Νέα «φουρτούνα» στη θάλασσα της Νότιας Κίνας

Μια απόφαση που αυξάνει την ένταση στις διεθνείς σχέσεις της Κίνας πήρε χθες το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Εκρινε πως η Κίνα «δεν έχει ιστορικά δικαιώματα» στο μεγαλύτερο μέρος της Νότιας Σινικής Θάλασσας, δικαιώνοντας τις Φιλιππίνες που είχαν προσφύγει το 2013 σχετικά με τις διεκδικήσεις του Πεκίνου στη στρατηγικής σημασίας περιοχή. Η Μανίλα ζητούσε από το Διαρκές Διαιτητικό Δικαστήριο να αποφανθεί ότι οι κινεζικές αξιώσεις συνιστούν παραβίαση της Σύμβασης του ΟΗΕ για το δίκαιο της θάλασσας, την οποία έχουν υπογράψει οι δύο χώρες. «Το Δικαστήριο κρίνει ότι δεν υπάρχει καμία νομική βάση ώστε η Κίνα να διεκδικεί ιστορικά δικαιώματα επί των πόρων στις συγκεκριμένες θαλάσσιες περιοχές» αναφέρεται στο πόρισμα.

Το Πεκίνο διεκδικεί δικαιώματα σε όλη τη Νότια Σινική Θάλασσα, χρησιμοποιώντας ως βασικό επιχείρημα μια οριοθέτηση που διακρίνεται με 9 διακεκομμένες γραμμές στους κινεζικούς χάρτες της δεκαετίας του 1940. Η περιοχή εκτιμάται ότι διαθέτει τεράστια αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η κινεζική κυβέρνηση έχει ήδη προχωρήσει σε μεγάλες επιχειρήσεις επιχωμάτωσης κάποιων μικρών νησιών, μετατρέποντας τους κοραλλιογενείς υφάλους σε λιμάνια, διαδρόμους προσγείωσης για μαχητικά και εμπορικά αεροσκάφη και άλλες εγκαταστάσεις. Πρόσφατα φτιάχθηκαν τέσσερις φάροι πάνω σε υφάλους, ενώ σε εξέλιξη βρίσκεται και μία ακόμα μεγάλη κατασκευή.

Την κυριαρχία στο αρχιπέλαγος Σπράτλι, το οποίο περιλαμβάνει εκατοντάδες ακατοίκητα μικρά νησιά και υφάλους, διεκδικούν εκτός από την Κίνα και τις Φιλιππίνες, το Βιετνάμ, η Μαλαισία και το Μπρουνέι. Οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους στη Νοτιοανατολική Ασία φοβούνται ότι με την πολιτική του το Πεκίνο θα καταφέρει να ελέγξει μία από τις πιο σημαντικές θαλάσσιες εμπορικές οδούς παγκοσμίως, μέσω της οποίας διακινείται το 1/3 των φορτίων πετρελαίου στον πλανήτη.

Το Δικαστήριο της Χάγης αποφάσισε επίσης ότι τα στοιχεία που διεκδικεί η Κίνα δεν μπορούν καν να φιλοξενήσουν ανθρώπινο πληθυσμό και συνεπώς δεν μπορεί να τους αναγνωριστεί καθεστώς νησιού. «Αρα, τα στοιχεία αυτά δεν είναι ικανά να θεμελιώσουν τη δημιουργία αποκλειστικής οικονομικής ζώνης» αναφέρεται στην απόφαση, κάτι που αποτελούσε και βασικό σκοπό της κυβέρνησης του Πεκίνου, που ήθελε τη δημιουργία μιας τέτοιας ζώνης 200 ναυτικά μίλια γύρω από τα νησιά Σπράτλι.

Ολες οι εμπλεκόμενες χώρες αντέδρασαν. Η Ταϊβάν δήλωσε επίσης ότι δεν αποδέχεται την απόφαση, αναφέροντας πως όσον αφορά το νησί Ιτου Αμπα, το μοναδικό της χώρας αυτής στα διαμφισβητούμενα νησιά Σπράτλι, έχει «πλήξει σοβαρά» τα εδαφικά δικαιώματά της. Οι χάρτες στους οποίους το Πεκίνο στηρίζει τις αξιώσεις του για τη Νότια Σινική Θάλασσα ανάγονται στην εποχή που οι εθνικιστές του Τσανγκ Κάι Σεκ κυβερνούσαν την Κίνα προτού διαφύγουν στην Ταϊβάν το 1949, μετά την ήττα τους στον εμφύλιο πόλεμο από τους κομμουνιστές του Μάο Τσε Τουνγκ. Από την πλευρά του το Βιετνάμ καλωσόρισε την απόφαση του Δικαστηρίου της Χάγης, λέγοντας πως υποστηρίζει την ειρηνική επίλυση των διενέξεων, ενώ επαναβεβαίωσε τα δικά του κυριαρχικά δικαιώματα.

Δεν δέχεται την απόφαση το Πεκίνο
Ο κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ δήλωσε ότι η χώρα του δεν θα δεχθεί την απόφαση του Δικαστηρίου της Χάγης, προκαλώντας έτσι ανησυχίες για κλιμάκωση της έντασης. Ο Σι τόνισε ότι η εδαφική κυριαρχία και τα ναυτιλιακά δικαιώματα της χώρας στη Νότια Σινική Θάλασσα δεν θα επηρεαστούν, υπό οποιεσδήποτε συνθήκες, από την απόφαση. Οι δηλώσεις του κινέζου προέδρου έγιναν χθες κατά τη συνάντησή του στο Πεκίνο με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ντόναλντ Τουσκ και τον πρόεδρο της Κομισιόν Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ. Ο υπουργός Εξωτερικών της Κίνας Γουάνγκ Γι δήλωσε ότι η διαιτησία για τη συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή, που ξεκίνησε μονομερώς από τις Φιλιππίνες, αποτελεί «πολιτική φάρσα με νομικό πρόσχημα».
Μετά την απόφαση αλλά και την άρνηση της Κίνας να την αναγνωρίσει, δεν είναι ξεκάθαρο τι θα γίνει καθώς δεν υπάρχει διεθνής οργανισμός ή μηχανισμός που θα εξασφαλίσει την επιβολή της.