Ελευθερία, Ισότητα, Αδελφοσύνη

Το παραπάνω είναι απόσπασμα από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Πέτρου Μαρτινίδη «Σύρριζα» που η βασική του υπόθεση αρχίζει στη δεξίωση για την 14η Ιουλίου του Γαλλικού Προξενείου στη Θεσσαλονίκη. Εκεί όπου συναντάς ενδιαφέροντες ανθρώπους, όπως λέει σε κάποια άλλη παράγραφο. Σε μια ατμόσφαιρα γιορτής, δηλαδή, που ωστόσο ξεφεύγει από το εθιμοτυπικό πλαίσιο της παραδοσιακής εθνικής επετείου. Στην πλούσια ελληνική παραγωγή, για παράδειγμα, δεν θυμάμαι τραγούδι που να αναφέρεται στην 25η Μαρτίου ή την 28η Οκτωβρίου. Η Εντίτ Πιάφ, όμως, στο «Padam, padam, padam», έναν εμβληματικό ερωτικό ύμνο, τραγουδά για τα «σ’ αγαπώ» της 14ης Ιουλίου.

Στο Παρίσι και τη Γαλλία ολόκληρη η 14η Ιουλίου γιορτάζεται με μεγαλειώδεις παρελάσεις, φαντασμαγορικά πυροτεχνήματα, φωταγωγίες, αλλά κυρίως την αθρόα συμμετοχή του κόσμου που κυκλοφορεί όλη την ημέρα στους δρόμους δημιουργώντας ατμόσφαιρα χαράς και ανάτασης. Κορυφαίος βέβαια εορτασμός ήταν αυτός της 14ης Ιουλίου 1989, επί προεδρίας Φρανσουά Μιτεράν, που συνέπεσε με τα διακόσια χρόνια της Γαλλικής Επανάστασης και η «Μασσαλιώτιδα» παρουσιάστηκε ως ένα υπερθέαμα του Ζαν-Πολ Γκουντ. Ωστόσο, οι απανταχού γαλλικές πρεσβείες και προξενεία ετοιμάζουν κάθε χρόνο μια γιορτή και όχι μόνο για τους παροικούντες Γάλλους, αφού η επέτειος δεν έχει να κάνει αποκλειστικά με τη γαλλική Ιστορία. Η πτώση της Βαστίλλης, εις ανάμνηση  της οποίας καθιερώθηκε το 1880 η 14η Ιουλίου ως εθνική εορτή, σηματοδοτεί την αναγνώριση των αρχών της Δημοκρατίας, την καθιέρωση του «Ελευθερία, Ισότητα, Αδελφοσύνη», την απαρχή του Διαφωτισμού. Που σημαίνει ότι είναι κομβικό σημείο στην παγκόσμια ιστορία.

Στην Ελλάδα οι δεσμοί είναι ακόμα πιο έντονοι. Η φιλία μεταξύ των δύο χωρών δεν έχει δομηθεί μόνο πολιτιστικά και ιστορικά αλλά, κατά κάποιον τρόπο, ανάγεται και στο θυμικό. Εχει άλλωστε εκφραστεί και ως σύνθημα, το «Ελλάς – Γαλλία συμμαχία», το μόνο (στη συνθηματική παράδοση μιας χώρας που οι πολίτες της βαυκαλίζονται με το να ανακαλύπτουν εχθρούς) που αναφέρεται στη φιλία με έναν άλλο λαό. Ετσι, στις δύο δεξιώσεις που γίνονται την ίδια μέρα (μία το μεσημέρι για τους επισήμους και μία το βράδυ για τη γαλλική παροικία και τους έλληνες φίλους της Γαλλίας) έχουν, τις τελευταίες δεκαετίες, δώσει το «παρών» οι σημαντικότεροι εκπρόσωποι του επιχειρηματικού, πνευματικού και καλλιτεχνικού κόσμου. Και πάντα σε ένα κλίμα που, χωρίς να παρεκκλίνει από τον σπουδαίο συμβολισμό της ημέρας, θα το περιέγραφε κάποιος και ως «ντεκοντρακτέ» (όπως λένε και οι Γάλλοι). Αλλωστε, σημειολογικά, αυτός ο «γάλλος» φίλος – είτε ως καταγωγή είτε ως εκπροσωπών τη γαλλική κουλτούρα – που έχουμε οι περισσότεροι είναι πάντα λίγο μποέμ. Αρχικά οι δεξιώσεις γίνονταν στην επί της Λεωφ. Βασιλίσσης Σοφίας πρεσβευτική κατοικία, ένα νεοκλασικό κτίριο που σχεδίασε ο αρχιτέκτονας Αναστάσιος Μεταξάς, έργο του οποίου είναι και το Καλλιμάρμαρο. Στη συνέχεια στους κήπους της Γαλλικής Αρχαιολογικής Σχολής (που πριν από τρία χρόνια ανακηρύχθηκε μνημείο από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεότερων Μνημείων), ενώ κάποιες χρονιές η 14η Ιουλίου γιορτάστηκε στο Μουσείο Μπενάκη και στο Πάρκο Ελευθερίας. Κατόπιν πάλι στην πρεσβεία, ενώ απόψε αυτή η γαλλική αλλά και παγκόσμια γιορτή της Δημοκρατίας θα φιλοξενηθεί και πάλι στους κήπους της Γαλλικής Σχολής.

Στο Δουβλίνο το 2004, ο γάλλος πρεσβευτής διάλεξε έναν πολύ αβανγκάρντ τρόπο για να γιορτάσει την εθνική επέτειο. Εστησε ένα ρέιβ πάρτι, με DJ που έπαιζε τέκνο μουσική, μπίρα α βολοντέ, τους γείτονες της πρεσβείας ανάστατους από τον θόρυβο, τους μεγαλύτερους καλεσμένους ίσως ελαφρώς ενοχλημένους από τα ντεσιμπέλ αλλά τους νεότερους πανευτυχείς που γιόρτασαν το «Allons enfants» χορεύοντας στους ρυθμούς της εποχής τους.