«Ο Σουρής θα έγραφε σήμερα για το facebook»

Οταν ο Γεώργιος Σουρής βρέθηκε στη Ρωσία έγραψε το ποίημα «Θυμήσου εις την Αττικήν ο ήλιος πώς λάμπει!» διατυπώνοντας την αγωνία και τη λαχτάρα του για επιστροφή στην Ελλάδα. Αυτό είναι το πρώτο που θα ακουστεί στην παράσταση που υπογράφει ο Λευτέρης Βενιάδης στο Μέγαρο Μουσικής, υπό τον τίτλο «Γεώργιος Σουρής ΤΩΡΑ», στο πλαίσιο του Ελληνικού Φεστιβάλ. Παραπλανητικό στοιχείο αλλά ιδανικό για να μεταφέρει τους θεατές στο ιδιότροπο και δραματικά επίκαιρο σύμπαν που έχτισε ο ποιητής από τη Σύρο. Η περιέργεια του νεαρού Βενιάδη για τον Γεώργιο Σουρή ξεκίνησε όταν αντίκρισε την προτομή του στον δημοτικό κήπο της Χίου. «Οταν ρώτησα τη μητέρα μου ποιος είναι αυτός, μου απάντησε ότι πρόκειται για έναν σατιρικό ποιητή, έναν σύγχρονο Αριστοφάνη». Το έβαλε στην άκρη του μυαλού του και συνέχισε τις μουσικές του σπουδές, που τον οδήγησαν σε μεγάλα γερμανικά πανεπιστήμια όπως το Τεχνών του Βερολίνου και η Ακαδημία Δρέσδης. Εκεί σπούδασε σύνθεση σύγχρονης μουσικής και εντρύφησε στον τομέα του σύγχρονου μουσικού θεάτρου. Εξηγεί πως «είναι μια εξέλιξη της όπερας. Η τέχνη αυτή έχει ξεπεράσει τα καθιερωμένα – π.χ. να είναι οι μουσικοί κάτω και να μην τους βλέπεις. Χρησιμοποιούμε όλα τα μέσα πια. Εχουμε περισσότερα ερεθίσματα ως άνθρωποι. Αλλιώς θα έγραφε ενδεχομένως ο Μπετόβεν σήμερα αν είχε κινητό».

Τι είναι εκείνο που ξεχωρίζει μετά τη μελέτη στο έργο του Σουρή; «Μου αρέσει πάρα πολύ η κωμική διάσταση που έχει, η σατιρική και τελικά η κριτική διάθεση. Δεν εστιάζει μόνο σε ένα μέρος αλλά σε όλη την κοινωνικοπολιτική ζωή». Από το λεπίδι της σάτιράς του περνάνε γιατροί, παπάδες, πολιτικοί αλλά και η νοοτροπία των πολιτών απέναντι στο κράτος. Για παράδειγμα, στο ποίημά του «Μάγος» δίνει ένα γλαφυρό περίγραμμα του χθες (ή μήπως και του σήμερα;): «Εγώ θέλω μόνο, μάγε κουνενέ / να κοπροσκυλιάζω / μες στον καφενέ / και το κράτος τούτο / που το λεν σακάτικο / να μου κόβει πάντα τακτικό μηνιάτικο». Το συγκινητικό όμως κι εκείνο που κάνει συναρπαστική την ποίησή του, για τον Βενιάδη, είναι πως «δεν τα έγραψε προφητικά, απλώς περιέγραφε αυτό που ζούσε γύρω του. Υστερα από 100 χρόνια είναι ακόμη όλα τόσα γνώριμα».

ΤΑ ΜΟΤΙΒΑ. Τι θα κυριαρχούσε άραγε στην ποίηση του Σουρή αν έγραφε σήμερα; «Το μεγαλύτερο μέρος των θεμάτων του θα υπήρχαν: ερωτευόμαστε, εξαπατάμε το Δημόσιο, μας εξαπατά, με τον ίδιο τρόπο κλέβουν οι πολιτικοί, δανειζόμαστε από άλλα κράτη και αγορές κ.λπ. Είναι πάμπολλες οι ομοιότητες. Ενδεχομένως θα έβαζε στοιχεία από την τεχνολογία, το Διαδίκτυο ή το facebook». Ο Λευτέρης Βενιάδης θα επιχειρήσει να ανασύρει την τραγικότητα που διαποτίζει το κείμενο του Σουρή αφού το κωμικό στοιχείο βρίσκεται σε πρώτη ανάγνωση. «Εχουν μεγάλη πίκρα και θλίψη οι στίχοι του. Γι’ αυτό και τα μουσικά θέματα που έγραψα περιέχουν μελωδίες με μελαγχολική ατμόσφαιρα. Επιχειρώ να παντρέψω τις σύγχρονες μουσικές επιρροές με τη μελωδικότητα της ελληνικής μουσικής». Σε αυτή την πρώτη ολιστική μελοποίηση – μια ολοκληρωμένη αφήγηση σε μουσική παράσταση – παρουσιάζονται 37 ποιήματα, δηλαδή 37 σκηνές στις οποίες ο δημιουργός έχει βάλει μερικές πραγματικές ιστορίες επηρεασμένες από το θέατρο – ντοκουμέντο. «Πρόκειται για αληθινά περιστατικά τα οποία αφηγούνται τα παιδιά που παίζουν στην παράσταση. Συνδιαλλαγές με το ελληνικό Δημόσιο. Αυτές κάνουν το κοντράστ με τα ποιήματα του Σουρή. Εχουμε ας πούμε μια σκηνή που αφηγείται την ιστορία ενός παιδιού που έχει χάσει τα πόδια του και πρέπει να πηγαίνει μία φορά τον χρόνο στην Αθήνα να περνάει από επιτροπή για να αποδεικνύει ότι δεν έχουν φυτρώσει τα πόδια. Εχουμε δουλέψει πολύ και έχω επιμείνει σε αυτόν τον άξονα». Εκείνο όμως που ευελπιστεί να μείνει από αυτή την παράσταση ο Βενιάδης είναι η συγκίνηση, έστω και από σκωπτική ματιά. «Αυτό το συμβολίζω μέσα από τη νέα γενιά. Ερχεται μια καταπληκτική νεανική χορωδία από τη Χίο, ειδικά γι’ αυτή την παράσταση. Αυτό που προτείνω είναι ότι η νέα γενιά πρέπει να αναλάβει για να πάει τα πράγματα παρακάτω».

INFO
«Γεώργιος Σουρής ΤΩΡΑ», Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, 14 – 15/7, 
στις 21.00. Μουσική, σκηνοθεσία, διεύθυνση: Λευτέρης Βενιάδης. Ηθοποιοί: Δημήτρης Αυγουστίδης, Ερατώ Πίσση, σοπράνο: Νέλη Μαυροειδή, μέτζο: Χρυσάνθη Σπιτάδη, βαρύτονος: Αναστάσιος Μιχάλης