Μεταμφιεσμένα λόγια

Μια συνάντηση που δεν έγινε ποτέ: όταν ο Χίτλερ γνώρισε τον Φρόιντ. Οταν η πιο γνωστή, αρνητική, μορφή του 20ού αιώνα και ο πατέρας της ψυχανάλυσης συναντήθηκαν για μια σειρά από συνεδρίες. Ο Χίτλερ (Adolf Hitler, 1889-1945) ήταν νεαρός. Ο Φρόιντ (Sigmud Freud, 1856-1939), ώριμος. Αλλωστε θα μπορούσε να έχει συμβεί.

«Ο μικρός Χίτλερ» του Αρνολντ Μπέρνφελντ (Arnold Bernfeld) είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση, ξεκινώντας από τον ίδιο τον συγγραφέα, του οποίου το πραγματικό όνομα δεν είναι γνωστό. Εγραφε με ψευδώνυμο. Στο ενεργητικό του έχει κι άλλα θεατρικά, καθώς και έργα για το ραδιόφωνο ή την τηλεόραση. Είναι ενδεικτικό ότι στην πρεμιέρα του «Μικρού Χίτλερ», το 1993 στη Στουτγάρδη, δεν θέλησε να παραβρεθεί για να κρατήσει την ανωνυμία του.

Ο Γεράσιμος Μιχελής και ο Γιώργος Χριστοδούλου, στην Κεντρική Σκηνή του Θεάτρου του Νέου Κόσμου, σκιαγράφησαν αυτήν τη φανταστική συνάντηση των δύο προσωπικοτήτων που άφησαν το στίγμα τους στην ανθρωπότητα. Το έργο μοιάζει με μια προσπάθεια του συγγραφέα να δώσει μια ευκαιρία στην Ιστορία να ξαναγραφτεί από την αρχή, με λιγότερο μελανά χρώματα. Μπας και γίνει καλύτερος ο κόσμος. Φυσικά η παράσταση παραμένει στη σφαίρα της φανταστικής αναπαράστασης.

ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ. Ο νεαρός Χίτλερ, που ήθελε να γίνει ζωγράφος, επισκέπτεται τον σοφό ψυχαναλυτή και αναζητά απαντήσεις στα ερωτήματα που τον βασανίζουν. Ο σπόρος της μετέπειτα πορείας του τον έχει ήδη μπολιάσει. Ανάμεσα σε αλήθειες και μυθοπλασίες, πραγματικότητα και φαντασίωση, άλλοτε με χιούμορ και άλλοτε με φιλοσοφική διάθεση, οι δύο άνδρες έρχονται αντιμέτωποι.

Μέσα σε ένα σκηνικό που διαθέτει στοιχεία τσίρκου αλλά και καμπαρέ, χωρίς να λείπει το αυτονόητο ψυχαναλυτικό κρεβάτι, έχει στηθεί η παράσταση, με χρώματα, φώτα και ήχους. Οι δύο ηθοποιοί μεταμφιεσμένοι, σαν σε μασκαράτα, συνυπογράφουν και τη σκηνοθεσία, καθιστώντας απόλυτα δικό τους το αποτέλεσμα.

Πλήρως αναγνωρίσιμος στον ρόλο του νεαρού Χίτλερ, ο Γιώργος Χριστοδούλου σκιαγραφεί την αντιφατική περσόνα του ήρωά του. Με τα εξωτερικά χαρακτηριστικά του φύρερ να μην αφήνουν περιθώριο αμφισβήτησης της ταυτότητάς του, εμφανίζεται αρχικά δειλός, ανασφαλής και φοβισμένος. Βασανίζεται από το πρότυπο των γονιών του, κυρίως του πατέρα του που τον κατατρέχει, γεμάτος διλήμματα και κόμπλεξ οδηγείται σταδιακά στην άλλη άκρη: γίνεται απόλυτος, αυταρχικός, με έντονα τα σημάδια μιας ψυχικής διαταραχής, από την οποία δεν μπορεί να απαλλαγεί. Αμφισβητεί τον ανδρισμό του – εξού και η μορφή του στην παράσταση διαθέτει πινελιές θηλυπρέπειας. Ο Χριστοδούλου ταυτίζεται μαζί του, τον ακολουθεί πιστά, μοιράζεται τις ατέλειές του και υποκριτικά τον υπηρετεί με πληρότητα.

Απέναντί του ο στιβαρός ψυχαναλυτής, όπως τον ερμηνεύει ο Γεράσιμος Μιχελής: χωρίς τα ίδια ατού στην εξωτερική εμφάνιση, με ξεσπάσματα και διάθεση να εισέλθει στην ψυχή του «ασθενούς» του. Λιγότερο ολοκληρωμένη σκηνικά η προσωπικότητα του Φρόιντ, έρχεται να συμπληρώσει αυτό το αταίριαστο ζευγάρι: διότι μπορεί η γελοιότητα και ο Χίτλερ έως και να ταυτίζονται, κάτι αντίστοιχο δεν χαρακτηρίζει τον Φρόιντ, που στην προκειμένη αναμέτρηση αγγίζει θεατρικές ακρότητες.

Το τελικό αποτέλεσμα διαθέτει το πάθος των δύο δημιουργών του (που συν-σκηνοθετούν και παίζουν) κι έναν σκηνικό ενθουσιασμό, τον οποίο και εκπέμπουν. Την ίδια ώρα η παράσταση όμως αποδεικνύεται εγκλωβισμένη στους πολλούς συμβολισμούς, στα πολλά θεατρικά είδη που εμπεριέχει, στα πολλά λόγια και χάνει τον στόχο της.

Μετάφραση: Ευαγγελία Νάνου
Σκηνοθεσία και ερμηνεία: Γεράσιμος Μιχελής και Γιώργος Χριστοδούλου
Σύμβουλοι κειμένου: Χριστόφορος Λιοντάκης και Αριστοτέλης Χαϊτίδης
Δραματουργική επεξεργασία: Σέβη Ματσακίδου
Σκηνικά: Γιάννης Θεοδωράκης
Κοστούμια: Τίνα Τζόκα
Μουσική: Χαράλαμπος Γωγιός
Πού: Στο Θέατρο του Νέου Κόσμου (Αντισθένους 7, τηλ. 210-9212.900) κάθε Δευτέρα και Τρίτη (21.15), ώς 10/1/2017