυτόχρονα διαρρέουν διάφορες πλευρές των συμφωνημένων μέτρων της κυβέρνησης με τους δανειστές. Οι διαρροές και η μη ενιαία – σε πρώτη φάση – εικόνα του τι και πώς τροφοδοτεί τα ΜΜΕ. Ενα μέρος των κυβερνώντων που συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις επιστρέφει το μήνυμα σε κοινό ή δημόσιο λόγο με τη συνήθη αυτοπεποίθηση της κυβερνητικής προπαγάνδας. Αν το μέσο είναι το μήνυμα, η συμφωνία παρουσιάζεται με όρους δημιουργικής ασάφειας και επιμήκυνσης του πολιτικού χρόνου που η κυβέρνηση Τσίπρα – Καμμένου επανακτά. Η ευθύνη ή η αίσθηση της «απολογίας» υπάρχει για αυτό το μέρος των κυβερνώντων. Για ένα άλλο μέρος, όμως, η ευθύνη ή το άγχος για να εξηγηθεί τι και πώς είναι μεγαλύτερο.

Η παραπάνω πραγματικότητα ισχύει για τον επικεφαλής των διαπραγματεύσεων – μετά τον Πρωθυπουργό – Ευκλείδη Τσακαλώτο. Κι αυτό αφού ο υπουργός Οικονομικών δεν παύει να αποτελεί τον άτυπο ηγέτη της αριστερής εσωκομματικής αντιπολίτευσης του κυβερνώντος κόμματος. Των 53. Ακόμη και η πρόσφατη νευρικότητα ή οι αρρυθμίες στον συντονισμό του κυβερνητικού μηνύματος έχει τη βάση και την εξήγησή της και εδώ. Ο Τσακαλώτος, ως συνεκτικός κρίκος της πανίσχυρης τάσης – που ελέγχει ένα μεγάλο κομμάτι της Κοινοβουλευτικής Ομάδας και των κομματικών οργανώσεων – και του βαθέος Μεγάρου Μαξίμου, έχει έναν κεντρικό ρόλο σε αυτήν τη συγκυρία. Για πολλούς αποτελεί τον εγγυητή της αριστερής συνείδησης κόμματος και κυβέρνησης. Κρίκος στον κοινό βηματισμό τους. Αυτή η αριστερή συνείδηση που δεν οριοθετείται μόνο σε σχέση με την παραπάνω τάση αλλά ξεδιπλώνεται ισχνά και στο σύνολο ή σε μέρος του κυβερνητικού έργου αποτελεί το κλειδί για τη διακυβέρνηση σήμερα. Αλλά και τη λεπτή μεταβλητή που καθορίζει μέχρι και την κυβερνητική πλειοψηφία. Οχι τυχαία, οι 53 σήμερα διαδραματίζουν έναν κεντρικό ρόλο.

Την εβδομάδα που μας πέρασε, για παράδειγμα, ανακοινώθηκε το νέο ΔΣ του Κέντρου Πολιτισμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ) που πλέον πέρασε στο κράτος. Δεν ήταν λίγοι αυτοί που ανέγνωσαν πως τα μέλη του ΔΣ – πλην Γιώργου Κιμούλη – που ανακοίνωσε το υπουργείο Οικονομικών ανήκουν στην απόλυτη επιρροή του ή εν πάση περιπτώσει είναι επιλογή του.

Η διαφορά. Εδώ χρειάζεται μια πλήρης διασαφήνιση όμως. Οι ισορροπίες εντός ΣΥΡΙΖΑ και κυβέρνησης δεν έχουν ομοιότητα ή σχέση με αυτό που εκτυλισσόταν στο κυβερνών ΠΑΣΟΚ τις προηγούμενες δεκαετίες. Οι τάσεις στον ΣΥΡΙΖΑ σήμερα ενοποιούνται υπό τον Αλέξη Τσίπρα. Γνώστες της διαπραγμάτευσης λένε, για παράδειγμα, πως μετωπικά και ενιαία με τους δανειστές κινούνται οι Τσίπρας – Τσακαλώτος, παρά τις κατά καιρούς διαφορετικές αναγνώσεις τους σε τεχνικά ή επικοινωνιακά ζητήματα. Οι τάσεις συνομοσπονδιούνται με έναν εντελώς νέο τρόπο κάτω από το σημερινό ενιαίο αφήγημα που έχει απομείνει για τους κυβερνώντες: το κλείσιμο της δεύτερης αξιολόγησης. Την ένταξη της χώρας στην ποσοτική χαλάρωση. Τη δοκιμαστική έξοδο στις αγορές.

Το «αριστερό αποτύπωμα». Εδώ προσθέστε πως η αριστερή συνείδηση του ΣΥΡΙΖΑ δεν έχει παραιτηθεί από ένα ακόμη κεντρικότερο σχέδιο: το λεγόμενο και «αριστερό αποτύπωμα», όπως το περιέγραψε σε πρόσφατη συνέντευξή του ο Νίκος Βούτσης. Ο πρόεδρος της Βουλής και μία ακόμη μερίδα κορυφαίων στελεχών της παλιάς τάσης των «κεντριστών» προεδρικών (Κεντρ. ΑΡΕΝ) – εδώ προσθέστε τον Φλαμπουράρη, τον Σκουρλέτη, τον Φίλη – αποτελούν σήμερα τον πιο συνεκτικό κρίκο μεταξύ του λεγόμενου κυβερνητικού ρεαλισμού και του αριστερού επιχειρήματος. Συνομιλητές οι ίδιοι σήμερα με τους 53, όχι τυχαία, συχνά επαναφέρουν τη στρατηγική που πρέπει να υπηρετηθεί (και διατηρούν την ελεγχόμενη πολεμική με τους ΑΝΕΛ). Για μερίδα αστών δημοσιολόγων, συχνά το αφήγημα των παραπάνω είναι ανασχετικό των μεταρρυθμίσεων ή της εφαρμογής του Μνημονίου. Συνώνυμο αγκυλώσεων. Για μέρος της Αριστεράς βέβαια εκτός ΣΥΡΙΖΑ είναι απλώς ο «καλός μπάτσος» για μια κυβέρνηση που «κυνικά» εφαρμόζει νεοφιλελεύθερα και αντιλαϊκά μέτρα.

Η αριστερή συνείδηση του ΣΥΡΙΖΑ, διατηρώντας για τον εαυτό της τον ρόλο και τον έλεγχο της κυβερνητικής δράσης, σε αυτήν τη φάση υπενθυμίζει πως η κάθε συμφωνία – βάσει συνεδρίου – πρέπει να γίνεται κτήμα ή να συζητείται στο κόμμα. «Μα η διαπραγμάτευση εξελίσσεται κάθε μέρα. Σε ποιο σημείο να ενημερώσεις;» λέει κορυφαίο κυβερνητικό στέλεχος αποτυπώνοντας την εγγενή δυσκολία συγχρονισμού κυβέρνησης – κόμματος.

Το σχέδιο. Σε αυτό το σημείο συχνά ξεδιπλώνονται οι κόντρες, αν και, όπως περιγράψαμε, η ύπαρξη ή η παρουσία Τσακαλώτου και Βούτση (να το πούμε σχηματικά) απορροφά τον αριστερό κραδασμό και κατορθώνει μέχρι στιγμής να ιεραρχεί το σχέδιο: «Σώζουμε ό,τι μπορούμε εντός Μνημονίου. Και συντασσόμαστε στο επόμενο σχέδιο». Ας το περιγράψουμε: την αντεπίθεση με αναδιανομή πλούτου. Την ενθάρρυνση της μικρομεσαίας και κοινωνικής επιχειρηματικότητας και όχι μόνο την κατασκευή δρόμων. Το πού θα κατευθύνεις το πρόγραμμα ανάπτυξης αποτελεί περιθώριο κίνησης εντός Μνημονίου, μου λέει γνώστης των κυβερνητικών δρωμένων. Τα 3 δισ., π.χ., για τη δημιουργία 100.000 θέσεων εργασίας. Το βέβαιο είναι πως η συνεκτικότητα του κυβερνητικού αφηγήματος περνάει και από την αριστερή συνείδηση του ΣΥΡΙΖΑ. Από τον χώρο που βρίσκεται μέσα στην τεχνική διαχείρισης και υπαρκτής φθοράς της κυβέρνησης να προκύπτουν κοινωνικές αποσπάσεις για τους πολλούς.

Οι δικηγόροι του διαβόλου λένε, βέβαια, πως αν δεν ιεραρχήσεις την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας, δεν θα μπορείς να αναδιανείμεις τίποτα και καταντάς φοροεισπράκτορας ή μηχανοδηγός ιδιωτικοποιήσεων.

Ο νέος αριστερός ρεαλισμός – ή απλώς κυνισμός για τους πολέμιους του ΣΥΡΙΖΑ – ωστόσο βλέπει πως κάτι μπορείς να κερδίσεις ακόμη και τώρα (π.χ. στο πεδίο των δικαιωμάτων). Μένει να επαληθευθεί.