Η σκόνη της αβεβαιότητας δεν φτάνει στο Αιγαίο

Η Αθήνα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στην Τουρκία και ανησυχεί έντονα για τις επιπτώσεις που μπορεί να προκαλέσει η ανωμαλία στο εσωτερικό της γειτονικής χώρας στο Αιγαίο αλλά και στο πεδίο της συμφωνίας για το Προσφυγικό με την Ευρωπαϊκή Ενωση. Η ανησυχία αφορά το ενδεχόμενο έξαρσης των μεταναστευτικών ροών προς τα νησιά του Αιγαίου εξαιτίας πιθανής αδυναμίας της Τουρκίας να ελέγξει τα σύνορά της, ενδεχόμενο που μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις στη σταθερότητα της χώρας μας, στην οικονομία και στον τουρισμό. Χθες το απόγευμα, μετά την επιστροφή του Νίκου Κοτζιά από τη Μογγολία πραγματοποιήθηκε σύσκεψη στο υπουργείο Εξωτερικών για την αξιολόγηση των εξελίξεων στην Τουρκία και την εκτίμηση του περιβάλλοντος ασφαλείας στην περιοχή. Η ελληνική πλευρά ανησυχεί για το ενδεχόμενο εξαγωγής της έντασης στο Αιγαίο, με τις αρχικές εκτιμήσεις πάντως να είναι καθησυχαστικές καθώς η διαφαινόμενη ισχυροποίηση του Ερντογάν στο εσωτερικό της γείτονος αναμένεται να λειτουργήσει αποτρεπτικά. Διπλωματικές πηγές μιλώντας στα «ΝΕΑ» θυμίζουν ότι κατά τη διάρκεια της 14ετούς πολιτικής κυριαρχίας Ερντογάν δεν υπήρξε θερμό επεισόδιο στο Αιγαίο. Πηγές του υπουργείου Εξωτερικών δηλώνουν ότι «η Αθήνα παρακολουθεί στενά όλες τις εξελίξεις στη γείτονα και δηλώνει έτοιμη για κάθε ενδεχόμενο που μπορεί να προκαλέσει η εσωστρέφεια στην Τουρκία, μέχρι να κάτσει η σκόνη της αβεβαιότητας».

ΤΟ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΟ. Η Αθήνα ανησυχεί όμως και για τις επιπτώσεις που μπορεί να προκαλέσει η αστάθεια της Τουρκίας στη συμφωνία με την Ευρώπη για το Μεταναστευτικό. Η εμπειρία των προηγούμενων μηνών απέδειξε ότι η Τουρκία ελέγχει απόλυτα τη στρόφιγγα των προσφυγικών ροών στο Αιγαίο και στην Ευρώπη, αφού από τον Μάρτιο και μετά οι ροές αυτές ελαχιστοποιήθηκαν σε μερικές χιλιάδες. Τις τρεις ημέρες της έντασης δεν παρατηρήθηκε πάντως αύξηση των ροών στο Αιγαίο ούτε στη Βουλγαρία. Ωστόσο την όποια εξέλιξη αναμένεται να επηρεάσει αποφασιστικά η δυναμική των ευρωτουρκικών σχέσεων τα επόμενα 24ωρα. Και αυτό γιατί μετά τις χιλιάδες συλλήψεις στο εσωτερικό της χώρας και τους σαφείς υπαινιγμούς για πρόθεση επαναφοράς της θανατικής ποινής, η Τουρκία απομακρύνεται βιαίως από τα ευρωπαϊκά στάνταρ – που ούτως ή άλλως, στην περίπτωσή της, ήταν πάντα ελαστικά – και αυτό μπορεί να οδηγήσει την Ευρώπη σε σκλήρυνση της θέσης της απέναντι στη γείτονα. Με την Ευρώπη να έχει λάβει ξεκάθαρη θέση στήριξης του τούρκου προέδρου μετά το πραξικόπημα, σήμερα συνεδριάζει το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ και οι Βρυξέλλες αναμένεται να υποδείξουν ηρεμία και συγκράτηση στην Τουρκία με πρωταρχικό στόχο την προστασία της ανθρώπινης ζωής.

Εμπειροι αναλυτές επισημαίνουν στα «ΝΕΑ» ότι ο Ερντογάν δεν έχει κανένα λόγο να ανοίξει μέτωπο με την Ευρώπη, τη στιγμή που τα υπονοούμενα για εμπλοκή των ΗΠΑ στο πραξικόπημα και το θέμα της έκδοσης Γκιουλέν έχουν διαταράξει τη σχέση του με την Αμερική. Ο τούρκος πρόεδρος καλείται να διαχειριστεί πολλά ανοιχτά μέτωπα εντός και εκτός – και ταυτόχρονα θα πρέπει να δώσει αγώνα σταθεροποίησης της τουρκικής οικονομίας. Οι τρομοκρατικές επιθέσεις έχουν πλήξει το επενδυτικό κλίμα, ενώ και ο τουρισμός παρουσιάζει δραματική μείωση μήνα με τον μήνα – 23% ήταν η μείωση μόνο τον Μάιο. Ενδεχόμενη κλιμάκωση του Προσφυγικού στο Αιγαίο θα επιδεινώσει ακόμη περισσότερο το αρνητικό κλίμα. Υπό αυτό το πρίσμα, οι αναλυτές θεωρούν ότι ο Ερντογάν θα συνεχίσει να εφαρμόζει τη συμφωνία.

«ΑΣΦΑΛΗΣ ΧΩΡΑ»; Η πορεία του Προσφυγικού όμως θα κριθεί και από τις εξελίξεις στο εσωτερικό πολιτικό πεδίο της Τουρκίας. Αν προκύψει κύμα συλλήψεων, βασανιστηρίων ή εκτελέσεων πολιτικών αντιπάλων, το καθεστώς «ασφαλούς χώρας» για την Τουρκία – που είναι και ο ακρογωνιαίος λίθος της συμφωνίας μετεγκατάστασης και παραμονής των προσφύγων στη γείτονα – μπορεί να εκπέσει. Μια τέτοια εξέλιξη μπορεί να ανατρέψει τα δεδομένα της συμφωνίας ΕΕ – Τουρκίας αφού θα δυσχεράνει τη δυνατότητα επαναπροώθησης εγκλωβισμένων προσφύγων – αν και ούτως ή άλλως ο ορισμός «ασφαλούς χώρας» για την Τουρκία από πλευράς Ευρώπης ήταν διασταλτικός. Η Ευρώπη δηλαδή έκανε τα στραβά μάτια, για να μην αναγκαστεί να επωμιστεί τα εκατομμύρια προσφύγων στο έδαφός της. Αυτή τη στιγμή, στα νησιά του Βόρειου Αιγαίου πάνω από 6.000 σύροι πρόσφυγες που έχουν αιτηθεί χορήγηση ασύλου βρίσκονται ακόμη στην Ελλάδα.

Η αστάθεια στην Τουρκία πιθανολογείται ότι μπορεί να προκαλέσει και μαζική φυγή τούρκων πολιτικών αντιπάλων του Ερντογάν, ειδικά αν το καθεστώς προχωρήσει στην επαναφορά της θανατικής ποινής ως μέσου εκφοβισμού της αντίπαλης πλευράς, ενδεχόμενο για το οποίο η Ευρώπη είναι προς το παρόν πλήρως απροετοίμαστη.