Αργύρης Παντάζαρας. Λοξή ματιά στην τραγωδία

Βλέπει συχνά στον ύπνο του ότι του πέφτουν όλα τα δόντια και το στόμα του αιμορραγεί. Τα δόντια συμβολίζουν την ταυτότητά του και η αιμορραγία την ενηλικίωση. Αυτή την ερμηνεία δίνει ο ίδιος στον εφιάλτη που επανέρχεται ανά τακτά χρονικά διαστήματα. Στην πραγματική ζωή, πάλι, ζει το προσωπικό του όνειρο – όσο οξύμωρη κι αν φαντάζει αυτή η διατύπωση για τον κάτοχο του φετινού Βραβείου Χορν. Διακεκριμένου μάλιστα για τρεις παραγωγές: τον δικό του μονόλογο «ΑΩ» στο Θέατρο της Οδού Κυκλάδων – Λευτέρης Βογιατζής, τον ρόλο του Τρελού στον «Βασιλιά Ληρ» του πρόσφατα εκλιπόντος Τομάζ Παντούρ, καθώς και τη συμμετοχή του στην παράσταση «Ρήσος» του Ευριπίδη που παρουσίασε η Κατερίνα Ευαγγελάτου στο πλαίσιο του περσινού Φεστιβάλ Αθηνών. 

Την ιδιαίτερη θερμοκρασία της προσωπικότητάς του που μπορεί να κινείται σε πολλά ταμπλό, όπως λένε όσοι τον συναναστρέφονται από παλιά, μπορούσε κανείς να την παρατηρήσει από τα πρώτα χρόνια που έπαιζε ως φοιτητής στο Εθνικό.

Στο ίδιο επιμένουν κι εκείνοι που συνεργάστηκαν μαζί του ή τον είδαν να συμμετέχει, ως επαγγελματίας πια, στις παραστάσεις του Λευτέρη Βογιατζή, του Γιάννη Χουβαρδά, του Μιχαήλ Μαρμαρινού, του Δημήτρη Παπαϊωάννου, του Μπομπ Γουίλσον, της Ρούλας Πατεράκη κ.ά. Αλλά η πραγματική αρχή, εκεί όπου έδωσε το δικό του δείγμα γραφής, ήταν η σκηνοθεσία πριν από δύο χειμώνες του «ΑΩ» (στα 25 του χρόνια), παράστασης βασισμένης στον «Ακατονόμαστο» του Μπέκετ.

Για κάποιους ήταν μια ανολοκλήρωτη προσπάθεια, κανείς όμως δεν αρνήθηκε το ταλέντο, τον μόχθο και την επιθυμία του για δημιουργία.

Το θέατρο είναι για εκείνον μια συμφωνική ορχήστρα. Υποστηρίζει πως δεν έχει σημασία ποιο όργανο θα παίξει κάθε ηθοποιός, αλλά να ακουστεί η σύνθεση που δημιουργείται, τα συναισθήματα και οι σκέψεις που προσπαθεί να μεταδώσει ο δημιουργός.

Πάνω σε αυτόν τον άξονα θα επιχειρήσει να δομήσει τη φεστιβαλική παράσταση που ετοίμασε για τη Μικρή Επίδαυρο «Μητρόπολη / Χορός και Αγγελος από το πανάρχαιο δράμα», βασισμένη σε κείμενα των Σοφοκλή και Ευριπίδη («Αντιγόνη», «Οιδίπους τύραννος», «Βάκχες», «Ηρακλής μαινόμενος», «Μήδεια»), στις 22-23 Ιουλίου. Πρόκειται για μια σύλληψη που δουλεύει πολλά χρόνια και προέκυψε από τη σκέψη της συνεχόμενης κορύφωσης επί σκηνής. Μια προσπάθεια να φέρει σε έναν κοινό χώρο τις τραγωδίες και να δημιουργηθεί ένα καινούργιο συμβάν.

Για τον Αργύρη Πανταζάρα, «αυτοί που ξέρουν καλά τις τραγωδίες είναι οι άγγελοι – οι αγγελιαφόροι. Είναι οι μόνοι που γνωρίζουν τι έγινε και πώς έγινε. Είναι οντότητες εγκλωβισμένες μεταξύ μύθου και πραγματικότητας. Υπάρξεις που δεν επέλεξαν τον ρόλο τους. Ο λόγος τους είναι η μοίρα των ηρώων, η μοίρα του “άλλου”. Βρέθηκαν ως θεατές σε ακραία γεγονότα. Τώρα αυτοί οι θεατές καλούνται να πάρουν θέση στα γεγονότα και να δημιουργήσουν το δικό τους συμβάν».

Αυτή η λοξή ματιά στις αρχαίες τραγωδίες συμπυκνώνει ώς ένα σημείο και τη στάση του Πανταζάρα απέναντι στην τέχνη του. Από τα χρόνια του Εθνικού η εγρήγορσή του για τα καλλιτεχνικά δρώμενα εντυπωσίασε τους συμφοιτητές του και τους φίλους από τον Βόλο, την πόλη όπου μεγάλωσε. Η υπερκινητικότητά του, όπως έχει πει ο ίδιος, αν ήταν σε άλλες εποχές, «ίσως τον πήγαινε για λοβοτομή».

Σήμερα όμως θεωρεί τον εαυτό του τυχερό, επειδή οι δάσκαλοί του αντιμετώπιζαν τις αταξίες του με χιούμορ και κατανόηση ως άλλη μια πρόταση για τη ζωή. Σε αυτή την τρυφερή ηλικία γλίστρησε στον κόσμο του θεάτρου, χωρίς να είναι σίγουρος πότε πήρε την οριστική απόφαση να μείνει. «Το ζήτημα της απόφασης δεν είναι κάτι που τελειώνει με μια σκέψη – απόφαση και ξεμπέρδεψες. Κάθε μέρα σκέφτομαι αν θα γίνω ηθοποιός πάνω από πέντε φορές. Δεν είναι εύκολο να το περιγράψω. Μόνο επί σκηνής καλείσαι να πάρεις αυτή την απόφαση».

Η περίοδος της θεατρικής ενηλικίωσης τον οδηγεί σταδιακά μακριά από την εποχή κατά την οποία ζούσε σχεδόν αντίθετα με τους συνομήλικούς του. Τότε που αντί να ζωγραφίζει τον Μίκι Μάους έφτιαχνε στο χαρτί πυροσβεστικές φωλιές, ανελκυστήρες και εξόδους κινδύνου. Ισως επειδή έπαιρνε ιδέες από τον πατέρα του, μηχανολόγο – μηχανικό, καθηγητή πανεπιστημίου, και τη μητέρα του, αρχιτέκτονα – μηχανικό.

Τα γραφεία, τα εργαστήρια, οι αρχιτεκτονικές μελέτες, οι τομές κτιρίων και μηχανών και οι εργασίες φοιτητών βρίσκονταν μονίμως στον κόσμο – και στα όνειρα – του Αργύρη Πανταζάρα και των δύο μεγαλύτερων αδελφών του, της επίσης ηθοποιού Ιριδας και του Νίκου που είναι φωτογράφος.

Η συνύπαρξή του με τα αδέλφια του ήταν κάτι περισσότερο από άσκηση ετοιμότητας. Εμαθε, λέει, να υπάρχει χωρίς να πρέπει να καταργεί τον κόσμο των άλλων.

Τα αδέλφια του, η οικογένειά του, οι φίλοι του είναι πηγή έμπνευσης και ενθάρρυνσης για να συνεχίσει να υπάρχει και να ονειρεύεται. Πιστεύει πως «αν θέλουμε να έχουμε δικαίωμα στο όνειρο, πρέπει να κάνουμε τα πάντα για να το πραγματοποιήσουμε». Και αυτή η πεποίθησή του έχει τη ρίζα της στα χρόνια του νηπιαγωγείου, όταν έπαιξε για πρώτη φορά σε παράσταση τον «Μαθητευόμενο μάγο» του Γκαίτε, στην οποία υποδυόταν τη σκούπα που έσπασε και αναστήθηκε έχοντας μεγαλύτερη δύναμη. Από τότε ψάχνει τον βηματισμό του.